Færanleg ræktunarborð eða föst beð í gróðurhúsi?

Skipulag gróðurhúss
Munurinn á færanlegum ræktunarborðum og föstum beðum kemur skýrast í ljós þegar bæði ræktunaryfirborð og laust gólf eru reiknuð með. Borð getur tekið við pottum og plöntubökkum en þarf líka sinn stað; fast beð heldur ræktuninni á sama reit en er ekki auðveldlega fjarlægt þegar þú vilt breyta notkun gólfsins. Grunnmyndirnar hér að neðan nota dæmismál, ekki mál á tiltekinni vöru, til að sýna hvað valið þýðir í reynd.

Ræktunarborð og föst beð henta ólíkri vinnu
Ræktunarborð er borð með upphækkuðu yfirborði fyrir potta, sáðbakka eða aðra ræktun. Hér merkir færanlegt borð sjálfstæða einingu sem hægt er að færa til eða taka út. Heitið segir ekki eitt og sér hvort borðið sé á hjólum, hvort tæma þurfi það áður en það er fært eða hvernig það kemst um dyr; þau atriði þarf að skoða fyrir hvert borð. Föst beð eru ræktunarsvæði sem ætluð eru til að vera á sama stað, hvort sem jarðvegurinn liggur í beðkassa eða beint á jörðinni. Munurinn snýst því fyrst og fremst um hvort ræktunarflöturinn geti breytt um stað.
Borð getur veitt samfelldan flöt fyrir ílát og plöntubakka, en fætur þess eða grind taka jafnframt pláss á gólfinu. Ekki er sjálfgefið að auðvelt sé að nota gólfið undir því sem annað ræktunarsvæði; þar geta stoðir, geymsla eða þröngt aðgengi komið í veg fyrir það. Föst beð marka hins vegar fyrirfram hvar jarðvegur og ræktun eru. Það getur einfaldað endurtekið skipulag en dregur úr möguleikanum á að nýta sama gólfpláss í annað. Hvor leiðin hentar betur ræðst því af því hvernig þú notar húsið yfir árið.
Árstíðaskipti breyta þörfinni fyrir laust gólf
Rýmisþörfin getur breyst frá einu ræktunarskeiði til annars. Plöntubakkar og ungplöntur nýta oft borðflöt vel þegar þær eru litlar, en síðar getur þurft meira gólfpláss fyrir potta, stærri plöntur eða aðra vinnu. Skráðu hvaða ílát verða í húsinu á vorin og hver þeirra verða þar áfram yfir sumarið. Bakkar sem fara út losa borðflöt, en ungplöntur sem eru færðar í stærri potta geta þurft meira rými innan hússins. Það skiptir því máli hvort ræktunin flyst út eða tekur einfaldlega á sig aðra mynd. Borð sem er orðið tómt getur vikið fyrir pottunum; borð með áframhaldandi ræktun þarf enn sinn stað. Þegar ræktun er fjarlægð eða henni breytt að hausti getur verið þægilegt að losa hluta innréttingarinnar til að komast að gólfi og veggjum. Færanlegt borð gefur kost á slíkum breytingum ef hægt er að færa það með raunhæfum hætti og það á sér geymslustað.
Spurðu þig því ekki aðeins hvort borð sé færanlegt, heldur hversu oft þú myndir í raun færa það og hvers vegna. Ef sáning og umhirða fara að mestu fram á sama vinnufleti getur borð sem stendur á sínum stað allan tímann verið skynsamlegt. Ef þú þarft reglulega að breyta uppsetningu eftir því sem plönturnar stækka hefur sveigjanleiki meira gildi. Föst beð henta aftur á móti þegar þú ætlar að halda ræktuninni á afmörkuðu svæði. Þú getur líka blandað leiðunum og haft eitt fast beð en látið annað svæði vera laust fyrir færanlegt borð.
