Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Blómendafúi í gróðurhústómötum: dugar meiri áburður?

Blómendafúi í gróðurhústómötum: dugar meiri áburður?

Tómatar í gróðurhúsi

Blómendafúi í gróðurhústómötum vekur oft grun um að vanti kalsíum eða að áburðargjöfin sé of lítil. Dökki, stundum inndregni bletturinn á endanum á móti stilknum tengist því að kalsíum berst ekki nægilega vel til vefsins þar, en það sannar ekki að jarðveginn skorti kalsíum. Vatnsupptaka, virkni róta og styrkur uppleystra salta geta öll haft áhrif. Kannaðu því fyrst hvort skemmdin sé dæmigerð og hvernig rótarsvæðið hefur verið vökvað; aukinn áburður án þeirrar athugunar getur gert aðstæður verri.

Útsýni yfir T-laga gróðurhús.

Atriði til að kanna 1

Hvað er blómendafúi?

Blómendafúi er lífeðlisleg skemmd á ávextinum, ekki smitsjúkdómur. Hún tengist því að vefurinn við blómendann fær ekki nægilegt kalsíum á viðkvæmu vaxtarskeiði. Blómendinn er endinn á móti stilknum og bikarblöðunum, þar sem blómið sat áður; hann er því ekki endinn sem festist við greinina. Ávöxturinn getur vaxið og litast að öðru leyti eðlilega, svo einn blettur á blómendanum getur verið fyrsta sýnilega merkið. Stundum verður bletturinn ekki greinilegur fyrr en ávöxturinn hefur stækkað.

Orðið fúi getur gefið til kynna sýkingu, en upphafsskemmdin stafar ekki af sýkli. Hún staðfestir heldur ekki sjálfkrafa að kalsíum vanti í jarðveginn: framboð næringarefnis í jarðvegi og það magn sem berst til ákveðins vaxtarvefs eru ekki það sama. Rætur þurfa að geta tekið upp vatn, vatn þarf að flytjast upp plöntuna og ávöxturinn þarf að fá sinn hluta af næringarefninu. Ef eldri blettur verður votur eða myglaður þarf að skoða hvort rotnun hafi bæst við upphaflegu skemmdina. Slíkt útlit segir ekki eitt og sér hvernig vandinn byrjaði. Stundum sést skemmd aðeins á einum ávexti; það útilokar ekki blómendafúa en sannar heldur ekki kalsíumskort í öllu beðinu.

Einkenni blómendafúa á tómötum

Í dæmigerðu tilfelli byrjar bletturinn sem lítill, ljósbrúnn eða vatnsósa blettur á blómendanum. Hann getur stækkað, dökknað í brúnan eða svartan lit og orðið greinilega inndreginn. Yfirborðið verður gjarnan þurrt, leðurkennt eða korkkennt, en ekki endilega mjúkt í gegn. Stundum nær skemmdin yfir stóran hluta endans. Hún getur sést á grænum ávexti, þótt aldinið líti annars eðlilega út. Þegar bletturinn eldist breytist útlitið, þannig að ný og gömul skemmd líta ekki alltaf eins út.

Við skoðun skaltu athuga fyrst hvort skemmdin sé raunverulega á endanum á móti stilknum. Skráðu hvaða plöntu og klasa ávöxturinn kemur af og hvort fleiri ávextir á sömu plöntu séu skaddaðir. Ljósmynd af öllum ávextinum sýnir staðsetninguna, en nærmynd sýnir betur hvort bletturinn er þurr, sprunginn, vatnsósa eða með myglu. Taktu mynd með dagsetningu og berðu saman síðar í svipaðri birtu, svo framvindan sjáist. Berðu einnig saman ávexti af mismunandi stærð og aldri. Myndaskrá hjálpar við matið, en litur eða ein ljósmynd dugar ekki ein og sér til að staðfesta orsök.

