Að skipuleggja gróðurhús í hallandi garði

Staðsetning gróðurhúss
Hallandi garður útilokar ekki gróðurhús, en hallinn hefur áhrif á hvar það getur staðið og hvernig útbúa þarf láréttan grunnflöt. Áður en staður er valinn skaltu skrá hæðarmun, skugga, vatnsleiðir um lóðina og aðkomu að reitnum. Með mælingum, skissu og myndum verður auðveldara að bera saman skeringu í brekku, uppfyllingu og upphækkaðan pall. Burðarvirki og undirstaða verða þó að taka mið af jarðvegi, halla, vatni og nákvæmri gróðurhúsagerð; lausn sem hentar á einni lóð er ekki sjálfkrafa viðeigandi á annarri.

Kannaðu á lóðinni 1
Skoðaðu hæðarmuninn á öllu svæðinu
Á hallandi lóð getur blettur sem virðist flatur úr fjarlægð hækkað eða lækkað töluvert yfir breidd gróðurhússins. Byrjaðu á að skoða stærra svæði en fyrirhugaðan grunn: sjálft húsið þarf rými, en einnig dyr, aðgengi og vinnusvæði. Merktu hvar hallinn byrjar, hvort hann liggur jafnt eða breytist í stöllum, og hvort klettar, gróðurbeð, niðurföll eða stoðveggir takmarka mögulega staði. Athugaðu einnig ummerki um sig, rof og langvarandi bleytu. Skoðaðu hvort landið myndar hryggi eða dældir sem sjást illa þegar gengið er þvert yfir það. Þessi gögn hjálpa þér að greina hvort megináskorunin sé hæðarmunur, vatn, aðkoma eða samspil þessara þátta.
Berðu saman að minnsta kosti tvo raunhæfa reiti, jafnvel þótt einn virðist augljós. Lægri staður getur sparað skurð en safnað vatni; efri staður getur þurft meiri jarðvinnu eða haft áhrif á nærliggjandi svæði. Ekki gera ráð fyrir að halli sem lítur vægur út verði auðveldur í framkvæmd eða að brattari reitur sé sjálfkrafa útilokaður. Taktu myndir frá neðri og efri hlið og horfðu einnig þvert yfir brekkuna. Skráðu hvar og hvenær hver mynd var tekin svo sjónarhornið sé ljóst síðar. Ef færi gefst skaltu skoða staðinn bæði eftir þurrt veður og eftir úrkomu; mismunur á yfirborði getur bent á atriði sem ekki sjást á einni heimsókn. Berðu líka saman hversu stór hluti hvors reits liggur í brekkunni og hvort vinna færi nær núverandi stoðvegg eða byggingu.
Teiknaðu lóðina og mældu grunnflötinn
Teiknaðu lóðina í einföldum mælikvarða og merktu inn mörk, hús, stíga, girðingar, gróður og þá byggingarhluta sem þú þarft að fara fram hjá. Veldu fastan viðmiðunarpunkt og skráðu hæðir miðað við hann á nokkrum stöðum í fyrirhuguðum reit, bæði eftir lengd og þvert á hallann. Mæling eftir einni línu getur misst af þverhalla eða staðbundinni dæld. Ekki þarf fullkomið landlíkan til að bera saman mögulega staði, en skissan verður að sýna hvar mælingar voru teknar og hvaða mál eru áætluð. Númeraðu mælipunktana svo hægt sé að tengja ljósmyndir og athugasemdir við réttan stað. Teiknaðu tvo möguleika í sama mælikvarða svo auðvelt sé að bera saman umfang jarðvinnu. Skráðu einnig dagsetningu mælinganna og hvort yfirborðið hafi verið hulið gróðri eða snjó sem gæti gert hæðir óljósar. Ef hæðir eru óvissar eða mikið rask er fyrirhugað skaltu fá fagmann til að mæla eða meta reitinn.
Settu síðan inn ytra grunnmál þeirrar gróðurhúsagerðar sem þú ert að skoða, ekki aðeins fermetrafjölda úr vörulýsingu. Sýndu dyr, fyrirhugaða gönguleið innandyra og nauðsynlegt vinnupláss utan við húsið. Fyrir klassíska gróðurhúsið er skráð stærðarbil 3,77–28,08 m², en fermetratalan segir ekki ein og sér til um nákvæm ytri mál eða kröfur til undirstöðu þeirrar útgáfu sem þú velur. Notaðu teikningu eða uppsetningarupplýsingar fyrir tiltekið líkan og berðu hana saman við mælingarnar á staðnum. Merktu á skissuna hvoru megin dyrnar opnast og hvort þær snúi að aðgengilegri leið. Þannig sérðu hvort grunnflöturinn rúmist án þess að þrengja að vinnuplássi.
Kannaðu á lóðinni 2
