Beinar eða bognar hliðar á gróðurhúsi: Hversu vel nýtist rýmið?

Samanburður á rými í gróðurhúsi
Fermetrar á vörusíðu segja ekki einir til um hversu mikið af gróðurhúsinu nýtist fyrir bekki, hillur eða háar plöntur. Það sem skiptir máli er hæð rýmisins meðfram hliðunum og hvernig þakið tekur við af veggjunum. Nægilega hár, lóðréttur hliðarveggur getur auðveldað að koma innréttingum fyrir; bogadregin hlið getur takmarkað hæðina við jaðarinn, en áhrifin ráðast af lögun bogans. Málsett þversnið og fyrirhugað skipulag segja því meira en grunnflöturinn einn.

Þversnið sýnir meira en heildarflatarmál
Grunnmynd sýnir hvernig gólfrýmið skiptist, en ekki hversu mikil hæð er yfir hverjum hluta þess. Tvö gróðurhús með svipaða lengd og breidd geta haft ólíka hliðarhæð og þaklögun; því getur rýmið meðfram hliðunum verið mjög mismunandi. Sá munur sést í þversniði sem sýnir húsið þvert yfir alla breiddina, frá gólfi að þaki. Þar sérðu hvort hliðarveggurinn sé lóðréttur upp að þakinu eða hvort hliðin sveigist inn á við frá lægri punkti. Þetta hefur áhrif á hvar hægt er að standa, setja potta eða koma fyrir hillum. Nýtanlegt rými snýst því ekki aðeins um fermetra heldur einnig um hvaða hæð er í boði yfir hverjum hluta gólfsins. Sama grunnflatarmál tryggir ekki sömu vinnuaðstöðu; svæði sem virðist rúmt á grunnmynd getur reynst of lágt fyrir fyrirhugaða notkun.
Í bogadregnu þversniði eykst hæðin yfirleitt þegar farið er frá útjaðri inn að miðju, en boginn getur byrjað lágt eða ofarlega. Þess vegna nægir ekki að vita að hlið sé bogadregin; skoðaðu hæðina yfir nokkrum stöðum á gólfinu. Hér er með beinum hliðarvegg átt við lóðréttan vegg, ekki sléttan flöt sem hallar inn á við. Lóðrétti veggurinn getur líka verið mishár eftir gerðum. Taktu mið af innanmáli: burðarhlutar og aðrir hlutir sem skaga inn geta minnkað laust rými miðað við ytri mál. Málsett teikning er betri grunnur en ljósmynd, því sjónarhorn ljósmyndar getur gefið villandi mynd af hæð og breidd. Veldu mælipunkta með hliðsjón af hlutunum sem eiga að standa þar, ekki aðeins með jöfnu millibili.
Berðu saman hús með sambærilegum málum
Til að greina áhrif hliðarlögunar skaltu bera saman gerðir með eins líkri grunnstærð og hámarkshæð og kostur er. Athugaðu hvort breidd sé ytri eða innri og frá hvaða punkti hæðin er mæld. Ef stærðirnar eru ólíkar skaltu skrá raunveruleg innanmál hvorrar gerðar, ekki álykta út frá heiti eða heildarflatarmáli. Fyrir Glergróðurhús með Accoya viði og geymslurými er skráð stærðarbil frá 5,52 til 28,08 m². Við samanburð á húsi með geymslurými þarf einnig að fá sundurliðun á því hvernig flatarmálið skiptist milli rýma. Ekki telja allt uppgefið flatarmál sjálfkrafa sem ræktunarsvæði. Berðu síðan saman hliðarhæð og samfellda vegglengd innan þess hluta sem þú ætlar að nota til ræktunar. Þannig ruglast áhrif mismunandi rýmisskiptingar ekki saman við áhrif hliðarlögunar.
Settu upp lítið samanburðarblað fyrir hvorn kost: innri breidd við gólf, hæð þar sem lóðrétti veggur endar, heildarhæð og breidd á þeim stað þar sem þú ætlar að hafa bekk eða ræktunarbeð. Notaðu sömu viðmiðunarlínu í báðum teikningum, oft fullbúið gólf, svo mál verði ekki borin saman frá mismunandi upphafspunktum. Skráðu líka hvort málteikning sýni burðarhluta og innri brúnir. Ef birgir gefur aðeins ytri mál skaltu biðja um skýringar á innri hæð og hvar boginn byrjar. Sú staðfesting kemur í veg fyrir að sami fermetrafjöldi sé túlkaður sem sama nýtanlega rými. Geymdu mælingarnar með nafni og stærð hverrar gerðar svo upplýsingar úr ólíkum útfærslum blandist ekki saman.