Atriði til að kanna 2

Hvað getur líkst blómendafúa?

Staðsetning skemmdarinnar er gagnlegasta fyrsta aðgreiningin. Blómendafúi myndar dæmigerðan inndreginn blett á endanum á móti stilknum. Blettur á hlið eða öxl ávaxtarins þarf því aðra skoðun, meðal annars með tilliti til sólbruna, nuddskemmda eða annars álags. Sprunga í hýðinu er heldur ekki sama einkenni og inndreginn blettur á blómendanum, þótt hvort tveggja geti sést á sama ávexti. Skráðu hvar skemmdin er, hvernig yfirborðið lítur út og hvort ávöxturinn hafi legið upp við grein, festingu eða annan ávöxt. Þessar upplýsingar hjálpa við frekara mat en staðfesta ekki orsökina. Ekki kalla allar dökkar skemmdir blómendafúa.

Sveppir og bakteríur geta valdið rotnun sem líkist blómendafúa, og örverur geta jafnframt sest í vef sem blómendafúi hefur þegar skemmt. Mörg aðskilin sár, hringlaga blettir, mygla, vond lykt eða mjúk rotnun sem breiðist út gera einkennin síður dæmigerð fyrir blómendafúa, en sanna ekki að tiltekinn sýkill sé að verki. Berðu saman fleiri ávexti og skoðaðu hvort einnig sjáist óvenjuleg einkenni á stilkum eða laufum. Mygla á eldri bletti getur verið merki um síðkomna sýkingu í sködduðum vef. Ef fleiri tegundir skemmda koma fram eða vandinn breiðist hratt út er rétt að leita nánari greiningar.

Hvernig berst kalsíum til ávaxtanna?

Samkvæmt leiðbeiningum Royal Horticultural Society, RHS, þarf gott vatnsflæði um plöntuna til að kalsíum berist til ávaxtanna. Kalsíum í jarðvegi tryggir því ekki eitt og sér að nægilegt magn nái til blómendans. Lauf og ávextir fá efnið ekki í sömu mæli, og ávextirnir geta orðið fyrir staðbundnum skorti þótt kalsíum sé til staðar bæði í jarðvegi og annars staðar í plöntunni. Flutningur kalsíums úr laufum til ávaxta er takmarkaður, svo ekki er hægt að líta á efnið í laufunum sem forða sem flyst auðveldlega yfir í ávextina. Þetta skýrir hvers vegna aukinn áburður leysir ekki sjálfkrafa vandann.

Greindu því á milli kalsíumskorts í jarðvegi og takmarkaðs flutnings til ávaxtarins. Sýni úr jarðvegi eða ræktunarefni getur sagt til um kalsíum og sýrustig þar, en ekki beint hvað barst í tiltekinn ávöxt á viðkvæmu vaxtarskeiði. Niðurstaðan þarf því að skoðast með upplýsingum um ræktunina. Taktu sýni samkvæmt leiðbeiningum rannsóknarstofu og greindu frá því hvort plönturnar vaxi í jarðvegi, pottamold eða öðrum miðli. Segðu einnig frá nýlegri áburðargjöf, því túlkun sýnisins verður gagnlegri þegar aðstæður eru þekktar. Ef þú skipuleggur ræktun í veggróðurhúsi úr gleri skaltu gera ráð fyrir að geta skoðað rótarsvæði hverrar plöntu, ekki aðeins náð til ávaxtanna. Þétt röð potta getur torveldað slíkt eftirlit þótt plönturnar rúmist innan hússins. Gott aðgengi gerir þér kleift að bera saman rakann við heilbrigðar plöntur og þær sem bera skemmda ávexti. Samanburðurinn hjálpar við að túlka mælingar: nægt kalsíum í sýni útilokar ekki að vatnsupptaka hafi brugðist fyrr, en lágt gildi er heldur ekki ástæða til að hunsa vökvunina.

Sexhyrnt gróðurhús séð utan frá.