Tvær málsettar grunnmyndir með sama gólffleti
Gert er ráð fyrir rétthyrndum innri gólffleti sem er 2,40 m á breidd og 4,00 m á lengd, samtals 9,60 m². Þetta eru eingöngu skýringarmál, ekki stærð á tilteknu gróðurhúsi. Í báðum grunnmyndum er gert ráð fyrir dyrum á öðrum stuttveggnum, á móts við miðgönguleiðina. Þar er 0,80 m djúpt svæði þvert yfir húsið laust; innréttingarnar ná því yfir 3,20 m lengd. Í grunnmynd A eru málin þvert á húsið 0,65 m borð, 1,10 m gönguleið og 0,65 m borð. Yfirborð borðanna er samtals 2 × 0,65 × 3,20 = 4,16 m². Miðgönguleiðin liggur áfram að dyrunum. Til að teikna samanburðinn á blað í kvarðanum 1:20 verður húsið 12 × 20 cm og lausa svæðið við dyrnar 4 cm djúpt. Borðin verða hvort um sig 3,25 × 16 cm. Dæmið gerir ráð fyrir að fætur þeirra standi innan þessara útlína; útstæðir hlutar myndu breyta lausu göngubreiddinni.
Í grunnmynd B er gert ráð fyrir 0,55 m breiðu beðsvæði við hvorn langvegg og 1,30 m gönguleið á milli þeirra; samanlagt verða það 2,40 m. Beðin ná 3,20 m inn í húsið og þekja því 2 × 0,55 × 3,20 = 3,52 m². Afgangurinn, 6,08 m², er laust gólf í þessari teikningu. Breiddirnar lýsa uppteknu svæði, ekki eingöngu yfirborði jarðvegs ef beðkantur tekur pláss. Flatarmálsbil sem gefið er upp fyrir Klassíska gróðurhúsið er 3,77–28,08 m²; það bil kemur ekki í stað mælingar á innanmáli ákveðinnar útfærslu.
Gólfflötur segir ekki allt um plönturými
Grunnmyndirnar sýna að stærra ræktunaryfirborð og meira laust gólf eru ekki það sama. Í dæminu hefur borðaskipulagið 4,16 m² af borðfleti en beðaskipulagið 3,52 m² af beðsvæði. Munurinn stafar af þeim breiddum sem voru valdar til skýringar; hann sýnir ekki að borð hafi almennt meiri ræktunargetu en beð. Sömuleiðis er uppgefið flatarmál gróðurhúss ekki sjálfkrafa það sama og gólf sem hægt er að fylla af plöntum. Vörusíðan fyrir veggróðurhús úr gleri gefur upp stærðarbil frá 3,69 upp í 9,58 m², en slíkt flatarmál segir ekki eitt og sér hvar borð eða gönguleið komast fyrir.
Við mat á raunverulegu plönturými skaltu skoða hvert svæði sérstaklega. Á borði þarf að reikna með ytri málum pottanna og plöntubakkanna, bili á milli þeirra og rýminu sem plönturnar þurfa þegar þær stækka. Í beði er ræktunaryfirborðið jarðvegurinn, en plöntur geta breiðst út fyrir afmarkaðan reit. Merktu því bæði útlínur ílátanna og áætlaða breidd fullvaxinna plantna á teikninguna. Tvær raðir af litlum pottum geta komist á borð þótt ekki sé hægt að hafa tvær raðir af stórum plöntum þar síðar. Notaðu upplýsingar um þá tegund og það afbrigði sem þú ætlar að rækta til að áætla vaxtarrýmið; grunnmyndin ein gefur ekki plöntufjöldann. Taktu líka frá svæði fyrir aðgengi, dyr og þann búnað sem er alltaf í gróðurhúsinu. Lauf sem nær inn yfir gönguleið getur þrengt hana þótt pottarnir standi utan hennar. Þannig forðastu að telja sama fermetra bæði sem ræktunarflöt og gönguleið.

Gönguleiðir og vinnuaðstaða
Teiknaðu gönguleiðina út frá notkun, ekki aðeins lausri breidd á auðu gólfi. Hún þarf að vera greið þegar pottar og plöntubakkar eru komnir á sinn stað, og dyrnar þurfa að opnast án þess að rekast á innréttingu. Hugsaðu líka um hvort þú getir snúið þér við eða komið hlutum fram hjá borðinu. Það er engin ein göngubreidd sem hentar öllum húsum og öllum verkefnum; mældu plássið sem þú hefur og prófaðu það með hlutum sem þú munt bera inn og út.
