Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Beð án graftrar í gróðurhúsi: hagnýt uppsetning

Beð án graftrar í gróðurhúsi: hagnýt uppsetning

Ræktun í gróðurhúsi

Beð án graftrar í gróðurhúsi snúast um að raska jarðveginum sem minnst og bæta hentugu lífrænu efni á yfirborðið þegar þörf krefur. Aðferðin krefst samt undirbúnings: kanna þarf jarðveg og frárennsli, ákveða legu beða og gönguleiða og laga yfirborðið að því hvort sáð er beint eða gróðursett. Þar sem þakið heldur úrkomu frá beðinu þarf líka að fylgjast með raka og jarðvegsástandi; aðstæður undir föstu þaki eru ekki alveg þær sömu og utandyra.

Sexhyrnt gróðurhús í vörugalleríi.

01

Hvað felst í beði án graftrar?

Í beði án graftrar er ekki farið reglulega með skóflu eða stungugaffli um allt ræktunarlagið og jarðveginum snúið. Yfirborðið helst að mestu óhreyft, en illgresi er tekið með markvissum hætti og viðeigandi lífrænu efni bætt ofan á þegar ástæða er til. Við gróðursetningu eru búnar til holur og við sáningu opnaðar raðir; slíkt staðbundið rask samræmist aðferðinni. Munurinn felst í því að jarðvegurinn er ekki unninn djúpt og endurtekið frá ári til árs. Hugtakið lýsir því vinnulagi, ekki því að beðið sé án umhirðu eða að ein ákveðin yfirborðsblanda henti öllum plöntum. Hversu mikið þarf að raska jarðveginum ræðst meðal annars af ástandi hans og því hvort þú sáir eða gróðursetur.

Aðferðin leysir ekki sjálfkrafa vandamál með harðan eða illa framræstan jarðveg. Lag ofan á getur hulið einkenni án þess að bæta undirlagið, og ekki er til ein uppskrift sem hentar öllum jarðvegi í gróðurhúsum. Ef aðstæður krefjast getur þurft að kanna jarðveginn nánar eða velja annað ræktunarkerfi áður en hafist er handa. Beð án graftrar getur líka verið upphækkað, en þá skiptir máli hvort kassinn er opinn niður í jarðveginn eða lokað ílát með eigin ræktunarefni. Sá munur hefur áhrif á vökvun og á hvaða undirlagi plönturnar vaxa. Aðferðin snýst því fyrst og fremst um hvernig þú meðhöndlar beðið, ekki um ákveðna gerð beðkassa.

Skipulag beða og gönguleiða

Byrjaðu á að teikna innra rýmið upp og merkja dyr, stoðir og þá staði sem þú þarft að komast að. Allt gólf gróðurhússins er ekki sjálfkrafa ræktunarflötur: beð, gönguleiðir og vinnuaðstaða keppa um sama pláss. Vörusíða pýramídalaga gróðurhúss Bloomcabin Oasis birtir stærðir frá 5,53 m² til 18,9 m². Þær tölur geta hjálpað við samanburð á stærðum, en segja ekki einar og sér hversu mikið pláss verður eftir fyrir jarðbeð, göng og aðkomu. Ef þú ert að skipuleggja nýtt rými skaltu því nota eigin skissu til að sjá hvernig það nýtist áður en þú ákveður stærð og legu beðanna.

Leggðu gönguleiðirnar fyrst og prófaðu síðan hvort þú náir að miðju hvers beðs án þess að stíga á ræktunarlandið. Beð sem hægt er að nálgast frá báðum hliðum má útfæra með öðrum hætti en beð við vegg, þar sem unnið er frá einni hlið. Ekki er þörf á að velja sömu breidd á öll beð; miðaðu hana við seilingu þína og aðgengi að plöntunum þegar þær hafa vaxið. Hafðu líka í huga dyr, loftræstingu og leið að vökvunarbúnaði eða áhöldum. Föst gönguleið hjálpar þér að forðast að troða jarðveginn saman í hvert sinn sem þú sinnir ræktuninni.

