Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Afmynduð jarðarber: frævun eða álag á plöntuna?

Afmynduð jarðarber: frævun eða álag á plöntuna?

Jarðarber í gróðurhúsi

Afmynduð jarðarber í gróðurhúsi vekja oft spurningar um frævun, en lögun berjanna ein sker ekki úr um orsökina. Frost getur skemmt blóm og vægar frostskemmdir geta síðar komið fram sem afmynduð ber. Einnig þarf að skoða áverka, mun milli yrkja og almennt ástand plantnanna áður en vandinn er rakinn til frævunar eða ræktunaraðstæðna. Hér er farið yfir hvernig þú berð saman blóm, ber og aðstæður við blómgun, hvað athuganirnar geta sagt og hvar óvissan liggur.

Yfirlitsmynd af Orangerie-gróðurhúsi.

Hvað lögun berjanna getur sagt

Við mat á afmynduðu jarðarberi þarf fyrst að lýsa því sem sést, án þess að velja orsök fyrirfram. Er berið mjótt öðrum megin, flatt, dældótt eða ójafnt? Virðist hluti þess hafa stækkað minna en aðrir hlutar, eða er sár á yfirborðinu? Greindu óreglulega lögun frá dæld sem kemur fram eftir að þegar stækkað ber verður fyrir áverka. Í fyrra tilvikinu hefur berið vaxið ójafnt; í því síðara hefur yfirborðið skaddast. Útlitið eitt segir þó ekki alltaf með vissu hvort gerðist. Breska garðyrkjufélagið RHS ráðleggur handfrævun með mjúkum pensli við ræktun jarðarbera undir gleri eða að hleypa frævandi skordýrum að blómunum. Þau ráð styðja að frævun sé sinnt í slíkri ræktun, en staðfesta ekki að tiltekið skakkt ber hafi orðið þannig vegna frævunarvanda. Til þess þarf fleiri upplýsingar um blómið og aðstæður þess.

Eitt einstakt ber er lítil sönnun fyrir því að eitthvað sé að plöntunni. Yrki eru misjöfn að lögun og ekki verða öll ber nákvæmlega eins. Berðu saman nokkur fullþroskuð ber af sama yrki, helst úr blómum sem opnuðust á svipuðum tíma. Skoðaðu hvort sami hluti berjanna virðist vanþroskaður eða hvort yfirborðið hafi skaddast síðar. Notaðu ber á sambærilegu þroskastigi við samanburðinn: lítið grænt ber og fullþroskað rautt ber gefa ekki sambærilega mynd af endanlegri lögun. Skráðu líka hversu mörg ber eru eðlileg. Tvö skökk ber af mörgum eru annað mynstur en tvö skökk ber þegar aðeins þrjú hafa þroskast. Ef engin önnur einkenni sjást er eitt afmyndað ber fyrst og fremst ástæða til að fylgjast með, ekki til að breyta strax um vökvun eða áburð.

Frævun jarðarberjablómsins

Við frævun berast frjókorn frá fræflum á fræni blómsins, sem taka við þeim. Að sjá opin blóm segir því ekki eitt og sér hvort frævun hafi farið fram. Við ræktun undir gleri ráðleggur RHS að nota mjúkan pensil til handfrævunar eða veita skordýrum aðgang að blómunum. Athugaðu hvort dyr og aðrar opnanir séu opnar meðan blómin eru opin og hvort skordýr heimsæki sjálf blómin. Skordýr við glerið eru ekki sama vísbending og skordýr sem snerta blómið. Skráðu einnig hvort sum blóm séu falin undir laufum eða erfitt að komast að þeim. Skortur á sýnilegum heimsóknum í stutta stund sannar þó ekki að frævun hafi brugðist; þú gætir hafa misst af heimsóknunum. Athugun á aðgengi og blómum er því gagnlegri en að álykta um frævun út frá fjölda skordýra í húsinu.

Ber sem eru tilbúin til uppskeru endurspegla aðstæður þegar blómið var opið og á fyrstu stigum þroskans, ekki aðeins ástandið á uppskerudegi. Fylgstu því með nokkrum blómum frá því þau opnast þar til berin taka að stækka. Skráðu hvenær blómgun átti sér stað og berðu saman blóm sem opnuðust við ólíkar aðstæður. Það getur skipt máli þótt skordýr sjáist nú á blómunum: þau ber sem eru að þroskast gætu hafa orðið til við aðrar aðstæður. Þannig er auðveldara að tengja lögunina við rétt tímabil.

