Aðskilin vökvunarsvæði fyrir potta og beð í gróðurhúsi

Vökvun í gróðurhúsi
Pottaplöntur og plöntur í gróðurhúsabeði eru oft tengdar við sama tímastilli, þótt rótarrými, ræktunarmiðill og frárennsli séu ólík. Pottur geymir takmarkað magn miðils; beð getur haldið meiri raka, en raunverulegur þornunartími ræðst líka af pottastærð, plöntu, birtu og loftun. Ef ein stilling á að henta báðum getur annar hópurinn fengið of lítið eða of mikið. Með aðskildum vökvunarsvæðum er hægt að breyta tíðni og lengd hvors svæðis fyrir sig og láta athuganir við rætur ráða í stað þess að treysta á eina stillingu fyrir allt gróðurhúsið.

Af hverju þurfa pottar og beð ekki sömu vökvun?
Rætur í potti hafa aðeins það rými sem ílátið og ræktunarmiðillinn veita. Pottur með litlu magni miðils þornar oft fyrr en beð, sérstaklega ef hliðar ílátsins verða fyrir sól, hlýju eða loftstreymi. Stærri pottar og rakadrægari miðill geta þó breytt þornunartímanum; tvö ílát í sama hópi þurfa ekki að haga sér eins. Í beði er meira jarðvegsmagn sem getur jafnað rakasveiflur, en jarðvegsgerð, dýpt og frárennsli skipta þar miklu. Grunnt eða mjög gegndræpt beð getur þornað hratt, en þéttur jarðvegur haldið raka lengur. Plöntustærð og rótardýpt hafa líka áhrif. Hvorki pottur né beð segir því eitt og sér nákvæmlega hversu oft þarf að vökva.
Ef pottar og beð eru tengd við eina tímastillingu þarf sama vökvunarbil og lengd að henta báðum hópum. Þá getur ræktunarmiðillinn í sumum pottum þornað áður en næsta keyrsla hefst á meðan beðið er enn rakt. Of löng keyrsla getur á hinn bóginn skolað vatni úr pottum án þess að bæta raka þar sem mest þarf. Með sjálfstæðri stjórn má hafa ólíka tíðni og lengd og breyta pottasvæðinu án þess að endurstilla beðið. Markmiðið er ekki að vökva potta alltaf oftar, heldur að stilla hvort svæði eftir því sem rótarrýmið og rakinn sýna. Aðskilin svæði gera þann mun sýnilegan og viðráðanlegan.
Kortleggðu ræktunarrýmið áður en línurnar eru lagðar
Rissaðu upp beðin, pottaraðir, aðkomuleiðir, vatnsinntak og staði þar sem stýringar gætu verið. Skráðu síðan hvað er ræktað á hverjum stað, stærð íláta, ræktunarmiðil og vaxtarstig plantna. Merktu líka hvort birtu- eða loftunaraðstæður séu ólíkar. Í beðum er gagnlegt að skrá mun á dýpt, jarðvegi og ræktun, ekki aðeins lengd beðsins. Þessi kortlagning sýnir hvort eitt potta- og eitt beðsvæði nægi eða hvort séu þar hópar sem þorna á mismunandi hraða. Teikningin þarf ekki að vera fullunnin slöngulögn; hún á fyrst að sýna hvaða plöntur eiga að fá vatn saman. Hafðu aðgengi að lokum og úttökum með í myndinni.
Ef þú ert enn að velja gróðurhús getur uppgefið flatarmál hjálpað við fyrstu drög að ræktunarskipulagi. Síðan fyrir gróðurhús með Accoya sýnir valkosti frá 3,77 m² upp í 28,08 m². Teiknaðu beð og pottaraðir inn á grunnmynd af þeirri stærð sem kemur til greina og hafðu gönguleiðir með. Merktu síðan hvaða ræktunarstaðir eiga að tilheyra pottasvæðinu og hverjir beðsvæðinu. Ein vökvunarlína getur þurft að ná til fleiri en einnar pottaraðar, en ekki er nauðsynlegt að öll samliggjandi ræktun fylgi sömu áætlun. Sýndu á teikningunni hvar hægt verður að loka fyrir hvora grein og komast að tengingum. Skildu líka eftir aðgengi að pottum sem þú ætlar að nota við reglulegar rakaathuganir. Þannig nýtist uppdrátturinn bæði við val á rými og þegar þú berð saman vökvunarþörf hópanna eftir að ræktunin er komin af stað.