02

Jarðvegur og frárennsli fyrir uppsetningu

Skoðaðu nokkra staði í beðinu áður en þú bætir efni við. Athugaðu hvort yfirborðið er laust eða með skorpu, hvort jarðvegurinn virðist þéttur og hvort vatn situr eftir að lokinni venjulegri vökvun. Einn blettur gefur ekki alltaf rétta mynd af öllu beðinu. Skoðaðu líka hvernig plönturnar hafa vaxið áður og hvort einhver svæði þorna hraðar en önnur. Grafðu litla skoðunarholu þar sem grunur er um vandamál; staðbundin athugun er ekki það sama og að snúa öllu beðinu. Hún getur sýnt hvort yfirborðið sé þurrt en jarðvegurinn rakur neðar, eða hvort grjót og gamlar byggingarleifar takmarki ræktunarlagið. Merktu slíka staði á skissuna svo þú getir borið þá saman síðar. Athuganirnar hjálpa þér að greina hvort þörf sé á yfirborðsefni eða hvort undirlagið sjálft þurfi nánari skoðun.

Undir þaki fær beðið ekki sömu úrkomu og jarðvegur utandyra, svo ekki er sjálfgefið að áburðar- eða vökvunarsaga útigarðsins eigi við inni í gróðurhúsinu. Ef gróður hefur ítrekað verið ójafn eða jarðvegurinn virðist breytast skaltu íhuga jarðvegsmælingu áður en þú bætir við efni. Ef þú ert að skoða veggróðurhús úr gleri, skaltu jafnframt kanna hvaðan aðgengi að beðinu verður; veggur getur takmarkað aðkomu frá annarri hlið. Veldu því beðalegu út frá því hvernig þú kemst að jarðveginum í raun, ekki aðeins út frá því hvernig það lítur út á skissu.

Hreinsun án þess að snúa jarðveginum

Fjarlægðu gamlar plöntuleifar sem gætu hindrað nýja ræktun og taktu illgresi áður en það myndar fræ. Ungt, einært illgresi má oft toga upp eða skera rétt undir yfirborðinu með litlu raski. Fjölært illgresi getur þurft markvissari vinnu til að ná rótum eða rótarsprotum. Reyndu þá að raska aðeins svæðinu þar sem það vex í stað þess að grafa upp allt beðið. Ekki tæta þráláta rótarsprota um beðið við hreinsunina; safnaðu þeim saman og fjarlægðu þá. Ef þú tekur við beði sem hefur ekki verið notað um tíma skaltu merkja hvar meiri hreinsun þarf og fylgjast sérstaklega með þeim stöðum eftir fyrstu vökvun og gróðursetningu. Að vinna í litlum köflum auðveldar þér að sjá hvað hefur verið fjarlægt og hvar illgresi kemur aftur.

Ef þú byrjar á grasflöt skaltu ekki setja efni yfir hávaxið gras eða fræmyndandi illgresi og gera ráð fyrir að vandinn hverfi. Sláðu gróðurinn lágt og fjarlægðu þrálátar rætur þar sem þörf er á. Ljósþétt yfirbreiðsla getur verið hluti af undirbúningi, því hún hindrar að ljós nái til gróðursins undir henni. Festu hana þannig að hún haldist á sínum stað og athugaðu svæðið áður en þú heldur áfram; tíminn einn segir ekki hvort illgresið sé horfið. Taktu tímabundna yfirbreiðslu af áður en beðið er tekið í ræktun og skildu hana ekki eftir sem hindrun milli beðsins og jarðvegsins undir. Ef þú ert að velja Klassískt gróðurhús, er gagnlegt að ákveða fyrst hvar göng og beð verða. Þá geturðu undirbúið ræktunarsvæðið sérstaklega og valið annað yfirborð á gönguleiðirnar.

Klassískt álgróðurhús.

03

Val á yfirborðsefni og áætlað magn

Veldu efni sem hentar fyrirhugaðri ræktun og hefur þekktan uppruna og eiginleika. Greindu á milli efnis sem á að sá eða gróðursetja í og grófari þekju sem liggur milli plantna. Vel þroskaður safnhaugamold getur komið til greina sem yfirborðsviðbót, en viðarflísar og annað gróft efni mynda ekki sjálfkrafa hentugt sáðlag. Fáðu upplýsingar frá birgja um fyrirhugaða notkun, þroska efnisins og hvort það henti matjurtaræktun. Útlit og heitið lífrænt efni nægja ekki til að meta það. Forðastu óþekktan jarðveg eða efni sem gæti innihaldið illgresisrætur og óæskilegar leifar. Taktu einnig mið af yfirborðinu sem fyrir er: sáðröð þarf að vera nægilega fíngerð til að hægt sé að leggja fræ á réttu dýpi, en milli stærri plantna getur grófari áferð verið viðráðanleg. Haltu mismunandi efnum aðskildum þar til þú hefur ákveðið hvar þau eiga að fara. Þannig verður auðveldara að útbúa hentugt yfirborð án þess að blanda nýju efni niður í allt beðið.

