Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Eggaldin blómstra en mynda ekki aldin

Eggaldin blómstra en mynda ekki aldin

Ræktun eggaldina

Þegar eggaldinplanta blómstrar en ekkert aldin sést er auðvelt að kenna frævuninni um. Hún er þó aðeins ein möguleg skýring. Krónublöð geta fallið eðlilega eftir blómgun án þess að það boði vandamál, og eggaldin geta sjálffrævast ef frjókorn berast að fræninu. Hitastig, birta og vatnsbúskapur skipta líka máli. Fylgstu fyrst með nokkrum blómum og mældu aðstæður við plöntuna. Þannig færðu betri vísbendingar um hvort kanna þurfi frævunina nánar eða leita að öðrum orsökum.

Gróðurhús með geymsluhluta úr Accoya-viði

01

Merki um að aldin sé að myndast

Fylgstu með hverju blómi, ekki bara fjölda blóma á plöntunni. Krónublöðin visna og falla eftir blómgun jafnvel þótt aldin sé að myndast. Aldinið þroskast úr eggleginu, sem er við grunn blómsins innan við grænu bikarblöðin. Þegar aldinmyndun hefst stækkar egglegið smám saman og verður að litlu aldini, en bikarblöðin sitja áfram við það. Þau geta hulið fyrstu stækkunina, svo ekki rífa þau frá til að skoða betur. Berðu heldur saman sama blóm næstu daga. Ef blómleggurinn gulnar og allt blómið fellur án þess að lítið aldin sjáist hefur aldinmyndun líklega ekki tekist. Ef aldin kemur en gulnar eða hættir að vaxa þarf líka að kanna aðstæður eftir frævun. Þessi greinarmunur hjálpar við að velja hvað á að skoða næst, en segir ekki einn og sér til um orsökina. Taktu mynd frá hlið þannig að bæði blómleggur og bikarblöð sjáist; mynd beint ofan í blómið sýnir síður hvort aldin sé að stækka.

Veldu nokkur blóm á fleiri en einni grein og merktu þau lauslega með miða, eða taktu mynd á sama stað með nokkurra daga millibili. Skráðu hvort blómið opnaðist eðlilega, hvort það féll eða hvort lítið aldin myndaðist en hætti að stækka. Berðu saman ný og eldri blóm: blóm sem opnast nú hafa búið við aðrar aðstæður en þau sem opnuðust fyrr. Athugaðu líka hvort vandinn birtist á öllum plöntum eða aðeins einni. Almenn ræktunarleiðsögn nær yfir sáningu, ígræðslu og daglega umhirðu; hér er sjónum beint að því að greina á milli blómfalls, ófullnægjandi frævunar og vandamála við áframhaldandi aldinvöxt.

Sjálfsfrævun eggaldina

Eggaldinblóm hafa bæði fræfla sem mynda frjókorn og fræni sem tekur við þeim. Blóm getur því frævast með eigin frjókornum; plantan þarf ekki sérstaka karl- eða kvenplöntu við hliðina á sér. Frævun tekst samt ekki endilega bara af því að báðir hlutarnir eru til staðar. Frjókorn þurfa að berast frá frjóhnöppunum á frænið. Skordýr sem heimsækja blómin geta stuðlað að því, en inni í gróðurhúsi komast þau stundum lítið að plöntunum. Það eitt að sjá ekki býflugur nægir þó ekki til að greina frævunarvanda. Frævun og frjóvgun eru heldur ekki alveg það sama: frævun er flutningur frjókorna á frænið, en frjóvgun verður síðar inni í blóminu. Opið blóm er því ekki trygging fyrir því að aldin muni myndast.

Leiðbeiningar bresku garðyrkjusamtakanna RHS um eggaldin mæla með að opna dyr og loftop á hlýjum dögum meðan plönturnar blómstra, svo frævandi skordýr komist inn. Þetta er ráð um aðgang að blómunum, ekki fyrirmæli um að hafa húsið opið í köldu veðri. Fylgstu með hitanum við plönturnar þegar þú loftar og athugaðu hvort op séu í raun aðgengileg skordýrum. Ef skordýranet er fyrir opunum þarf að taka mið af því við mat á aðgengi. Skoðaðu nokkur blóm á mismunandi tímum dags fremur en að álykta út frá einni stuttri heimsókn í húsið. Skráðu hvort skordýr heimsækja eggaldinblómin sjálf; það að þau séu annars staðar í gróðurhúsinu segir ekki að þessi blóm hafi frævast. Ef aðgangur þeirra er takmarkaður er handfrævun með litlum pensli annar kostur samkvæmt RHS. Hana má nota sem afmarkaða tilraun á nokkrum blómum, án þess að breyta um leið vökvun, áburðargjöf eða öðrum ræktunaraðstæðum.