Skipting plantna eftir rótarrými og þornun
Flokkaðu pottana fyrst eftir stærð, ræktunarmiðli og þroskastigi, ekki eingöngu eftir því hvar þeir standa. Litlar ungplöntur í litlum pottum geta þornað á annan hátt en þroskaðar plöntur í stórum ílátum, þótt þær séu hlið við hlið. Þú þarft þó ekki sérsvæði fyrir hvern pott. Ef ílátin hafa sambærilegt rótarrými og þorna með svipuðum hætti má hafa þau saman og fylgjast með nokkrum dæmigerðum pottum. Í beði getur líka verið ástæða til að skipta eftir jarðvegi, dýpt eða ræktun ef athuganir sýna að einn hluti heldur raka miklu lengur en annar. Þannig verður skiptingin hagnýt án þess að hún verði of flókin.
Í T-laga Orangerie-gróðurhúsi, sem er skráð í stærðum frá 16,52 m² til 30 m², er gagnlegt að greina á milli staðsetningar ræktunar og vökvunarhópa strax á skipulagsstigi. Pottar á tveimur ólíkum stöðum geta tilheyrt sama svæði ef þeir hafa sambærilegt rótarrými og þorna með svipuðum hætti. Aftur á móti getur þurft að aðskilja litla sáningarpotta og stór ræktunarílát sem standa hlið við hlið. Berðu hópana saman yfir nokkrar vökvunarlotur áður en þú ákveður endanlega skiptingu. Veldu dæmigerða potta úr hvorum hópi og athugaðu hvort þeir þurfi vatn á svipuðum tíma. Ef aðeins einn eða tveir pottar víkja frá skaltu fyrst kanna ræktunarmiðil þeirra og vatnsgjöf. Nýtt svæði er helst gagnlegt þegar heill hópur þarf annað vökvunarbil, ekki eingöngu vegna þess að pottarnir eru á öðrum stað í húsinu.
Aðskildar vökvunarlínur og lokar
Til að tvö svæði fái ólíka vökvun þurfa þau að vera aðskilin í stjórninni, ekki aðeins merkt sitt hvoru megin á teikningu. Vatn getur komið eftir sameiginlegri aðkomuleið og greinast þaðan í potta- og beðlínu, en hvort svæði þarf að vera hægt að stýra eða loka fyrir sig. Ef báðar línur eru eftir sama loka og fá sama stýriúttak er ekki hægt að breyta tíðni eða lengd annarrar án þess að hafa áhrif á hina. Merktu línur og loka svo auðvelt sé að sjá hvaða ræktun fær vatn úr hverri grein. Það einfaldar líka prófanir þegar eitthvað þarf að lagfæra.
Áður en þú festir slöngur skaltu bera uppdráttinn saman við grunnmynd gróðurhússins og fyrirhugaða notkun rýmisins. Vörusíðan fyrir pýramídulaga gróðurhúsið sýnir stærðir frá 5,53 m² til 18,9 m²; við skipulag lagnaleiða þarftu einnig staðsetningu dyra, beða, hillna og vatnsinntaks. Reyndu að láta slöngur ekki liggja lausar þvert yfir gönguleiðir og hafðu tengingar sýnilegar þar sem hægt er. Merktu báða enda hverrar greinar með sama heiti, til dæmis pottar og beð, svo greinarnar ruglist ekki þegar ílát eru færð. Ef fleiri svæði bætast við má nota nánari heiti sem vísa til ræktunarhópsins. Prófaðu síðan hvort lokun einnar greinar stöðvi aðeins vatnsgjöf til ætlaðs hóps. Slík prófun sýnir hvort uppsetningin samsvarar teikningunni og kemur í veg fyrir að breyting á pottalínunni hafi óviljandi áhrif á beðið.