Hæð borðsins og hversu langt er að fjærbrún þess skipta máli við daglega umhirðu. Borðflötur sem er þægilegur fyrir einn getur verið óhentugur fyrir annan, svo skoðaðu raunmál og prófaðu vinnustellingu áður en þú ákveður staðsetningu. Við föst beð þarf einnig að athuga hvort hægt sé að komast að því sem vex við fjærbrúnina. Geymsla hefur áhrif á sömu grunnmynd: heiti glergróðurhúss með Accoya viði og geymslurými nefnir geymslurými, svo skoðaðu teikningu valinnar útfærslu og greindu á milli geymslu og þess svæðis sem þú ætlar að nota til ræktunar.
Þegar færanleg borð nýtast best
Færanlegt borð nýtist helst þegar sama rými gegnir ólíkum hlutverkum á mismunandi tímum. Þú gætir notað það fyrir bakkaræktun á einu tímabili og viljað losa gólf undir potta eða stærri plöntur síðar. Ekki þarf endilega að taka öll borðin út: með því að fjarlægja eitt geturðu breytt hluta skipulagsins án þess að missa þann vinnuflöt sem þú notar áfram. Ávinningurinn er því ekki aðeins að geta tæmt húsið, heldur að geta opnað þann hluta sem þú þarft hverju sinni.
Á móti þarf að finna borðinu geymslustað þegar það er ekki í notkun og gera ráð fyrir tíma til að tæma það og færa. Athugaðu hvort stærð þess passi um dyrnar og hvort hægt sé að færa það án þess að raska öðrum hlutum skipulagsins. Lengd borðsins getur ráðið því hvort hægt sé að snúa því við innganginn, jafnvel þótt breiddin passi í dyraopið. Ef taka þarf borðið í sundur skaltu kanna hvernig það er gert og hvort auðvelt sé að setja það saman aftur. Ekki gera ráð fyrir að borð megi færa með blautum pottum og bökkum á; fylgdu leiðbeiningum framleiðanda um flutning og leyfilegt álag. Stærðarbil gróðurhúsa segir ekki hvort ákveðinn gangur eða borð passi: vörusíðan fyrir gróðurhús með Accoya sýnir flatarmálsbil frá 3,77 upp í 28,08 m², en við innréttingu þarftu mál á þeirri útgáfu sem þú ert að skoða. Geymslustaðurinn þarf einnig að rúma borðið í því formi sem þú ætlar að geyma það.
Föst beð fyrir ræktun á sama stað
Föst beð geta hentað þegar þú vilt hafa jarðveg eða ræktunarefni á sama stað og endurtaka svipað skipulag milli ára. Afmörkunin gerir ljóst hvar ræktunarsvæðið byrjar og hvar gönguleiðin liggur. Þú þarft ekki að færa borð til að nota beðið, og jarðvegurinn helst á afmörkuðum reit. Það getur verið hentugt fyrir þann sem vill vinna með beð fremur en að raða ræktun í mörg ólík ílát. Mikilvægt er þó að velja breidd og staðsetningu út frá því hvaðan hægt er að sinna plöntunum. Hugsaðu einnig um vinnuna eftir uppskeru: þú þarft að geta fjarlægt plöntuleifar og komið nýju ræktunarefni að beðinu eftir þörfum. Beðkantur getur tekið hluta af uppgefinni breidd, svo mál alls beðsvæðisins og breidd jarðvegsyfirborðsins eru ekki endilega þau sömu. Ef beðið stendur við vegg þarf að ná að fjærbrún þess frá gönguleiðinni án þess að stíga í jarðveginn. Prófaðu það með tímabundinni afmörkun áður en beðið er gert fast.