Hliðarhæðin ræður hvar hillur komast fyrir
Bekkur við hlið nýtist aðeins ef hann rúmast bæði á gólfinu og undir nægilega háu þaki. Mældu dýpt bekksins og hæð hans frá gólfi og teiknaðu hann síðan inn í þversniðið í réttum mælikvarða. Við lóðréttan vegg er innri breidd hússins óbreytt upp að þeim stað þar sem þakið tekur við. Undir innhallandi boga minnkar breiddin eftir því sem ofar dregur. Það getur takmarkað hillur fyrir ofan bekk þó að sjálfur bekkurinn komist fyrir. Hæð hliðarveggjar skiptir því ekki síður máli en lengd hans. Skoðaðu líka fríhæðina yfir fremri brún bekksins, þar sem þú vinnur. Bekkur getur rúmast við vegg án þess að þú getir staðið upprétt við hann eða hreyft þig þægilega við vinnuna.
Fyrir hillur skaltu athuga bæði lengd, dýpt og rýmið fyrir hlutina sem eiga að standa á þeim. Teiknaðu bakbrún hillunnar við vegginn og frambrúnina að ganginum. Undir boga getur þurft að færa bakbrúnina frá hliðinni; þá færist öll hillan nær ganginum nema dýpt hennar sé minnkuð. Mældu lausa hæð yfir báðum brúnum og gerðu ráð fyrir hæð potta, bakka og plantna. Þegar þú skoðar Bloomcabin Orangerie er gagnlegt að sýna fyrirhugaða hilluskipan á teikningu af þeirri stærð sem þú hefur í huga. Vöruheitið staðfestir ekki hæð eða hillufestingar. Ef hillurnar eiga að festast við grind hússins þarf birgir að staðfesta viðeigandi festingar og leyfilegt álag. Fyrir hillur í fleiri en einni hæð þarf einnig að athuga rýmið milli þeirra.
Pláss fyrir háar plöntur fer eftir staðsetningu
Háar plöntur þurfa ekki aðeins næga hámarkshæð; þær þurfa hana þar sem ræktunarbeðið eða potturinn stendur. Merktu plönturöðina í þversniðinu og skoðaðu hæðina upp að þaki eða burðarhluta yfir henni. Athugaðu ekki aðeins miðju raðarinnar heldur einnig svæðið sem fullvaxnar plöntur munu ná yfir. Ef röðin er alveg við hliðina getur boginn skert vaxtarrýmið fyrr en hámarkshæð gróðurhússins gefur til kynna. Nægilega hár, lóðréttur hliðarveggur getur gefið meira rými fyrir plöntur við jaðarinn, en lágur veggur tryggir það ekki. Þversniðið sýnir hvort háar plöntur geti staðið við hliðina eða þurfi að vera nær miðju. Séu nokkrar tegundir í sömu röð skaltu kanna rýmisþörf þeirra hæstu og þeirra sem breiða mest úr sér.
Gerðu ráð fyrir stærð plantna þegar þær hafa vaxið, ekki aðeins við útplöntun. Skráðu hæð potts eða beðs, plöntu og stoðar ef hún er notuð, og athugaðu hvort nægt vinnurými sé til að komast að röðinni og sinna henni. Ef plönturnar breiða úr sér til hliðanna skaltu teikna það bil líka, svo þær loki ekki leið milli beðs og bekks. Þegar þú metur Klassískt gróðurhús skaltu miða við málsett þversnið fyrir þá stærð sem þú skoðar, ekki gera ráð fyrir að heiti líkansins segi til um hæð eða innra rými. Það sama gildir um aðrar gerðir; staðfestu hæð á þeim stað sem beðið stendur og taktu mið af fullvöxnum plöntum.