Sjálfstæð tímastýring fyrir hvort svæði
Athugaðu hvort tímastýringin leyfi að stilla upphaf, tíðni og lengd fyrir hvert úttak sjálfstætt. Tveir útgangar á tæki þýða ekki endilega að þeir geti fylgt sitt hvorri vökvunaráætluninni. Ef úttökin opnast alltaf saman verður tímastýringin áfram sameiginleg þótt slöngurnar séu aðskildar. Handvirkir lokar geta líka hentað ef þú ætlar að sjá um vökvunina sjálf, en þá þarf að opna og loka hvoru svæði samkvæmt þörfum þess. Kannaðu í leiðbeiningum hvort svæði geti farið í gang samtímis eða hvort þau séu vökvuð hvert á eftir öðru. Athugaðu einnig hvernig stýringin bregst við þegar tvær áætlanir skarast: frestar hún annarri eða opnar bæði úttök? Þetta skiptir máli bæði fyrir vökvunarbil plantnanna og álag á vatnsveituna. Eftir stillingu skaltu prófa hvort bæði svæði fari í gang og stöðvist eins og til var ætlast.
Staðsetning stýringar þarf að falla að skipulagi ræktunarinnar og leiðbeiningum búnaðarins. Síðan fyrir glergróðurhús með Accoya-viði og geymslurými sýnir stærðarbil frá 5,52 m² til 28,08 m². Kannaðu hvernig geymslurýmið er skilgreint og hvort það teljist með í uppgefnu flatarmáli áður en þú áætlar pláss fyrir beð og potta. Ekki gera heldur ráð fyrir að geymslurými sé hentugur uppsetningarstaður fyrir tiltekna stýringu; það ræðst af kröfum búnaðarins og aðstæðum á staðnum. Í ræktunarskipulaginu þarf að vera hægt að komast að stjórntækjum án þess að færa plöntur eða taka hillur í sundur. Veldu skýr heiti á úttökum og notaðu sömu heiti á lokum, teikningu og vökvunaráætlun. Þá er auðveldara að sjá hvaða stillingu á að breyta þegar potthópur þarf tíðari vökvun en beðið, eða þegar annað svæðið er tímabundið tekið úr notkun.
Vökvunartíminn segir ekki einn til um vatnsmagnið
Sama keyrslulengd getur skilað mismiklu vatni eftir gerð og fjölda dropagjafa og hvar þeir eru á línunni. Þess vegna dugar ekki að lesa mínútur af tímastilli og gera ráð fyrir að hvert ílát fái jafnmikið. Settu söfnunarílát við nokkur úttök í hverri línu meðan kerfið keyrir við venjulegar aðstæður og berðu niðurstöðurnar saman. Ef þú grunar ójafna dreifingu skaltu kanna úttök við upphaf, miðju og enda línunnar. Fylgdu leiðbeiningum framleiðanda þegar búnaðurinn er prófaður. Sé rennslið ójafnt er gagnlegt að kanna það áður en þú breytir tímastillingunni; annars gæti lengri keyrsla aðeins aukið muninn á úttökum.
Síðan fyrir Bloomcabin Orangerie sýnir stærðir frá 47 til 70 m². Þegar ræktunarskipulagið nær yfir mikið rými er sérstaklega gagnlegt að skrá fjölda úttaka á hverri grein í stað þess að áætla vatnsþörf út frá gólffletinum. Berðu kerfisteikningu og leiðbeiningar saman við línurnar eins og þær eru lagðar og kannaðu þrýsting og rennsli við raunverulega notkun. Ef svæðin eiga stundum að ganga samtímis þarf athugunin að ná til þeirra aðstæðna líka; prófun á einni opinni grein segir ekki endilega hvernig báðar virka saman. Notaðu sömu söfnunarlengd við samanburð úttaka og skráðu hvaða greinar voru opnar. Endurtaktu athugunina ef mörgum úttökum er bætt við. Ef óvissa er um dælu, þrýstistýringu eða afkastagetu skaltu fá fagmann til að meta kerfið. Stærð gróðurhússins staðfestir hvorki þessi afköst né samhæfni við ákveðinn vökvunarbúnað.
Kannaðu rakann við rætur, ekki aðeins á yfirborðinu
Yfirborð ræktunarmiðils segir ekki alltaf hvað gerist við rætur. Í potti skaltu kanna miðilinn þar sem ræturnar eru, ekki aðeins efsta lagið, og skoða nokkra dæmigerða potta úr hverjum stærðar- og miðilshópi. Í beði berðu saman stað nálægt vökvunarlínu og fjær henni og kannaðu raka í þeirri dýpt sem ræturnar sækja vatn. Prófaðu eftir vökvun og aftur áður en næsta keyrsla er áætluð, með sömu aðferð í hvert sinn. Fingurpróf eða rakatæki getur hjálpað ef það hentar miðlinum, en einn mælipunktur lýsir ekki öllu svæðinu. Skoðaðu líka hvort mikið vatn rennur frá eða stendur eftir.