Áætlaðu magnið út frá raunverulegu flatarmáli beðanna, ekki heildarflatarmáli hússins. Mældu lengd og breidd hvers beðs og margfaldaðu flatarmálið með fyrirhugaðri lagþykkt. Notaðu metra fyrir allar þrjár stærðir til að fá rúmmetra; einn rúmmetri er 1.000 lítrar. Til dæmis þarf 2 metra langt og 1 metra breitt beð 0,06 rúmmetra, eða 60 lítra, fyrir 3 sentímetra lag. Þetta er reiknidæmi, ekki ráðlegging um lagþykkt. Veldu þykktina út frá efninu, ástandi beðsins og ræktuninni. Berðu síðan niðurstöðuna saman við rúmmálið á umbúðunum; pokafjöldi einn er ónákvæmur þar sem pokar geta verið misstórir. Ef þú skoðar glergróðurhús með Accoya viði og geymslurými, aðgreindu geymslusvæðið frá ræktunarrýminu á skissunni. Dragðu líka göng og aðra ógróðursetta fleti frá áður en þú pantar efni.

Jarðbeð eða upphækkað beð?

Beð án graftrar þarf ekki að vera með grind eða kassa. Jarðbeð er ræktað beint í undirlaginu, en upphækkað beð getur verið opið niður í jarðveginn eða afmarkað með eigin botni. Það er gagnlegt að ákveða þennan mun áður en efni er flutt inn, því botnlaust beð og lokað ræktunarílát eru ekki sama kerfið. Í jarðbeði bætist yfirborðslagið ofan á jarðveginn sem fyrir er. Í íláti þarf að vita hvaða ræktunarefni verður þar og hvernig vatn kemst frá því. Grind ein og sér segir hvorki til um gæði jarðvegsins né hversu mikið efni þarf.

Við samanburð á stærðum gróðurhúss með Accoya er gagnlegt að teikna fyrirhugaða beðkassa eða jarðbeð inn á grunnmyndina. Gerð hússins segir ekki hvort beðin verði í sambandi við jarðveginn eða sjálfstæð ílát; það ræðst af undirlaginu og uppsetningu ræktunarsvæðisins. Ef þú velur kassa skaltu taka ytri mál þeirra með í teikninguna, ekki aðeins ræktunarflötinn innan þeirra. Brúnir og horn taka líka pláss og mega ekki torvelda aðkomu. Athugaðu hvort hægt verði að vinna við beðið þegar plönturnar eru fullvaxnar og færa efni inn án þess að bera það yfir viðkvæma ræktun. Ef ræktunin á að vera í jörðinni skaltu meta undirlagið áður en yfirborðsefni er bætt á. Þannig byggist valið á aðgengi og raunverulegri uppbyggingu beðsins fremur en útliti kassans.

04

Sáning og gróðursetning með lágmarksraski

Við gróðursetningu skaltu meta hvort yfirborðslagið sjálft henti plöntunni eða hvort færa þurfi það til hliðar og búa til holu í jarðveginn undir. Holan þarf að rúma rótarkökkinn án þess að rætur séu þvingaðar saman. Fylgdu leiðbeiningum fyrir viðkomandi plöntu um gróðursetningardýpt; ekki hylja vaxtarbrodd eða leggja grófa þekju upp að stönglinum. Við beina sáningu skiptir fín og jöfn sáðröð máli. Ef efnið á yfirborðinu er gróft skaltu færa það frá röðinni og sá í hentugt, fíngert ræktunarlag. Merktu báða enda raðarinnar svo þú ruglir ekki ungum sáðplöntum saman við illgresi. Grófari þekju má síðar dreifa milli raða þegar plönturnar hafa náð sér á strik, án þess að hylja sprotana. Þannig geturðu lagað lítið svæði að sáningunni og látið restina af yfirborðinu vera óhreyfða.