Merki í blómum og berjum

Þegar hluti bersins virðist ekki ná að fyllast á meðan aðrir hlutar stækka skaltu skrá hvar óreglan er og hvort sama mynstur endurtaki sig. Skoðaðu bæði dældina og aðra hluta bersins í góðri birtu. Taktu eftir litlu kornunum á yfirborðinu, hvort þau liggi þétt á afmörkuðu svæði og hvort húðin sé heil. Slík lýsing gerir samanburð milli berja nákvæmari, en er ekki greiningarpróf fyrir frævun. Ójafn vöxtur án sýnilegra sára gefur aðrar upplýsingar en brúnt eða skaddað svæði. Yrki, þroskastig og sýnilegir áverkar þurfa líka að koma fram í skráningunni. Ljósmynd af fullþroskuðu beri sýnir ekki hvort frævun fór fram. Ef þú ert ekki með athuganir frá blómgun skaltu halda mögulegum skýringum opnum fremur en að velja eina út frá löguninni.

Skoðaðu myndir eða skráningu af blóminu sem gaf berið, ef þú fylgdist með því. Athugaðu líka nýopin blóm á sömu plöntu. Svört miðja blóms eftir frost, meðan blómblöðin haldast hvít, er þekkt merki um frostskemmdir; slík blóm mynda ekki ber. Vægar frostskemmdir geta hins vegar afmyndað ber án þess að þetta skýra merki komi fram. Berðu því saman fleiri blóm og hitasöguna. Rifin blómblöð, nagför eða skaddaðir vefir eru einnig þess virði að skrá. Á berinu sjálfu skaltu leita að örum, dökkum blettum eða staðbundnum dældum. Taktu sérstaklega eftir því hvort skemmdin snýr að stað þar sem berið snertir ílát, undirlag eða annað ber. Þessar athuganir hjálpa þér að velja hvað þarf að skoða nánar.

Rakastig og loftskipti í gróðurhúsinu

Blaut blóm, kyrrt loft og þétting á gleri eru aðstæður sem gagnlegt er að skrá meðan blómin eru opin. Þau staðfesta þó ekki hvers vegna ber verður skakkt, og þétting ein sýnir ekki að frævun hafi brugðist. Athugaðu hvort afmynduð ber finnist einkum á einum stað í húsinu eða í berjum úr ákveðnu blómgunartímabili. Berðu síðan saman skráningar frá þeim stað eða tíma við aðra. Tilgangurinn er að finna hvort aðstæður hafi verið ólíkar, ekki að gera eitt rakamerki að orsök. Skráðu líka hvenær opnanir voru opnar og hvort blómin hafi verið blaut við athugun. Án slíkra upplýsinga verður tenging milli raka, loftskipta og lögunar berjanna aðeins ágiskun.

Taktu eftir hvort blómin séu blaut eða þurr þegar þau opnast, hvenær þétting kemur fram og hvort ástandið sé ólíkt milli staða í húsinu. Ef þú notar rakamæli skaltu skrá hvar hann er og hvenær þú lest af honum; ein mæling við dyr lýsir ekki endilega aðstæðum við blómin. Þétting á gleri er heldur ekki bein mæling á raka við plöntuna. Ef þú ert að bera saman hús fyrir ræktunina geturðu skoðað veggróðurhús úr gleri og kannað upplýsingar um opnanir og fyrirhugaða staðsetningu beða. Á uppdrætti þarf að sjást hvort plöntur eða hillur muni hindra aðgengi að opnunum. Þannig tengist samanburðurinn daglegri umhirðu fremur en ætlaðri lausn á frævunarvanda. Í núverandi húsi er gagnlegra að bera saman blóm á rökum og þurrari stöðum en að breyta allri loftun út frá einu beri.

T-laga gróðurhús séð utan frá.

Frostskemmdir á jarðarberjablómum

Frost getur skemmt blómið áður en berið byrjar að myndast. RHS lýsir því að æxlunarhlutar í miðju blómsins verði svartir þegar frost drepur þá, þótt blómblöðin haldist hvít. Slík blóm mynda ekki ber. Vægar frostskemmdir geta hins vegar valdið afmynduðum berjum án þess að miðjan verði svört. Það er því mikilvægt að greina á milli alveg svartrar blómmiðju og vægari eða óljósra skemmda. Opin blóm og blóm sem eru rétt að opnast eru viðkvæmari fyrir frosti en lokaðir knúppar. Skoðaðu hvaða blóm voru opin þegar kalt var og hvort önnur blóm á sömu plöntu virðist óskemmd. Blóm nærri gleri geta líka orðið fyrir frostskemmdum þótt plantan sé undir gleri. Skortur á svörtum blómmiðjum útilokar þannig ekki vægar frostskemmdir, en afmyndað ber eitt staðfestir þær heldur ekki.