Takmörkunin kemur í ljós þegar þú vilt breyta notkun gólfsins. Beð sem liggur meðfram vegg er áfram á sínum stað þótt þú þurfir tímabundið meira gólfpláss, og ekki er hægt að telja svæði þess sem laust nema beðið sé tekið í sundur eða fjarlægt. Því skaltu skoða hvort sú ræktun sem á að fara þar fyrir sé líkleg til að nota sama svæði áfram. Fyrir T-laga Orangerie gróðurhús er uppgefið flatarmálsbil 16,52–30 m²; við val á útfærslu og föstum beðum þarf samt að miða staðsetninguna við innanmál hennar, ekki flatarmálið eitt.
Hve mikið gólf losnar þegar borð eru fjarlægð?
Í grunnmynd A tekur hvort borð 0,65 × 3,20 m, eða 2,08 m². Þegar eitt borð er fjarlægt losnar því sá gólfreitur, en hitt borðið og gönguleiðin haldast óbreytt. Ef bæði borðin eru tekin út verður allur 9,60 m² gólfflöturinn laus í rúmfræðilegum skilningi. Það þýðir ekki að hægt sé að nota hvern fermetra til ræktunar: hluti þarf áfram að vera aðgengilegur og pottar eða önnur ílát taka líka gólfpláss. Útreikningurinn sýnir hversu mikið borðin taka, ekki hve mikið af því rými verður sjálfkrafa að ræktunarsvæði.
Áður en þú ákveður að færa borð skaltu teikna inn hvar sumarplönturnar eiga að standa þegar þær hafa vaxið. Taktu með breidd pottanna og svæðið sem lauf og greinar þurfa, svo plönturnar þrengi ekki að leiðinni. Föst beð í samanburðargrunnmyndinni taka áfram 3,52 m², en lausa gólfflöturinn er 6,08 m²; það er annar kostur, ekki sjálfkrafa meira eða minna nothæft ræktunarrými. Flatarmálsbil fyrir pýramídulaga gróðurhús er 5,53–18,9 m², en nákvæm staðsetning borða og beða ræðst af málum þeirrar útfærslu sem þú velur.

Stærð gróðurhússins þarf að passa við innréttinguna
Heildarflatarmál nýtist best sem fyrsta viðmið þegar þú berð saman stærðir. Næsta skref er að skoða málsetta grunnmynd eða staðfest innanmál fyrir þá útgáfu sem kemur til greina. Skoðaðu innri breidd og lengd, staðsetningu dyra og hvort stoðir eða annar fastur búnaður þrengi að gólfplássinu. Uppgefin stærð á vöru gefur ekki ein og sér þessa mynd. Til dæmis eru stærðir fyrir Bloomcabin Orangerie skráðar frá 47 upp í 70 m²; það er flatarmálsbil, ekki sjálfkrafa teikning af innra gólfi hverrar útgáfu.
Notaðu raunmál við val á borðum og beðum: mældu ytri breidd einingarinnar þar sem hún stendur, ekki aðeins yfirborð borðsins eða moldarinnar. Teiknaðu síðan dyr og gönguleið inn á sama kvarða og athugaðu að innréttingin standi ekki þar sem þú þarft að komast að plöntum. Ef málsetning vörunnar sýnir ekki innra rýmið sem þú þarft til að gera þetta, skaltu fá þau mál áður en þú festir skipulagið í sessi. Það er nákvæmari leið til að bera saman gróðurhús en að reyna að yfirfæra eina skýringarmynd beint á allar stærðir.
Samanburður á vor- og sumarskipulagi
Notaðu grunnmyndirnar tvær til að bera saman það sem stendur í húsinu á vorin og það sem á að vera þar um sumarið. Í vorútgáfu A geta bæði borðin borið bakka, en í sumarútgáfunni má taka annað þeirra út og nýta lausa reitinn fyrir potta. Skráðu sérstaklega hvað verður áfram á hinu borðinu. Ef áfram þarf pláss fyrir sáningu, græðlinga eða umhirðu er ekki rétt að reikna með að allur borðflöturinn hverfi. Í grunnmynd B haldast beðin á sínum stað, en innihald þeirra getur breyst eftir ræktunarskeiði. Samanburðurinn snýst því bæði um hvaða innréttingu þú getur fjarlægt og hvaða ræktun þarf að halda áfram meðan breytingin fer fram.