02

Handfrævun með litlum pensli

Handfrævun getur verið gagnleg þegar fá skordýr heimsækja blómin. RHS nefnir lítinn pensil sem leið til að fræva eggaldin í gróðurhúsi. Notaðu hreinan, mjúkan pensil og veldu blóm sem eru opin og auðvelt er að komast að. Frjóhnappana má sjá inni í blóminu; frænið er við enda stílsins sem tengist eggleginu. Markmiðið er að flytja frjókorn af frjóhnöppunum á frænið með léttri snertingu. Ekki þrýsta penslinum fast inn í blómið eða rífa krónublöðin frá til að ná betur að því. Ef erfitt er að greina hlutana getur ljósmynd með aðdrætti hjálpað. Byrjaðu á fáeinum blómum svo þú getir fylgst með þeim sérstaklega. Handfrævun leysir ekki skort á birtu, kulda eða ójafna vökvun, og árangur hennar þarf að meta út frá áframhaldandi vexti aldinsins.

Merktu blómin sem þú handfrævar og veldu önnur á svipuðu þroskastigi til samanburðar. Hafðu samanburðarblómin við svipaða birtu og á sama hluta plöntunnar ef hægt er. Blóm sem opnuðust á ólíkum vikum hafa ekki endilega búið við sömu aðstæður. Skráðu dagsetninguna og fylgstu síðan með hvort egglegið stækkar í báðum hópum. Eitt blóm í hvorum hópi gefur veikan samanburð. Ef fleiri handfrævuð blóm mynda aldin er það vísbending um að frævun hafi skipt máli, ekki fullnaðarsönnun. Ef enginn munur sést skaltu skoða ræktunarskilyrðin áfram fremur en að meðhöndla blómin af meiri krafti.

Mældu hitann bæði dag og nótt

Eggaldin er hitakært og þarf hlýjar aðstæður til að gefa góða uppskeru. RHS nefnir of kaldan ræktunarstað sem mögulega skýringu þegar aldin vantar. Ein hitamæling um miðjan dag segir þó lítið um aðstæður allan sólarhringinn. Skráðu bæði hæsta og lægsta hita og athugaðu, ef mælirinn býður upp á það, hversu lengi húsið helst svalt eða mjög heitt. Hlýr dagur útilokar ekki svalar nætur, og stuttur hitatoppur er ekki það sama og viðvarandi hiti. Tengdu mælingarnar við dagsetningar blómgunar án þess að gera ráð fyrir að ein hitabreyting skýri allt blómfall. Ef vandinn kemur eftir breytingu á veðri er það ástæða til frekari skoðunar, ekki staðfesting á orsökinni. Berðu niðurstöðurnar saman við ræktunarleiðbeiningar fyrir yrkið. Forðastu að lofta eftir fastri reglu án mælinga: mikil opnun á köldum degi getur kælt ræktunarrýmið þótt tilgangurinn sé að bæta loftskipti.

Mældu lágmarks- og hámarkshita inni í gróðurhúsinu á nokkrum dögum þegar blómin eru að opnast. Settu mælinn í skugga við hæð laufkrónunnar, ekki í sól á glerinu eða uppi undir þaki; þar getur lesturinn verið frábrugðinn því sem plantan finnur. Skráðu líka hitann á nóttunni, því hlýtt gróðurhús um miðjan dag segir ekki hvort næturhitinn hafi lækkað mikið. Við skipulagningu ræktunarrýmis sýnir síðan fyrir klassískt glergróðurhús stærðir frá 3,77 til 28,08 m². Flatarmálið nýtist við rýmisskipulag en segir ekki eitt og sér til um hitasveiflur.

Bloomcabin Orangerie séð utan frá

03

Loftskipti og raki í kringum blómin

Loftskipti nýtast við hitastjórn og geta veitt frævandi skordýrum aðgang að blómunum. Raki er hins vegar ekki sjálfkrafa vandamál fyrir eggaldin. RHS nefnir aukinn raka með úðun eða vætingu gróðurhúss á heitum dögum sem hluta af umhirðu þessarar tegundar. Því er ekki rétt að gera ráð fyrir að þurrara loft bæti alltaf aldinmyndun. Þétting á gleri segir heldur ekki nákvæmlega til um rakann við hvert blóm eða hvort frævun hafi tekist. Mældu hita og raka saman og skoðaðu ástand plantnanna áður en þú ákveður að breyta loftun. Ekki kæla hitakæra plöntu óþarflega í þeirri von að minni raki einn leysi vandann.