Atriði til að kanna 3

Hvernig getur ójafn raki raskað kalsíumupptöku?

Þegar ræturnar verða fyrir miklum þurrki minnkar vatnsupptaka og þar með getur flutningur kalsíums til nýs vaxtarvefs raskast. Ef þurru tímabili er fylgt eftir með mikilli vökvun sveiflast aðstæður í jarðveginum; það jafnar ekki endilega út fyrri vatnsskort. Hve hratt rótarsvæðið þornar fer meðal annars eftir því hvort ræktunin er í beði eða í íláti, gerð ræktunarefnis og aðstæðum innan hússins. Föst vökvunaráætlun er því ekki alltaf jafngildi jafns raka. Skoðaðu hvernig miðillinn breytist, fremur en að miða aðeins við dagsetningu síðustu vökvunar.

Markmiðið er jafn raki við ræturnar, ekki að halda ræktunarefninu stöðugt gegnblautu. Athugaðu raka þar sem ræturnar eru, ekki aðeins á yfirborðinu, og berðu saman fleiri staði. Í potti getur yfirborðið verið þurrt þótt neðri hluti rótarhnaussins sé enn blautur. Skoðaðu hvort dropastútur sé stíflaður, hvort vatn nái til allra plantna og hvort frárennsli sé gott. Ef vatn stendur í ílátum skaltu kanna hvers vegna áður en þú eykur vökvun. Ef þú notar rakamæli skaltu fylgja leiðbeiningum hans og bera saman mælingar í sama ræktunarefni; eitt gildi úr einum potti lýsir ekki allri ræktuninni. Við val á gróðurhúsi með Accoya er gagnlegt að teikna inn bæði plöntustaði og leið vökvunarslöngu áður en stærð er ákveðin. Þannig sérðu hvort hægt verði að komast að pottum aftast í röðinni og kanna frárennsli án þess að færa stórar plöntur. Í núverandi húsi geturðu gert sama kort og athugað hvaða staðir fá minna vatn. Prófaðu vökvunarkerfið meðan þú ert viðstaddur og fylgstu með dreifingunni í stað þess að gera ráð fyrir að allir stútar gefi jafnt. Leiðréttu fyrst sýnilega bilun áður en þú lengir vökvun hjá öllum plöntunum.

Hvenær getur áburður gert vandann verri?

Meiri áburður getur aukið styrk uppleystra salta í jarðvegi eða ræktunarefni. Þá getur plantan átt erfiðara með að taka upp vatn þótt miðillinn virðist rakur. RHS bendir sérstaklega á þessa hættu þegar áburður er gefinn í þurran jarðveg. Sum áburðarefni, meðal annars ammóníumsölt, geta einnig keppt við kalsíum um upptöku við ræturnar. Viðbót sem á að bæta næringarástand getur þannig torveldað flutning kalsíums til ávaxtanna. Þetta eru möguleg tengsl, ekki greining sem fæst með því að skoða einn ávöxt. Áður en þú eykur áburðargjöfina þarftu því að vita hvað hefur þegar verið gefið og hvernig rakinn hefur verið.

Farðu yfir hvaða áburður var notaður, í hvaða magni, hvenær og hversu oft, ásamt vatni og öðrum viðbótum sem fara í sama beð. Skráðu heiti áburðarins og blöndunarhlutfall fremur en aðeins að þú hafir gefið tómatáburð. Athugaðu hvort fleiri en ein vara hafi verið notuð samhliða, til dæmis grunnáburður í ræktunarefni og fljótandi áburður í vökvunarvatni. Ef vandinn endurtekur sig skaltu ræða mælingu á sýrustigi, rafleiðni og næringarefnum við rannsóknarstofu eða ræktunarráðgjafa. Rafleiðni gefur vísbendingu um styrk uppleystra salta en segir ekki ein og sér hvaða næringarefni er of mikið eða of lítið af. Kalk getur breytt sýrustigi og er því ekki sjálfkrafa rétta viðbótin. Þegar ræktun er skipulögð í T-laga Orangerie gróðurhúsi er gagnlegt að merkja aðskilin beð og ílát á uppdrátt og halda utan um áburðargjöf fyrir hvert þeirra. Ef ólík ræktunarefni eru notuð skaltu ekki gera ráð fyrir að sama áburðaráætlun henti alls staðar. Slík skráning auðveldar ráðgjafa að tengja niðurstöður sýna við rétt svæði og finna hvort óviljandi tvöföld áburðargjöf hafi átt sér stað.