Aðgengi að mælipunktum er hluti af góðu innra skipulagi. Síðan fyrir klassíska gróðurhúsið sýnir stærðir frá 3,77 m² til 28,08 m², en við uppröðun hillna og beða þarftu að tryggja að hægt verði að skoða ræktunina. Veldu fasta athugunarstaði sem ná yfir dæmigerða potta og ólíka hluta beðsins, ekki aðeins þá staði sem auðveldast er að ná til. Merktu þá á uppdrátt eða í skrá svo samanburðurinn byggist á sömu stöðum. Túlkaðu rakaathugun eftir vökvun og rétt fyrir næstu lotu saman: fyrri athugunin hjálpar að sýna hvert vatnið berst, en sú síðari hvernig rakinn endist milli lota. Ef einn pottur er þurr strax eftir vökvun skaltu kanna vatnsgjöfina áður en þú styttir bilið fyrir allan hópinn. Ef hópurinn fær vatn en þornar allur of snemma bendir það frekar til þess að endurskoða þurfi áætlun hans.
Aðlagaðu vökvunina þegar ræktun og aðstæður breytast
Ekki gera ráð fyrir að fyrstu stillingar gildi allan ræktunartímann. Plöntur stækka, rætur fylla potta, fræplöntur flytjast í stærri ílát og ný sáning getur tekið við af uppskeru. Slíkar breytingar geta fært plöntur í annan hóp að vatnsþörf. Birtuskilyrði, hitastig, loftskipti og skuggi hafa líka áhrif á hve hratt ræktunarmiðill og jarðvegur þorna. Aðstæður geta verið ólíkar milli svæða í sama gróðurhúsi, jafnvel þótt tímastillingin sé sú sama. Taktu mið af breytingum sem þú sérð í ræktuninni í stað þess að halda í fastan tíma vegna þess að hann hentaði fyrr á árinu.
Notaðu sjálfstæða stýringu til að laga eitt svæði í einu. Ef pottahópurinn þornar hraðar skaltu fyrst kanna rótarrými, miðil og rennsli hans áður en þú lengir keyrsluna fyrir allt gróðurhúsið. Eftir breytingu á plöntustærð, skugga eða sáningu skaltu endurtaka rakapróf á sömu stöðum og leita að mynstri í fleiri en einni athugun. Ekki breyta öllum stillingum vegna einnar óvenjulegrar mælingar. Ef beðið helst rakt meðan pottar þorna er það gagnleg vísbending um að svæðin þurfi áfram ólíka vökvun.

Viðhald og bilanaleit fyrir hvort svæði
Farðu yfir hvora línu fyrir sig: athugaðu hvort slanga hafi klemst, losnað eða færst frá þeim stað þar sem hún á að skila vatni. Ef kerfið er með síu eða annan þjónustuhluta skaltu fylgja viðhaldsleiðbeiningum framleiðanda og ekki nota hreinsiefni eða aðferðir sem búnaðurinn hefur ekki samþykkt. Prófaðu potta- og beðslöngu sitt í hvoru lagi og fylgstu með hvort úttök skili vatni. Eftir hreinsun, viðgerð eða tilfærslu skaltu endurtaka prófið. Lítil breyting á staðsetningu dropagjafa getur haft áhrif á það hvar vatnið berst, svo eldri athugun á ekki alltaf við eftir breytingu.
Ef einn pottur þornar en aðrir á sama svæði ekki skaltu ekki lengja vökvun fyrir alla potta án frekari athugunar. Berðu saman pottastærð, miðil, staðsetningu og úttak við pott þar sem rakinn helst. Athugaðu hvort brot sé í slöngunni eða dropagjafinn stíflaður og berðu niðurstöðurnar saman við viðhaldsleiðbeiningar búnaðarins. Ef sama frávik kemur aftur þrátt fyrir eðlilega vatnsgjöf getur verið rétt að færa pottinn í hóp með sambærilega þörf eða skipta svæðinu. Merkingar á lokum og línum hjálpa þér að breyta réttri grein án þess að breyta stillingu beðsins um leið.