Bekkur, hillur og gönguleið þurfa að passa saman
Teiknaðu bekki, hillur, ræktunarbeð og aðalgang á sömu grunnmynd áður en þú telur jaðarsvæðið nýtanlegt. Skráðu raunbreidd hvers hlutar og það bil sem þú þarft til að standa, snúa þér og ná að plöntum. Svæði undir lágu þaki getur hentað fyrir lága potta en ekki sem vinnustaður við bekk. Djúpur bekkur getur líka þrengt gönguleiðina, jafnvel þótt hliðarveggurinn sé lóðréttur. Meta þarf því bæði hæð og gólfpláss; hvort tveggja verður að duga á sama stað. Taktu einnig mið af því hvort hægt sé að ná að öllu yfirborði bekksins frá ganginum. Ef hluti hans er utan seilingar er sá flötur síður hentugur fyrir plöntur sem þarf að sinna oft.
Boginn hliðarflötur getur gert staðlaðan rétthyrndan bekk óhentugan alveg við vegg, en beinar hliðar leysa ekki allt sjálfkrafa: innanmálið getur verið þröngt og innréttingar tekið pláss frá ganginum. Mældu dýpt bekks frá vegg og athugaðu hvort frambrúnin sé undir nægilegri hæð. Við hillur skiptir líka máli hvort hægt sé að ná hlutum án þess að teygja sig yfir beð. Þegar þú skoðar Veggróðurhús úr gleri skaltu bera tiltekna stærð saman við fyrirhugaða innréttingu; vöruheitið eitt segir ekkert um lausa breidd fyrir bekk. Ef innréttingin er færanleg geturðu prófað fleiri uppsetningar á grunnmyndinni, en skildu alltaf eftir greiða gönguleið.
Hurðir og aðgengi hafa áhrif á jaðarrýmið
Jaðarrými nýtist ekki ef það lokast af hurð, opnunarbúnaði eða aðalleið um gróðurhúsið. Skoðaðu grunnmynd fyrir staðsetningu inngangs og mældu svæðið sem þarf til að opna hurðina samkvæmt þeirri útfærslu sem þú velur. Gakktu síðan leiðina frá dyrum að beðum og hillum; hún þarf að vera greið án þess að færa potta eða standa yfir plöntum. Út frá þversniði sérðu hvort bekkur geti haldið áfram við hlið inngangs eða hvort þar þurfi að vera opið svæði. Skipuleggðu líka stað fyrir tímabundin ílát og áhöld, svo þau taki ekki óvænt af gönguleiðinni. Það þarf að vera hægt að snúa við með bakka í höndunum, ekki aðeins komast inn.
Berðu einnig saman aðgengi að plöntunum, ekki aðeins hvort þú komist inn. Til að vökva, hirða eða færa ílát þarftu að geta staðið við hlið þeirra. Fríhæð á þeim stað skiptir jafnmiklu máli og breidd gangsins: rými getur virst greiðfært á grunnmynd þótt hallandi þak takmarki hreyfingar. Þegar Gróðurhús með Accoya er á listanum skaltu kanna staðsetningu opa og innanmál fyrir þá útfærslu sem þú skoðar. Ef opnanlegur gluggi eða búnaður við hann gengur inn í húsið þarf það rými að koma fram í skipulaginu. Athugaðu líka hvort hægt sé að fara með stærstu pottana og bakkana eftir leiðinni frá dyrum að bekkjum. Ekki miða aðgengið eingöngu við tómt hús, því plöntur og innréttingar breyta því.
Grunnflatarmál, rúmmál og nýtanleg hæð
Grunnflatarmál og rúmmál lýsa ólíkum eiginleikum hússins. Grunnflatarmálið segir hversu stórt gólfið er, en rúmmálið tekur einnig mið af hæð og þaklögun. Hvorugt sýnir eitt og sér hversu langur veggur hentar fyrir hillur eða hvar hægt er að standa upprétt. Aukið rúmmál getur til dæmis verið að mestu ofan við miðganginn án þess að skapa meira pláss við hliðarnar. Fyrir innréttingu er því gagnlegra að merkja á þversniðið svæði sem hafa næga hæð fyrir ákveðna notkun. Þú getur borið saman svæði fyrir lága potta, bekki og standandi vinnu án þess að reikna heildarrúmmál hússins. Slíkur samanburður sýnir hvaða hlutar gólfsins nýtast fyrir þitt skipulag, fremur en aðeins hvort annað húsið sé stærra í heild.