Skoðaðu hvort loft hreyfist um beðið og hvort þétt laufverk loki blómunum inni, en reyndu ekki að leysa vandann með sterkum blæstri. Mælir sem sýnir bæði hita og raka getur hjálpað til við að tengja aðstæður við blómgunina; berðu saman lestur á þeim stöðum þar sem blómin eru. Ef veggróðurhús er til skoðunar sýnir síðan fyrir veggróðurhús úr gleri stærðir frá 3,69 til 9,58 m². Staðsetningu, skugga og raunveruleg loftop þarf þó að meta sérstaklega; flatarmálið eitt segir ekki til um loftflæði.

Birta og þroski plöntunnar hafa áhrif

Ef plantan fær litla birtu getur hún myndað veikburða vöxt og blóm sem setja síður aldin. Skoðaðu hvar sólarljósið fellur yfir daginn og hvort tré, veggur, skyggingarefni eða þétt blaðverk varpi skugga á eggaldinið. Það er betra að skoða plöntuna sjálfa en að álykta út frá því að gróðurhúsið sé bjart við dyrnar. Blóm á skuggamegin geta brugðist þótt önnur blóm á sömu plöntu setji aldin. Ef þú ert að skipuleggja ræktunarrými eru skráðar stærðir fyrir gróðurhús með Accoya frá 3,77 til 28,08 m²; flatarmálið segir þó ekki hvort tiltekinn staður fái næga birtu.

Þroski og rótarvöxtur skipta líka máli. Ung planta sem nýlega var flutt úr sáningarbakka eða hefur staðið köld getur þurft tíma til að ná góðum vexti. Ef fyrstu blómin falla eftir ígræðslu skaltu fylgjast með nývextinum áður en þú breytir mörgu í einu. Skoðaðu hvort ný blöð opnist eðlilega og hvort plantan haldist stinn yfir daginn. Plantan getur verið há án þess að vera í góðum vexti, sérstaklega ef sprotarnir eru grannir og langt milli blaða. Í potti er líka gagnlegt að athuga hvort rætur sjáist við frárennslisgöt og hvort vatn renni nær strax í gegn án þess að væta ræktunarefnið vel. Það eitt að sjá rætur við götin staðfestir þó ekki að potturinn sé orðinn of lítill. Ekki taka plöntuna sífellt úr pottinum til skoðunar; nýleg umpotun getur sjálf truflað ræturnar. Kannaðu leiðbeiningar yrkisins um ræktun og þroska, því eggaldin geta verið misfljót. Forðastu að klippa burt mörg blóm eða bæta áburði við af handahófi til að flýta aldinmyndun. Fylgstu fyrst með því hvort plantan heldur áfram að mynda heilbrigð lauf og ný blóm.

04

Hafðu vökvun og næringu í jafnvægi

Miklar sveiflur í jarðvegsraka geta valdið álagi á plöntuna. Eggaldin þarf aðgang að vatni, en rætur í stöðugt vatnsósa jarðvegi eiga líka erfitt. Kannaðu rakann við rótarsvæðið í stað þess að treysta aðeins á yfirborðið, sem getur þornað hraðar en jarðvegurinn neðar. Í potti skipta frárennsli og stærð íláts máli fyrir hversu hratt rakinn breytist. Athugaðu hvort vatn safnist í undirskál og hvort ræktunarefnið blotni jafnt við vökvun. Þurr kökkur getur tekið illa við vatni þannig að það renni meðfram pottveggnum þótt miðjan sé enn þurr. Í beði getur rakinn verið mismunandi eftir fjarlægð frá vökvunarstað, svo ekki álykta um allar plönturnar út frá einum stað. Ekki nota fasta vökvunaráætlun án þess að skoða jarðveginn, því veður, stærð plöntunnar og ræktunarkerfi hafa áhrif. Skráðu hvort blómfall fylgi þurrki eða langvarandi bleytu. Visin blöð ein og sér segja ekki hvort vatn vanti eða rætur eigi erfitt með að taka það upp.