Atriði til að kanna 4

Hvaða atriði hjálpa við að finna orsökina?

Byrjaðu á því að bera saman plöntur sem hafa skemmda ávexti og þær sem líta eðlilega út. Skráðu hvar plönturnar standa, hvaða klasi ber ávöxtinn og hvort blettirnir komu upp eftir breytingu á vökvun eða áburðargjöf. Færðu inn dagsetningu og einfaldar athugasemdir um raka við rætur, ekki aðeins mat þitt á því hvort þú hafir vökvað mikið eða lítið. Einnig er gagnlegt að skrá hvenær ávextirnir byrjuðu að myndast og hvort skemmdirnar komi á mörgum plöntum samtímis. Slík skráning hjálpar til við að greina mynstur frá tilviljun.

Ekki breyta vökvun, áburði og fleiri þáttum öllum í einu nema þú þurfir að bregðast við augljósu vandamáli, svo sem stöðugu vatni við ræturnar. Ein breyting í einu auðveldar samanburð, en veður og vöxtur breytast líka og því sannar bati ekki einn og sér að breytingin hafi leyst orsökina. Skráðu hvað var gert og fylgstu sérstaklega með ávöxtum sem myndast eftir það. Teiknaðu einfalt kort af plöntustöðum og vökvunarlínum. Ef þú ert að velja pýramídulaga gróðurhús getur sams konar uppdráttur hjálpað þér að meta fyrirhugað pláss fyrir potta og eftirlit; í húsi sem þegar er í notkun skaltu merkja skemmdu plönturnar á kortið. Skráðu yrki ef þú ræktar fleiri en eitt. Ef aðeins eitt yrki er skaddað getur staðsetning þess eða ræktunaraðferð skipt máli, svo ekki draga ályktun um yrkið án frekari samanburðar. Ef vandinn endurtekur sig skaltu taka sýni eftir fyrirmælum rannsóknarstofu og halda aðskildum sýnum úr svæðum sem hafa ólíkar aðstæður.

Viðbrögð við blómendafúa

Ávöxtur sem hefur fengið dökkan, inndreginn blett jafnar sig ekki þótt vatnsbúskapurinn batni; skemmdi vefurinn verður ekki heill aftur. Það sem þú getur haft áhrif á eru vaxtarskilyrði fyrir næstu ávexti. Því er ekki gagnlegt að bæta miklu kalki við til að reyna að láta eldri blett hverfa. Fylgstu með nýjum ávöxtum eftir að þú hefur lagað raka eða annað sem athuganir og mælingar benda á. Ef gamall ávöxtur verður mjúkur eða myglaður skaltu fjarlægja hann úr ræktuninni. Það lagar þó ekki ójafnan raka eða næringarvandamál við ræturnar.