Þessi aðgreining skiptir líka máli þegar grunnmyndin er ekki rétthyrnd. T-laga Orangerie gróðurhús er skráð í stærðum frá 16,52 til 30 m², en fermetrabilið sýnir ekki hvernig nýtanlegt rými skiptist innan hússins. Við T-laga grunnmynd þarf að skoða hverja álmu og tenginguna milli þeirra, ekki aðeins ystu lengd og breidd. Innri horn geta haft áhrif á samfellda bekkjalengd og leiðir milli ræktunarsvæða. Þversnið á einum stað þarf heldur ekki að lýsa hæðinni alls staðar í húsinu. Fáðu því grunnmynd og viðeigandi þversnið fyrir valda stærð og merktu inn þær hliðar sem þú ætlar að nýta. Þá verður samanburður við rétthyrndan grunnflöt skýrari, án þess að álykta um innanmál út frá heiti gerðarinnar.
Málsettar teikningar þurfa að sýna innanmál
Teikning sem sýnir aðeins grunnmynd getur staðfest lengd, breidd og op en svarar ekki hvort hliðarveggur sé beinn eða bogadreginn. Leitaðu að þversniði sem sýnir gólflínu, innri vegghæð, hæð þar sem þak tekur við og hæsta punkt. Ef boginn er hluti af hliðinni skiptir máli hvar hann byrjar og hversu langt hann gengur inn yfir gólfið á þeim hæðum þar sem bekkur, hillur eða plöntur eiga að standa. Málsetningin þarf að gilda um þá stærð sem verið er að kaupa, því val á stærð getur breytt innanmálum. Athugaðu hvort hæðin sé mæld frá fullbúnu gólfi eða öðrum viðmiðunarpunkti; það getur breytt samanburðinum.
Athugaðu skýringar málteikningarinnar áður en þú notar hana. Ytri breidd hússins og laus breidd milli innri burðarhluta eru ekki sama mælingin; sama á við um ytri þakhæð og lausa hæð undir þakinu. Pýramídulaga gróðurhús minnir á að samanburðurinn getur líka náð til hliða sem eru beinar en hallandi, ekki aðeins lóðréttra veggja og boga. Innanmálin þurfa að sýna hvernig slíkur halli takmarkar rýmið á mismunandi hæðum. Ekki færa mælingu frá einum stað í húsinu yfir á annan nema teikningin sýni að lögunin sé sú sama þar. Ef málsetningin er óskýr skaltu fá birgi til að merkja viðmiðunarpunkta og laust rými á teikninguna. Þá geturðu notað hana við skipulag án þess að þurfa að giska á þykkt grindar eða legu innri flata.

Hvaða hliðarform hentar fyrirhugaðri innréttingu?
Beinir hliðarveggir eru líklegri til að henta ef áætlunin byggist á hillum, samfelldum bekkjum eða háum plöntum nær jaðri, að því gefnu að vegghæðin dugi fyrir viðkomandi innréttingu. Kosturinn er ekki sjálfgefið meiri nýtanlegur fermetrafjöldi í öllum gerðum; þrengri grunnflötur eða lágur veggur getur minnkað ávinninginn. Bogadregnar hliðar geta hentað þar sem lágt beð, pottar eða opið gólfrými skipta meira máli en hæð yst. Mældu þó hvar boginn dregur úr fríhæð áður en þú ákveður að svæðið verði ekki notað. Taktu mið af allri lengd hliðarinnar, ekki aðeins þeim punkti þar sem hæðin er mest.
Fyrirhuguð notkun yfir árið getur breytt því hvaða hliðarhæð skiptir mestu máli. Lítil sáningarbakki á vorin segir lítið um plássið sem þarf fyrir fullvaxna plöntu síðar. Ef sami bekkur á að nýtast til sáningar, umhirðu og geymslu potta skaltu bera saman rýmisþörf þessara verka. Færanleg innrétting getur auðveldað breytingar, en hún þarf líka að eiga stað þegar hún er ekki í notkun. Bogadreginn jaðar getur nýst vel fyrir lága ræktun þótt hann henti ekki fyrir háa hillu. Lóðréttur veggur getur gefið meira svigrúm fyrir breytta hilluskipan, svo lengi sem hæð og innri breidd duga. Veldu því út frá þeirri notkun sem þú ætlar raunverulega að hafa, ekki mögulegri innréttingu sem þú hefur enga þörf fyrir.