Áburðarþörf fer meðal annars eftir því hvort eggaldinið vex í potti eða næringarríkum jarðvegi í beði. RHS mælir með kalíumríkum fljótandi áburði fyrir pottaplöntur eftir að blómgun hefst, en bendir á að plöntur í vel bættum jarðvegi þurfi ekki endilega reglulega viðbót. Fylgdu skammtaleiðbeiningum áburðarins og taktu mið af því sem þegar hefur verið gefið. Blómfall eitt og sér sýnir ekki að næringu vanti, og áburður kemur ekki í stað nægrar birtu, hita eða frævunar. Við skipulag beða og aðgengis má skoða skráð flatarmál fyrir T-laga Orangerie-gróðurhúsið, 16,52–30 m². Kannaðu á uppdrætti hversu mikið pláss verður eftir fyrir beð, gönguleiðir og aðgang að vökvun.

Skráðu hvar og hvenær blómin bregðast

Skráðu dagsetningu blómgunar, lágmarks- og hámarkshita, vökvun og hvort þú hafir handfrævað blómin. Athugaðu líka hvar á plöntunni þau sitja og hvort vandinn nær til allra eggaldinplantnanna. Gefðu hverri plöntu einfalt auðkenni svo myndir og athugasemdir tengist réttri plöntu. Ef þú ræktar fleiri en eitt yrki skaltu halda niðurstöðunum aðskildum; mismunandi vaxtarlag eða þroskahraði getur annars gert samanburðinn villandi. Skráðu ekki aðeins blómin sem falla heldur líka þau sem mynda aldin. Ef nokkur blóm ná að mynda aldin við sömu aðstæður og önnur falla er það gagnlegur hluti af myndinni. Ef blóm falla einkum eftir heita daga eða á einum stað í gróðurhúsinu er það vísbending um að kanna hitann, skuggann eða loftflæðið þar. Ef aðeins ein planta bregst skaltu skoða rótarvöxt og almennt ástand hennar nánar. Skráning sýnir mynstur sem getur gleymst frá degi til dags; hún er þó ekki sönnun fyrir einni ákveðinni orsök.

Skoðaðu líka blöð og blóm eftir smáum skordýrum, afmyndun eða mislitum blettum. RHS nefnir meðal annars blaðlýs, spunamaura og gróðurhúsamjöllús sem skaðvalda á eggaldinum. Blómfall eitt og sér staðfestir þó ekki skaðvald; leita þarf að dýrunum eða skemmdum sem hægt er að greina nánar. Góð ljósmynd sýnir útlit plöntunnar en segir ekki til um hitann eða vökvunina dagana áður. Skráðu því aðstæður samhliða myndunum. Ef þú ert að teikna upp ræktunarrými sýnir síðan fyrir pýramídulaga gróðurhús flatarmál frá 5,53 til 18,9 m². Merktu staðsetningu plantna og mæla á eigin teikningu svo auðveldara verði að tengja athuganir við réttan stað.

Bloomcabin Orangerie í garðsumhverfi

05

Skipulag beða auðveldar eftirlit

Þétt laufverk getur gert erfitt að skoða blómin, finna skaðvalda og komast að plöntunum til að mæla aðstæður. Hafðu nóg aðgengi til að skoða bæði efri og neðri lauf og blóm, og fylgdu ráðlögðu millibili fyrir yrkið sem þú ræktar. Greið leið að plöntunni auðveldar handfrævun og athugun á jarðvegsraka án þess að rekast í greinar eða blóm. Ekki ráðast strax í mikla klippingu til að opna laufverkið; laufin styðja við vöxt og aldin og of harkaleg klipping getur aukið álag. Skoðaðu líka hvort mælitæki hangir þar sem það mælir aðstæður við plönturnar, ekki bara í miðju hússins.

Hitastig og loftun geta verið ólík eftir staðsetningu plantnanna, svo berðu saman mælingar þar sem vandinn kemur fram. Þegar rými er skipulagt er rétt að greina á milli heildarflatarmáls og svæðis sem nýtist til ræktunar. Vörusíðan fyrir glergróðurhús með geymslurými sýnir stærðir frá 5,52 til 28,08 m². Kannaðu sérstaklega skiptingu þess flatarmáls milli geymslu, ræktunar og aðgengis. Á uppdrætti er gagnlegt að merkja ekki aðeins pottana eða beðin heldur líka plássið sem þarf til að komast að fullvöxnum plöntum. Það auðveldar reglulegt eftirlit með blómum og rótarsvæði.