Skipulag beðanna getur líka aðgreint sáðraðir, gróðursettar plöntur og svæði sem þarf að komast greiðlega að. Ef þú skoðar T-laga Orangerie gróðurhús, teiknaðu beðin út frá raunverulegu aðgengi í hverjum hluta rýmisins. T-laga heitið segir ekki sjálfkrafa hvar göng eða sáðraðir eiga að liggja. Merktu ræktunina svo þú vitir hvar þú sáðir og getir skipulagt sáðskipti síðar. Taktu einnig frá pláss fyrir plöntur sem breiða úr sér; auð gönguleið við sáningu getur orðið þröng þegar lauf vaxa út yfir beðbrúnina. Haltu leið að hverju beði opinni svo auðvelt sé að vökva, snyrta og uppskera án þess að troða á jarðveginum.

Vökvun og frárennsli undir þaki

Þar sem þak heldur úrkomu frá beðunum er vökvunin hluti af reglulegri umhirðu. Vökvunarþörf fer eftir plöntum, jarðvegi og aðstæðum hverju sinni, svo ekki er skynsamlegt að yfirfæra eina fasta áætlun á öll beð. Fylgstu með raka í jarðveginum, ekki aðeins því hvort yfirborðið virðist þurrt, og athugaðu hvort ólík svæði í gróðurhúsinu haga sér með sama hætti. Vandaðu jafnframt leiðina að beðunum svo hægt sé að sinna þeim án þess að ganga yfir ræktunarlandið. Ef nýtt yfirborðslag breytir því hvernig vatn dreifist skaltu taka eftir því áður en þú bætir við meira efni.

Vatn sem situr eftir eða safnast í ákveðnum bletti er ástæða til að kanna jarðveg og frárennsli, ekki sjálfkrafa til að hylja svæðið með þykkara lagi. Vörusíða Bloomcabin Orangerie sýnir stærðir frá 47 til 70 m²; heildarstærð hússins segir þó ekki hvert beðin liggja eða hvernig vatnið dreifist um þau. Skipuleggðu því vökvun út frá ræktunarsvæðinu sjálfu og fylgstu með hvort vatn nær öllum hlutum beðsins. Ef frárennsli virðist áfram ófullnægjandi skaltu kanna undirlagið áður en þú ákveður frekari breytingar.

Klassískt glergróðurhús.

05

Sáðskipti og plöntuleifar

Aðferð án graftrar útilokar ekki sáðskipti. Ef sömu tegundir eða skyldir plöntuhópar eru ræktaðir í sama beði aftur og aftur skaltu skrá það og íhuga að færa ræktunina milli beða eftir því sem rýmið leyfir. Skipulagið þarf ekki að vera flókið: skráðu tegund, staðsetningu og hvenær ræktun hófst og lauk. Einföld númer á beðum og teikning af röðum geta nægt. Haltu upplýsingum um ójafnan vöxt eða sjúkdómseinkenni með sömu skráningu svo þú getir séð hvort vandinn fylgi ákveðinni plöntu eða stað. Að færa plöntur milli beða leysir þó ekki sjálfkrafa vandamál sem eru víða í jarðveginum. Í litlu gróðurhúsi getur verið takmarkað svigrúm til sáðskipta, og þá er sérstaklega gagnlegt að vita hvað hefur verið ræktað hvar. Lágmarksrask lýsir meðhöndlun jarðvegsins, ekki því að ræktunin þurfi alltaf að vera óbreytt.

Þegar uppskeru lýkur má skera heilbrigðar, einærar plöntur við yfirborðið og skilja fíngerðar rætur eftir, ef engin ástæða er til að ætla að þær tengist sjúkdómum eða meindýrum. Það á ekki við um plöntur sem þú vilt fjarlægja en geta vaxið aftur frá rótinni. Fjarlægðu leifar sem sýna sjúkdómseinkenni eða eru alsettar meindýrum og leitaðu upplýsinga um rétta meðhöndlun þeirra ef orsökin er óljós. Ekki dreifa þeim um önnur beð. Taktu einnig upp plöntubindiefni, merkingar og annað sem hindrar næstu ræktun. Ef vandamál endurtekur sig skaltu reyna að greina hvað gerðist áður en þú setur nýjar plöntur á sama stað eða bætir meira efni á jarðveginn.