Skráðu dagsetningar blómgunar og berðu þær saman við hitamælingar frá sama tímabili. Hitamælir við plönturnar gefur gagnlegri upplýsingar um aðstæður þeirra en útihiti einn og sér. Ef mælirinn skráir hæsta og lægsta hita skaltu tengja þær tölur við réttan sólarhring. Mæling í beinu sólskini getur þó verið villandi; fylgdu leiðbeiningum mælisins um staðsetningu. Ekki miða aðeins við hitann þegar þú tekur berin af plöntunni, því blómið gæti hafa skemmst fyrr. Við samanburð á gróðurhúsum, meðal annars gróðurhúsum með Accoya, þarf að kanna staðsetningu opnana og hvernig komast má að þeim í fyrirhuguðu ræktunarskipulagi. Efnisheiti segir ekki hvert hitastigið verður við blómin. Mælingar í núverandi húsi geta sýnt hvaða hitasveiflur urðu við plönturnar og hvort þær féllu saman við blómgun.

Vatn og aðstæður við ræturnar

RHS ráðleggur að halda ræktunarmiðli jarðarbera undir gleri lítillega rökum og sinna vökvun reglulega, sérstaklega þegar plönturnar eru í ílátum. Það er gagnlegt viðmið fyrir umhirðu, en skökk lögun ein og sér sýnir ekki að vökvun hafi verið röng. Leitaðu jafnframt að visnum eða gulnuðum laufum, litlum vexti og því hvort mörg ber á sömu plöntu séu smá. Skráðu þessi einkenni hvert fyrir sig í stað þess að gera ráð fyrir sameiginlegri orsök. Taktu eftir hvort laufin ná sér aftur eftir vökvun eða hvort slappleikinn haldist þótt ræktunarmiðillinn sé rakur. Visin planta ætti ekki sjálfkrafa að fá meira vatn án þess að rakinn sé kannaður. Ef fleiri einkenni fylgja afmynduninni er ástæða til að skoða raka og frárennsli samhliða blómunum, fremur en að afgreiða vandann sem frævunarvanda.

Athugaðu raka nokkru neðan við yfirborð jarðvegsins eða ræktunarmiðilsins, því efsta lagið segir ekki alltaf til um raka við ræturnar. Berðu saman ílát eða beð á sambærilegum tíma miðað við síðustu vökvun. Ílát geta fengið mismikið vatn þótt þau standi hlið við hlið, svo staðfestu að vatnið berist í hvert þeirra og geti runnið frá. Skoðaðu einnig hvort vatn sitji eftir í undirskálum. Aðgengi að hverju beði auðveldar þessar athuganir án þess að þú þurfir að færa eða skemma plöntur. Við skipulagningu má skoða grunnform T-laga Orangerie-gróðurhúss og teikna inn beð og gönguleiðir eftir raunmálum. Gættu þess sérstaklega að komast að ílátum í innri hornum. Form hússins tryggir ekki jafna vökvun, en vel skipulagt aðgengi gerir auðveldara að finna staðbundinn mun.

Næring, yrki og aðrar skýringar

Eitt skakkt ber sýnir ekki hvaða næringarefni, ef eitthvað, vantar. Ef lauf eru föl eða vöxtur veikburða á sama tíma skaltu kanna fleiri einkenni og aðstæður í jarðvegi eða ræktunarmiðli. Skráðu hvaða áburður hefur verið notaður, styrk blöndunnar og hvenær síðast var gefið. Taktu fram hvort allar plöntur fengu sömu blöndu og hvort þær eru í sams konar ræktunarmiðli. Það er gagnlegra við mat á vandanum en almenn lýsing á því að planta hafi fengið áburð. Ekki ákveða aukna áburðargjöf eða gjöf einstakra snefilefna eingöngu út frá lögun berjanna. Berðu fyrst saman umhirðuna við leiðbeiningar fyrir áburðinn og ræktunina. Þegar vandinn endurtekur sig geta viðeigandi mælingar á ræktunarmiðlinum veitt betri upplýsingar en sjónræn ágiskun. Leitaðu aðstoðar garðyrkjufræðings við val og túlkun mælinga ef fleiri einkenni vekja grun um næringarvanda.