Skráðu niðurstöður og endurskoðaðu skiptinguna
Hafðu stutta skrá fyrir hvort svæði með vökvunarstillingu, ræktun, aðstæðum og niðurstöðum rakaprófa. Skráðu hvar þú skoðaðir pott eða beð, hvort miðillinn var rakur fyrir næstu keyrslu og hvort frárennsli virtist óvenjulegt. Þá sérðu hvort breyting hafi haft stöðug áhrif eða aðeins svarað tímabundnum aðstæðum. Breyttu einu í einu, til dæmis tíðni eða lengd, svo auðveldara sé að átta sig á hvað hafði áhrif. Ef aðeins einn pottur sýnir frávik er skynsamlegt að kanna hann sérstaklega áður en öllu svæðinu er breytt. Skráningin hjálpar líka þegar ræktun færist milli potta eða beða.
Þegar þú bætir við pottum, breytir beði eða flytur plöntur skaltu uppfæra kortið og kanna hvort skiptingin henti enn. Síðan fyrir veggróðurhús úr gleri sýnir stærðir frá 3,69 m² til 9,58 m². Jafnvel í takmörkuðu rými geta tvö sjálfstæð svæði verið gagnleg ef rótarrými og þornun eru ólík, en það er ekki ástæða til að fjölga svæðum umfram þarfir ræktunarinnar. Ef áður ólíkir hópar verða sambærilegir má endurmeta hvort þeir geti fylgt sömu áætlun. Ef sáningarbakki bætist við skaltu hins vegar ekki sjálfkrafa setja hann á áætlun stórra potta. Skráðu dagsetningu breytingarinnar, nýja hópaskiptingu og hvaða úttök þjóna hverjum hópi. Merktu lokana að nýju ef hlutverk þeirra breytist og prófaðu línurnar. Þannig heldur skráin utan um núverandi ræktun í stað þess að eldri heiti og stillingar leiði til mistaka.
Algengar spurningar
Þarf hvert pottasvæði að vera sérstakt vökvunarsvæði?
Nei. Pottum af svipaðri stærð, með sambærilegan ræktunarmiðil og plöntur á svipuðu vaxtarstigi, má oft stýra saman. Skiptu þeim frekar upp ef athuganir sýna að sumir þorna mun fyrr en aðrir.
Getur einn tímastillir stjórnað pottum og beðum sitt í hvoru lagi?
Já, ef hann getur stýrt úttökum sjálfstætt og leyfir mismunandi vökvunartíðni og lengd. Ef bæði úttök fylgja sama prógrammi færðu ekki raunverulega ólíka tímastillingu. Athugaðu virkni stýringarinnar í leiðbeiningunum.
Hvernig finn ég hæfilega lengd hverrar vökvunar?
Það er ekki til ein lengd sem hentar öllum pottum og beðum. Berðu saman magn frá úttökum við venjulega notkun og skoðaðu raka við rætur bæði eftir vökvun og áður en næsta keyrsla á að fara fram. Stilltu hvort svæði út frá niðurstöðunum.
Hvað geri ég ef sumir pottar þorna fyrr en aðrir?
Athugaðu fyrst hvort pottarnir séu svipaðir að stærð og með sama ræktunarmiðil, og berðu saman dropagjafa og staðsetningu þeirra. Lengri vökvun fyrir alla potta leysir ekki endilega vandann. Ef munurinn helst getur þurft að skipta hópnum.
Má nota sama vatnsinntak fyrir bæði svæðin?
Það getur gengið, en athugaðu hvort vatnsveitan og vökvunarkerfið ráði við raunverulega uppsetningu og notkun. Skoðaðu kerfisteikningu og leiðbeiningar og kannaðu þrýsting og rennsli við notkun. Leitaðu til fagmanns ef þú ert óviss um afkastagetu eða stýringu.
Góð skipting byrjar á að pottar og beð fái sjálfstæða stjórn, en nýtist fyrst þegar hún endurspeglar það sem gerist í rótarrýminu. Flokkaðu plöntur eftir sambærilegum þörfum, prófaðu línurnar sitt í hvoru lagi og stilltu vökvunina út frá mælingum og athugunum. Þegar pottastærð, ræktun eða uppsetning breytist skaltu endurskoða hópana. Þá fylgir vökvunaráætlunin ræktuninni í stað þess að ein tímastilling ráði yfir öllu gróðurhúsinu.