Prófaðu skipulagið með innanmálum
Gerðu einfalt plásspróf á pappír og, ef hægt er, með málbandi áður en þú ákveður kaupin. Teiknaðu grunnmynd með innanmálum í réttum mælikvarða og merktu dyr, gang, beð, bekki og hillur. Teiknaðu síðan innréttingarnar inn í þversniðið á samsvarandi stöðum. Á auðu gólfi geturðu merkt breidd gangs og dýpt bekks með límbandi og prófað að ganga þar með bakka í höndunum. Slíkt próf sýnir ekki þakhæðina, svo hana þarf að meta sérstaklega út frá þversniðinu. Prófaðu bæði hvort hlutirnir rúmist og hvort þú getir notað þá: náð að bakbrún bekks, sinnt plöntum og snúið við án þess að færa innréttingar. Þannig verður munurinn á lausu gólfi og raunverulega nothæfu vinnurými skýr.
Ef prófið sýnir að bekkur eða há planta rúmast naumlega skaltu ekki treysta á áætlaða mælingu af ljósmynd eða ómálsettri teikningu. Merktu viðkomandi stað á grunnmyndinni og biddu seljanda um lausa hæð þar, ásamt innri breidd í þeirri hæð sem skiptir máli. Tilgreindu stærð hússins og hæð innréttingarinnar frá fullbúnu gólfi svo svarið eigi við réttan stað. Berðu síðan báða kostina saman við sama skipulag. Ef aðeins annar kosturinn krefst þess að hilla sé færð inn á gang eða háar plöntur fluttar að miðju sést hvaða áhrif hliðarlögunin hefur í reynd. Stundum leysir lítil breyting á bekkjadýpt vandann; í öðrum tilvikum hentar önnur hliðarhæð betur. Niðurstaðan á að byggjast á því hvernig rýmið nýtist, ekki almennri lýsingu á rúmgóðu húsi.
Algengar spurningar
Er gróðurhús með beinum hliðarveggjum alltaf rúmbetra?
Nei. Beinir veggir geta aukið hæðina við jaðarinn, en gagnsemin ræðst líka af vegghæð, innri breidd, þaklögun og fyrirhugaðri innréttingu. Lágur veggur eða þröngur gangur getur minnkað ávinninginn. Berðu því saman mál á sömu stöðum í þversniði.
Er hægt að setja hillur við bogadregna hlið?
Já, ef hillurnar passa við fríhæðina og lögunina þar sem þær eiga að standa. Mældu hæð yfir hillunni og athugaðu hvort dýpt hennar gangi inn í gangrýmið. Ekki gera ráð fyrir að hefðbundin rétthyrnd hilla passi undir hallandi flöt.
Hvaða málteikningu þarf ég að skoða?
Leitaðu að málsettu þversniði sem sýnir innri hliðarhæð, hæð þar sem þakið tekur við og hæsta punkt. Mælingar frá fullbúnu gólfi eru gagnlegar. Fyrir bekki og hillur skiptir líka máli að sjá innri breidd á þeirri hæð sem innréttingin verður.
Dugar að bera saman fermetrafjölda gróðurhúsa?
Nei. Fermetratalan segir til um stærð grunnflatar, en ekki hversu hátt rýmið er við hliðarnar eða hversu langur veggur hentar fyrir hillur. Notaðu grunnmynd fyrir gólfskipulagið og þversnið til að meta hæðina yfir beðum, bekkjum og gönguleiðum.
Hvernig athuga ég hvort há planta komist við hlið?
Merktu staðsetningu potts eða beðs á grunnmynd og mældu fríhæðina beint yfir þeim stað í þversniðinu. Taktu mið af væntanlegri hæð plöntunnar og stoð ef hún er notuð. Ef hliðin er bogadregin skaltu ekki miða aðeins við hæsta punkt gróðurhússins.
Valið snýst ekki um að ein lögun sé alltaf betri en önnur, heldur um hvar hæðin og gólfplássið nýtast fyrir þína ræktun. Ef bekkir, hillur eða háar plöntur eiga að standa við hliðina skaltu leggja mesta áherslu á innri vegghæð og þversnið. Ef jaðarinn er fyrir lága potta eða opið rými gæti önnur lögun hentað jafn vel. Þegar þú berð saman sömu mælipunkta á grunnmynd og þversniði verður ljóst hvort rýmið nýtist þar sem þú þarft á því að halda.