Veldu breytingar sem svara því sem þú fannst: lagfærðu ójafna vökvun, athugaðu hvort vatn nái til allra plantna og forðastu að ræktunarefnið þorni mikið milli vökvana. Samkvæmt RHS gagnast blaðúðun með kalsíumsöltum ekki gegn blómendafúa, þar sem ávextir taka efnið illa upp og flutningur þess úr laufum til ávaxta er takmarkaður. Ef mæling sýnir lágt kalsíum eða óheppilegt sýrustig skaltu fylgja ráðleggingu sem tekur mið af niðurstöðunni, ekki nota handahófskennda skammta. Við skipulag glergróðurhúss með Accoya viði og geymslurými er gagnlegt að gera ráð fyrir greiðri leið að plöntunum og stað fyrir mæliílát, merkimiða og ræktunarskrá. Sama má gera í núverandi húsi án þess að breyta sjálfri byggingunni. Hafðu upplýsingar um áburðarblöndur þar sem auðvelt er að nálgast þær, sérstaklega ef fleiri en einn annast vökvun. Samræmd umhirða dregur úr hættu á að ein vökvun sé sleppt eða áburður gefinn tvisvar vegna misskilnings. Merktu hvaða ávaxtaklasar voru þegar til staðar þegar aðstæður voru leiðréttar. Annars getur skemmd sem átti upptök sín fyrr litið út eins og merki um að nýja umhirðan hafi ekki skilað árangri.

Sexhyrnt gróðurhús í garði.

Atriði til að kanna 5

Hvaða áhrif geta aðstæður innan gróðurhússins haft?

Aðstæður geta verið ólíkar innan sama gróðurhúss. Plöntur á sólríkum stað, nær hurð eða þar sem loft hreyfist meira geta misst vatn með öðrum hætti en plöntur annars staðar; ílát geta einnig þornað hraðar en jarðvegur í beði. Raki í lofti, hiti og loftskipti hafa áhrif á vatnsnotkun og útgufun, en ekkert þessara atriða staðfestir blómendafúa eitt og sér. Berðu saman raka í rótarsvæði og ástand plantna á mismunandi stöðum áður en þú breytir áburði. Ekki kenna loftun eða hita um út frá tilfinningu einni saman.

Athugaðu hvort skemmdir fylgi ákveðnu örloftslagi, vökvunarsvæði eða plöntum sem standa í sama ræktunarefni. Berðu saman hita og raka á sambærilegum tímum og hafðu mæla á stöðum sem endurspegla aðstæður við plönturnar, samkvæmt leiðbeiningum framleiðanda. Eitt hitagildi við dyrnar segir lítið um aðstæður aftast í húsinu. Skráning yfir daginn getur sýnt sveiflur sem stök mæling missir af. Ef þú skoðar Bloomcabin Orangerie fyrir fyrirhugaða ræktun skaltu teikna inn staðsetningu beða, potta og mælipunkta til að sjá hvernig eftirliti verði háttað. Í núverandi húsi skaltu velja samanburðarstaði þar sem plöntur eru annars vegar heilbrigðar og hins vegar með skemmda ávexti. Munur á loftskilyrðum er vísbending til frekari athugunar, ekki staðfest orsök. Skoðaðu líka hvort vökvun og pottastærð séu sambærileg á þessum stöðum. Þannig forðastu að kenna hita um þegar raunverulegi munurinn er til dæmis stíflaður dropastútur eða minna rúmmál ræktunarefnis.

Hvenær þarf mælingu eða sérfræðimat?

Leitaðu nánari aðstoðar ef blettirnir eru ekki á blómenda, ef mjúk rotnun eða mygla breiðist út, ef margar tegundir skemmda koma fram eða ef plönturnar sýna einnig óvenjuleg einkenni á laufum og stönglum. Ræktunarráðgjafi eða rannsóknarstofa getur metið ljósmyndir, sýni úr ávexti og upplýsingar um jarðveg eða ræktunarefni. Hafðu með dagsetningar, skráningu á vökvun og áburði og myndir af bæði heilum og sködduðum ávöxtum. Fleiri en ein skýr mynd hjálpar við að greina á milli blómendafúa, aukasýkingar og annars konar rotnunar.