Mismunandi yrki geta gefið ber með ólíka grunnlögun, svo berðu saman plöntur af sama yrki áður en þú metur frævun. Skoðaðu líka blóm, lauf og ber eftir nagförum, blettum eða öðrum skemmdum. Ef skordýr sjást skaltu skrá hvar þau eru og hvort sýnilegar skemmdir séu á sama stað. Skordýr á plöntu er ekki sjálfkrafa skaðvaldur eða skýring á lögun berjanna; reyndu að greina það áður en þú grípur til aðgerða. Skuggi frá öðrum plöntum, hillum eða hlutum utan hússins getur einnig gert samanburð milli staða erfiðari. Ef þú skoðar pýramídulaga gróðurhús við skipulagningu ræktunar skaltu merkja inn fyrirhugaða hæð beða og staðsetningu nálægra hindrana. Lögun hússins ein sýnir ekki birtuna við jarðarberin. Í núverandi ræktun er einfaldur samanburður á skugga yfir daginn gagnlegri en ágiskun út frá útliti hússins.

Dreifing afmyndaðra berja í gróðurhúsinu

Mynstur milli plantna hjálpar til við að greina hvort vandinn sé staðbundinn eða tengist mörgum blómum samtímis. Ef aðeins fáein ber á einni plöntu eru skökk en önnur líta eðlilega út skaltu skoða blómin og plöntuna sjálfa. Ef margar plöntur eða heill hluti beðs sýna sama einkenni á svipuðum tíma skaltu leita að sameiginlegum aðstæðum, til dæmis kulda, raka eða breytingu á vökvun. Ef ein yrkisgerð er frábrugðin annarri getur samanburður milli yrkja líka skýrt hluta af mynstrinu.

Teiknaðu einfalda yfirlitsmynd af því hvar plönturnar standa og merktu inn hvar afmynduð ber finnast. Gefðu plöntunum númer ef margar eru í sama beði, svo hægt sé að tengja síðari athuganir við rétta plöntu. Taktu eftir nálægð við dyr, veggi, skuggasvæði og gönguleiðir, en mældu eða athugaðu hvort aðstæður séu í raun ólíkar þar. Ekki færa plönturnar á milli staða meðan þú ert að kanna mynstrið nema þörf krefji; annars verður samanburðurinn erfiðari. Ef þú skoðar glergróðurhús með Accoya viði og geymslurými skaltu aðgreina geymsluna frá fyrirhuguðu ræktunarsvæði á uppdrættinum. Heildarflatarmál og pláss fyrir beð eru ekki sama stærðin. Merktu einnig hvar aðgengi þarf að vera fyrir eftirlit, svo ber í afskekktu horni verði ekki undanskilin þegar þú metur hversu útbreiddur vandinn er.

T-laga gróðurhús í garði.

Skráning frá blómgun til uppskeru

Veldu nokkur blóm á ólíkum plöntum og skráðu yrki, staðsetningu og hvenær þau opnuðust. Ljósmyndaðu blómið þannig að miðjan sjáist og taktu einnig mynd af allri plöntunni. Þegar berin þroskast skaltu mynda þau frá fleiri en einni hlið og skrá hvenær óreglan varð greinileg. Þannig er auðveldara að sjá hvort lögunin hafi verið ójöfn frá upphafi eða hvort yfirborðið hafi skaddast síðar. Myndir af mörgum blómum og berjum nýtast betur en nærmynd af einu beri án dagsetningar eða samhengis.

Notaðu sömu fáu atriðin í hverri færslu: plöntunúmer, yrki, dagsetningu blómgunar, staðsetningu, vökvun og áberandi breytingar á hita eða raka. Aðgreindu það sem þú sást frá því sem þú telur líklega skýringu. Til dæmis er dökk miðja blóms athugun, en kuldaskemmd er túlkun sem þarf að bera saman við hitasöguna. Skráðu líka eðlileg ber úr merktum blómum, svo niðurstöðurnar endurspegli ekki aðeins vandatilvikin. Í stærra húsi þarf staðsetningin að vera nákvæmari en einfaldlega inni í gróðurhúsi. Vöruupplýsingar fyrir Bloomcabin Orangerie tilgreina stærðir frá 47 til 70 m²; við skipulagningu slíks rýmis getur verið gagnlegt að skipta beðunum í merkt svæði. Það hjálpar við samanburð, en flatarmálið eitt segir ekkert um frævun eða aðstæður við einstök blóm.