Breyttu einu atriði í einu

Taktu fyrst grunnmælingar og fylgstu með nokkrum nýjum blómum. Ef mælingar benda til of kaldra aðstæðna skaltu kanna hvernig megi bæta þær og fylgjast með næstu blómum. Ef plantan fær næga birtu og hlýju og vökvunin er jöfn geturðu prófað handfrævun á hluta blómanna. Skráðu hverju þú breytir og hvenær, svo þú getir séð hvort breytingin fari saman við betri aldinmyndun. Berðu saman blóm sem opnast eftir breytinguna við eldri athuganir, ekki aðeins við blóm sem voru þegar að visna. Meta má árangurinn út frá því hversu mörg merkt blóm mynda vaxandi aldin, fremur en hvort plantan hafi fengið eitt aldin í viðbót. Forðastu að breyta samtímis vökvun, áburði, loftun og klippingu, því þá verður erfitt að vita hvað hafði áhrif. Þetta þýðir þó ekki að bíða eigi með að vökva greinilega þurrt ræktunarefni eða bregðast við miklum hita. Nauðsynleg umhirða gengur fyrir samanburðarprófi. Gefðu nýjum blómum tíma til að sýna hvort aldin myndast; blóm sem voru þegar undir álagi endurspegla eldri aðstæður.

Ef engin aldin myndast þrátt fyrir að plantan sé í góðum vexti skaltu fara aftur yfir birtu, hitamælingar og aðgang frævandi skordýra að blómunum. Ef blöð gulna, plantan visnar eða vöxturinn stöðvast þarf jafnframt að kanna rætur, jarðveg og mögulega skaðvalda; slík einkenni kalla á víðari skoðun en frævun eina. Vandaðar athuganir og myndir af fleiri en einu blómi nýtast þegar leitað er ráða hjá reyndum garðyrkjumanni. Við samanburð á stærri ræktunarrýmum sýnir síðan fyrir Bloomcabin Orangerie stærðir frá 47 til 70 m². Fyrir slíkt rými er gagnlegt að skipuleggja mælingar á fleiri en einum stað og aðgengi að hverjum plöntuhópi, fremur en að treysta á eina mælingu fyrir allt húsið.

Algengar spurningar

Þarf ég tvær eggaldinplöntur til að fá aldin?

Nei. Eggaldinblóm hafa bæði fræfla og fræni og geta frævast með eigin frjókornum. Ein planta getur því myndað aldin. Frjókornin þurfa samt að berast á frænið; frævandi skordýr eða handfrævun geta hjálpað til við það.

Hvernig sé ég hvort blóm hafi myndað aldin?

Krónublöðin geta visnað og fallið þótt aldin sé að myndast. Fylgstu með eggleginu við grunn blómsins, innan við grænu bikarblöðin. Ef það stækkar smám saman í lítið aldin er aldinmyndun hafin.

Getur hitastig komið í veg fyrir aldinmyndun?

Já, of kaldar ræktunaraðstæður geta verið ein skýringin þegar eggaldin mynda ekki aldin. Tegundin þarf hlýju til að gefa góða uppskeru. Mældu hitann við plöntuna bæði dag og nótt og berðu niðurstöðurnar saman við ræktunarleiðbeiningar fyrir yrkið. Ein mæling eða eitt fallið blóm staðfestir þó ekki hitavanda.

Á ég að fræva öll blómin með höndunum?

Ekki endilega. Ef frævandi skordýr komast að plöntunum getur það verið nægilegt. Þegar fá skordýr heimsækja blómin má prófa handfrævun með litlum, mjúkum pensli á nokkrum opnum blómum og bera þau saman við blóm sem þú meðhöndlar ekki.

Á ég að gefa meiri áburð þegar blóm falla?

Ekki eingöngu vegna þess að blóm falla. Kannaðu fyrst birtu, hita, vökvun og frævun. Áburðarþörf er ólík í potti og næringarríku beði; fylgdu leiðbeiningum áburðarins og taktu mið af fyrri gjöfum. Viðbótaráburður leysir ekki sjálfkrafa vandann.

Best er að byrja á því sem þú getur séð og mælt: fylgstu með hvort lítið aldin stækkar innan við bikarblöðin og skráðu hita, birtu og vökvun. Ef skordýr komast lítið að blómunum má prófa handfrævun með litlum pensli og bera meðhöndluð blóm saman við önnur. Ekki þarf að bregðast við hverju fallnu blómi; aldinmyndun verður ekki metin út frá blómafjölda einum. Vaxandi aldin á nýjum blómum eru gagnlegra merki um árangur.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