Viðhald og skráning milli ræktunartímabila

Skoðaðu yfirborðið reglulega og bættu aðeins við efni þegar þörf er á. Lífrænt efni getur brotnað niður með tímanum og yfirborðið lækkað, en það þýðir ekki að alltaf þurfi að bæta sama magni við á hverju ári. Berðu núverandi yfirborð saman við beðbrúnir og fyrri skráningu áður en þú ákveður nýja viðbót. Athugaðu hvort lagið hylji plöntur, hvort efni hafi færst út á gönguleiðir og hvort enn sé auðvelt að sá og gróðursetja. Haltu efni frá hurðarsvæðum og öðrum stöðum sem þurfa að vera auðir. Fylgstu líka með illgresi meðan það er ungt, áður en það myndar fræ. Markmiðið er að halda beðinu nothæfu með hóflegum viðbótum, ekki að hækka ræktunarsvæðið stöðugt án þess að meta hvort nýtt lag sé nauðsynlegt.

Skráðu hvaða efni þú bættir við, um það bil hversu mikið, hvaða plöntur voru ræktaðar og hvaða vandamál komu upp. Slíkar upplýsingar nýtast betur en að treysta á minni þegar þú metur hvort beðið þurfi breytingu næst. Ef jarðvegurinn verður aftur og aftur þéttur, vatn stendur eftir eða plöntur sýna óútskýrð vandamál getur jarðvegsmæling eða ráðgjöf frá fagaðila hjálpað til við að greina orsökina. Ekki bregðast sjálfkrafa við með því að grafa allt upp eða bæta við meira efni. Vel heppnuð umhirða án graftrar felst í því að taka litlar, markvissar ákvarðanir út frá því sem þú sérð í beðinu.

Algengar spurningar

Þarf að grafa beðið upp áður en ég byrja?

Yfirleitt ekki. Skoðaðu jarðveginn fyrst og fjarlægðu illgresi með markvissum hætti. Ef þú finnur þéttan blett eða rótarillgresi getur þurft að losa eða hreinsa þann stað sérstaklega, en það er ekki ástæða til að snúa öllu beðinu. Við langvarandi vatnssöfnun eða óútskýrð ræktunarvandamál skaltu kanna undirlagið áður en þú bætir efni ofan á.

Hversu þykkt á yfirborðslagið að vera?

Það er ekki ein þykkt sem hentar öllum beðum. Magn og lagþykkt ráðast meðal annars af ástandi jarðvegsins, eiginleikum efnisins og því hvort þú ætlar að sá eða gróðursetja. Mældu beðið og áætlaðu rúmmálið út frá þeirri þykkt sem þú hefur valið. Fylgdu jafnframt upplýsingum um efnið og forðastu að hylja plöntur eða fylla gönguleiðir.

Má sá beint í yfirborðslagið?

Það fer eftir eiginleikum efnisins og þörfum plöntunnar. Fíngert efni sem hentar til sáningar getur myndað sáðlag, en gróf þekja gerir erfitt að leggja fræ á réttu dýpi. Færðu hana þá frá sáðröðinni og sáðu í hentugt, fíngert ræktunarlag. Þegar plönturnar hafa náð sér á strik má dreifa grófari þekjunni milli raða án þess að hylja unga sprota.

Á ég að skilja ræturnar eftir að uppskeru lokinni?

Heilbrigðar, fíngerðar rætur einærra plantna má oft skilja eftir og skera plöntuna við yfirborðið, ef engin ástæða er til að ætla að þær tengist sjúkdómum eða meindýrum. Fjarlægðu hins vegar plöntuleifar sem sýna slík einkenni og rætur plantna sem geta vaxið aftur en þú vilt ekki halda í beðinu. Ef sama vandamál kemur aftur skaltu reyna að greina orsökina áður en þú setur nýja plöntu á sama stað.

Hentar aðferðin í upphækkuðu beði?

Já, en kannaðu fyrst hvernig beðið er byggt upp. Botnlaust beð getur verið í beinu sambandi við jarðveginn undir, en lokað beð er aðskilið ræktunarrými. Það hefur áhrif á hvaða jarðvegur eða ræktunarefni er til staðar og hvað þarf að fylgjast með við vökvun. Upphækkaður kassi einn og sér segir ekki hvort beðið sé án graftrar.

Gott beð án graftrar byrjar á skýru skipulagi, hreinu ræktunarsvæði og raunhæfri skoðun á jarðveginum sem fyrir er. Haltu umferð frá beðunum, veldu yfirborðsefni með þekktum eiginleikum og bættu því við í samræmi við raunverulega þörf. Þegar þú fylgist með vökvun, plöntuleifum og breytingum milli tímabila geturðu viðhaldið jarðveginum án þess að grafa hann upp að óþörfu.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