Taktu einnig tillit til tímans þegar vor- og sumarræktunin skarast. Stærri pottar kunna að þurfa að koma inn áður en síðustu bakkarnir fara út, og þá getur rýmisþörfin verið meiri en í hvorri lokauppsetningu fyrir sig. Ákveddu í hvaða röð breytingin á að fara fram: hvaða bakkar fara fyrst, hvar ílátin bíða meðan borðið er tæmt og hvenær hægt er að færa það út. Ef allt kemst ekki fyrir á sama tíma getur eitt fast beð ásamt færanlegu borði verið gagnlegt milliform. Það leysir þó ekki sjálfkrafa tímabundinn plássvanda; ræktunin þarf enn sinn stað meðan skipt er um uppsetningu. Besti samanburðurinn sýnir því þrjú ástand: voruppsetninguna, breytinguna sjálfa og sumarskipulagið. Þá kemur í ljós hvort sveigjanleikinn nýtist í raun eða hvort föst beð henta betur þinni ræktun.
Algengar spurningar
Eru færanleg ræktunarborð alltaf plásssparandi?
Nei. Borðið tekur pláss á meðan það stendur í gróðurhúsinu; ávinningurinn kemur þegar hægt er að færa það eða taka það út og nota gólfið í annað. Taktu því líka með í reikninginn hvar borðið verður geymt og hvort hægt sé að færa það um dyr án þess að raska ræktuninni.
Hversu breið gönguleið ætti ég að hafa?
Það fer eftir innanmáli gróðurhússins, búnaði og því sem þú þarft að bera með þér. Mældu lausa breidd eftir að borð, beð og pottar hafa verið staðsett og prófaðu hvort þú komist greiðlega um leiðina. Breiddirnar 1,10 og 1,30 m í dæmunum eru aðeins skýringarmál, ekki almenn viðmið.
Get ég tekið öll ræktunarborðin út á sumrin?
Það ræðst af því hvernig borðin eru gerð og hvernig þau komast út. Ef þau eru ætluð til að vera færð má fjarlægja þau þegar þau hafa verið tæmd, en þá þarf samt að ákveða hvar þau verða geymd og halda aðgengi að dyrum og plöntum.
Henta föst beð betur fyrir ræktun í jarðvegi?
Föst beð geta hentað ef þú ætlar að rækta á sama stað ár eftir ár og vilt hafa jarðveginn afmarkaðan. Þau eru þó ekki sjálfkrafa betri: skipulag þeirra takmarkar möguleikann á að losa gólfið fyrir aðra notkun. Skoðaðu aðgengi, beðbreidd og jarðvegsfyrirkomulag áður en þú velur.
Hvernig reikna ég út plönturýmið?
Byrjaðu á mældum innri gólffleti og merktu borð, beð, gönguleiðir og dyr. Reiknaðu borðflöt og jarðvegsyfirborð beða sem aðskilin ræktunarsvæði; ekki draga þau frá eins og þau séu ónýtt pláss. Metið síðan laust gólf fyrir potta án þess að skerða aðgengi. Reiknaðu með stærð fullvaxinna plantna og íláta, ekki aðeins sáðbakka eða ungplantna. Dæmið sýnir að 9,60 m² af gólfi jafngilda ekki 9,60 m² af ræktunaryfirborði.
Færanleg borð og föst beð svara ólíkum þörfum. Borð gefur þér kost á að losa mælt gólfpláss þegar ræktunin breytist, en aðeins ef það er raunhæft að færa það og geyma. Beð heldur ræktuninni á föstum stað og getur einfaldað endurtekið skipulag, en bindur þann flöt áfram. Skoðaðu því bæði grunnmyndina þegar allt er í notkun og þá breytingu sem þú vilt geta gert síðar. Það er besta leiðin til að tryggja að plássið nýtist þegar plönturnar eru orðnar stærri, ekki aðeins þegar gróðurhúsið stendur autt.