Við endurtekið vandamál getur verið gagnlegt að mæla sýrustig, rafleiðni og næringarefni í ræktunarmiðlinum og, ef ráðgjafi telur ástæðu til, í vökvunarvatninu. Niðurstaðan getur hjálpað til við að finna skort eða ofgnótt, en segir ekki ein og sér hvort tímabundinn þurrkur eða rótarskemmd hafi hamlað flutningi kalsíums. Spurðu hvaða sýni þurfi áður en þú safnar þeim: sýni til næringargreiningar og sýni til sjúkdómsgreiningar geta þurft ólíka meðhöndlun. Merktu uppruna og dagsetningu og láttu fylgja upplýsingar um viðbætur sem voru gefnar áður en sýnið var tekið. Fyrir næstu ræktun geturðu síðan notað niðurstöðurnar til að endurskoða val á ræktunarefni, vökvun og aðgengi. Ef þú berð saman stærðir af klassísku gróðurhúsi skaltu miða uppdrátt við fjölda fullvaxinna plantna og nauðsynlega vinnuaðstöðu, ekki aðeins fjölda lítilla potta sem komast fyrir í byrjun. Eftirlit þarf að vera framkvæmanlegt þegar plönturnar hafa stækkað og klasar hanga yfir gönguleiðum. Best er að varðveita skráninguna frá vandamálatímabilinu svo ráðleggingar fyrir næsta tímabil byggist á því sem gerðist, fremur en minni einu saman.

Algengar spurningar

Á ég að bæta kalsíum í jarðveginn strax?

Ekki án þess að kanna aðstæður fyrst. Kalsíum getur verið til staðar í jarðveginum en borist illa til ávaxtarins. Ef vandinn endurtekur sig skaltu skoða sýrustig og næringarefni í jarðvegi eða ræktunarefni áður en þú breytir áburðargjöfinni.

Er blómendafúi smitandi?

Nei, upphafsskemmdin er lífeðlisleg og berst ekki milli plantna eins og smitsjúkdómur. Sveppir eða bakteríur geta þó síðar sest í skaddaðan vef. Ef bletturinn verður mjúkur, myglaður eða breiðist út skaltu því ekki gera ráð fyrir að um sé að ræða blómendafúa eingöngu.

Getur skemmdur ávöxtur jafnað sig?

Nei. Dökkur, inndreginn vefur verður ekki heill aftur þótt þú bætir ræktunaraðstæður. Markmiðið með því að leiðrétta raka eða næringu er að styðja við nýja ávexti. Fylgstu með þeim og skráðu hvort blettirnir birtast áfram.

Dugar að vökva meira?

Ekki endilega. Þurrkur getur raskað vatnsupptöku, en meira vatn tryggir ekki að það dreifist jafnt til allra plantna. Athugaðu raka þar sem ræturnar eru, virkni dropastúta og frárennsli áður en þú breytir vökvuninni. Markmiðið er jafn raki, ekki sem mest vatn.

Hvað segir það ef aðeins fyrstu ávextirnir skemmast?

Það bendir til þess að skoða þurfi aðstæður meðan þessir ávextir voru að vaxa, en tímasetningin staðfestir ekki orsökina. Farðu yfir vökvun og áburðargjöf frá því tímabili og berðu saman fleiri plöntur. Nýir, óskemmdir ávextir eru jákvætt merki, en sanna ekki einir og sér hvaða breyting hafði áhrif.

Blómendafúi segir að tilteknir ávextir hafi ekki fengið nægilegt kalsíum á vaxtarskeiði sínu, en ekki hvers vegna. Staðsetning og útlit blettsins gefa mikilvægar vísbendingar, en einnig þarf að skoða vatnsbúskap, rótarástand, saltstyrk og mögulega aukasýkingu. Með því að skrá hvar skemmdir koma fram og breyta einu atriði í einu verður auðveldara að meta líklegar orsakir en með því að bæta áburði í blindni. Mestu máli skiptir að skapa stöðug skilyrði fyrir nýja ávexti; eldri skemmdir lagast ekki.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