Viðbrögð við frævunarvanda og álagi

Ef þú vilt kanna frævun nánar skaltu athuga hvort skordýr komist að blómunum. Þú getur líka prófað handfrævun á nokkrum heilbrigðum blómum með mjúkum, hreinum pensli, eins og RHS ráðleggur fyrir jarðarber undir gleri. Færðu pensilinn létt yfir fræflana og síðan yfir frænin í miðju opins blóms, án þess að nudda eða skemma vefina. Merktu meðhöndluðu blómin og berðu saman við blóm af sama yrki sem opnuðust á sama tíma og þú lætur óhreyfð. Veldu blóm á sambærilegum stöðum; annars verður óljóst hvort aðstæður skýri mismunandi útkomu. Eitt ber með reglulegri lögun staðfestir ekki árangur, og slíkur samanburður heima við er ekki fullgilt greiningarpróf. Hann getur þó hjálpað þér að skipuleggja athuganir. Handfrævun er aðferð til að flytja frjókorn, ekki meðferð við frostskemmdum eða öðrum skemmdum á plöntunni.

Ef athuganir sýna ójafna vökvun eða skemmd blóm eftir frost skaltu sinna því vandamáli og fylgjast með blómum sem opnast eftir breytinguna. Skráðu dagsetningu hennar, svo eldri ber verði ekki notuð til að meta nýju aðstæðurnar. Ekki gera margar stórar breytingar í einu; þá verður erfiðara að vita hvað hafði áhrif. Ber úr blómum sem voru opin fyrir breytinguna segja ekki hvernig umhirða síðari blóma tókst. Ef þú endurskoðar ræktunarrýmið vegna þrengsla má bera mál og opnanir klassísks gróðurhúss saman við plássþörf beða og gönguleiða. Slíkur samanburður á að leysa skilgreindan aðgengis- eða skipulagsvanda, ekki vera viðbragð við einu skökku beri. Ef skemmdir aukast þrátt fyrir markvissar athuganir skaltu leita aðstoðar garðyrkjufræðings með myndir og skráningu úr ræktuninni.

Algengar spurningar

Eru afmynduð jarðarber alltaf merki um lélega frævun?

Nei. Lögun ein staðfestir ekki frævunarvanda. Vægar frostskemmdir á blómum geta valdið afmynduðum berjum, og einnig þarf að skoða áverka og eðlilegan mun milli yrkja. Berðu saman fleiri en eitt ber og skoðaðu blómin og aðstæður við blómgun áður en þú ákveður líklega orsök.

Hvernig sé ég hvort kuldi hafi skemmt blómin?

Svört miðja blóms eftir frost, meðan blómblöðin haldast hvít, er þekkt merki um frostskemmdir. Slík blóm mynda ekki ber. Vægar frostskemmdir geta hins vegar valdið afmynduðum berjum án þess að miðjan verði svört. Skoðaðu fleiri blóm og berðu athuganirnar saman við hitamælingar frá blómgun.

Getur pensill hjálpað til við frævun jarðarbera?

Já. RHS ráðleggur handfrævun með mjúkum pensli við ræktun jarðarbera undir gleri. Notaðu hreinan pensil til að flytja frjókorn frá fræflum á frænin í miðju opins blóms og snertu vefina létt. Aðferðin flytur frjókorn en lagar ekki frostskemmdir eða aðrar skemmdir sem þegar eru orðnar.

Getur óregluleg vökvun gert jarðarber skökk?

Skökk lögun ein og sér greinir ekki vökvunarvanda. RHS ráðleggur reglulega vökvun og lítillega rakan ræktunarmiðil fyrir jarðarber undir gleri. Athugaðu raka við ræturnar og frárennsli og skráðu jafnframt einkenni á laufum og öðrum berjum. Þannig sérðu hvort vökvunin þarfnast athugunar án þess að gera hana sjálfkrafa að skýringu á löguninni.

Verður afmyndað ber reglulegt að lögun þegar það þroskast?

Ekki treysta á að áframhaldandi þroski leiðrétti lögunina. Fylgstu með berinu, en notaðu fyrst og fremst ber úr blómum sem opnast eftir breytingar á umhirðu til að meta þær. Ber sem var þegar farið að þroskast getur ekki sýnt hvort frævun eða aðstæður síðari blóma hafi batnað.

Afmyndað jarðarber er tilefni til athugunar, ekki örugg greining. Frostskemmdir geta skilið eftir skýr merki í blómum, en lögun berjanna ein staðfestir hvorki frævunarvanda né vandamál við ræturnar. Með samanburði á blómum og berjum, staðsetningu plantna og skráðum aðstæðum við blómgun færðu betri grunn til að meta mögulegar skýringar. Sinntu þeim vandamálum sem athuganirnar sýna og mettu síðari blómgun sérstaklega.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