Skráðu skugga og aðstæður yfir árið
Teiknaðu skugga sem sjást á reitnum á fleiri en einum árstíma; hæðin ein segir ekki til um hversu mikla birtu staðurinn fær. Byggingar, hæðir í næsta garði og há gróðurbeð geta varpað skugga inn á reitinn, og lengd skugganna breytist með árstímanum. Taktu myndir eða skráðu skuggamörk að morgni, um miðjan dag og síðar dags, ásamt dagsetningu og klukku. Ef ekki er hægt að fylgjast með staðnum allt árið skaltu merkja hvað sést núna og hvað byggist á mati. Skráðu líka hvort skugginn kemur frá laufgróðri eða sígrænum gróðri, því mynstrið getur breyst eftir árstíma. Merktu hvaða hlutar fyrirhugaðs grunnflatar eru í skugga, ekki bara hvar skugginn byrjar.
Við sömu yfirferð skaltu skrá hvort reiturinn sé opinn fyrir vindi eða í skjóli af landslagi og byggingum. Hæðarbrún getur breytt staðbundinni útsetningu, en ekki er hægt að álykta um vindskilyrði út frá halla einum saman. Myndir frá mismunandi hliðum og athuganir í ólíku veðri nýtast þegar þú berð saman reiti eða ræðir val á gróðurhúsi. Haltu þessari skráningu aðskilinni frá ákvörðun um stefnu hússins: markmiðið hér er að kortleggja aðstæður á reitnum, ekki að setja eina stefnu sem reglu fyrir allar lóðir. Þá sérðu hvort mismunandi hlutar reitsins búa við ólíkar aðstæður og getur miðlað þeim upplýsingum áfram við val á stað.
Athugaðu vatnsrennsli eftir úrkomu
Vatn getur breytt því hvaða staður hentar, jafnvel þótt yfirborðið líti þurrt út á sumardegi. Skoðaðu reitinn eftir úrkomu og þegar snjór leysir; fylgdu því hvaðan yfirborðsvatn kemur og hvar það heldur áfram niður brekkuna. Merktu lægðir, polla, bleytu, rofrennur og staði þar sem vatn úr þaki eða stétt sameinast rennslinu. Taktu myndir áður en vatnið hverfur og skrifaðu hvort rennslið sé tímabundið eða endurtekið. Athugaðu einnig svæðið ofan við reitinn, þar sem vatn getur komið frá stað sem sést ekki þegar staðið er neðst í brekkunni. Ef vatn safnast við neðri brún reitsins eða ber með sér jarðveg er það mikilvægt í samanburði við aðra staði, en nægir ekki eitt og sér til að velja frárennslislausn.
Teiknaðu inn bæði vatn sem kemur ofan frá og það sem myndast á sjálfum reitnum; gróðurhúsið og undirstaða þess eiga ekki að verða hindrun sem færir vatnið annað án þess að lausnin sé metin. Athugaðu hvort niðurföll, þakvatn eða stígar beina vatni að brekkunni og hvort jarðvegurinn virðist halda bleytu. Ekki gera ráð fyrir að möl, ný fylling eða veggur leysi vandann án frekara mats. Lausn þarf að taka mið af jarðvegi og vatnsleiðum á öllu áhrifasvæðinu, ekki aðeins þar sem húsið stendur. Ef rennsli er mikið, bleyta viðvarandi eða leið vatns óljós skaltu fá faglegt mat áður en staðsetning og undirstaða eru ákveðin.

Kannaðu á lóðinni 3
Skipuleggðu aðkomu og vinnupláss
Teiknaðu leiðina frá innkeyrslu, hliði eða húsi að gróðurhúsinu. Hún þarf að nýtast bæði við uppsetningu og daglega vinnu: koma þarf hlutum og jarðvegi á staðinn, fara inn og út með verkfæri og flytja uppskeru. Í bröttum garði getur stígur sem lítur stuttur út reynst óþægilegur þegar hann er blautur eða ísilagður. Merktu tröppur, þröngar beygjur, hlið og tímabundið rými fyrir uppsetningu. Hugsaðu einnig um aðgengi að þeim hliðum hússins sem þarf að þrífa eða sinna. Ef leiðin liggur um hlið skaltu mæla opið líka; það sem kemst auðveldlega um stíg kemst ekki endilega í gegnum þröngt hlið. Ekki gera ráð fyrir að hægt sé að færa gróðurhús síðar án jarðvinnu.
Settu inn dyr og rýmið sem þarf til að opna þær og ganga um þær; hæðarmunur eða handrið getur gert aðkomu frá lægri hlið frábrugðna þeirri efri. Teiknaðu einnig stað fyrir mold, potta, slöngu og verkfæri svo þau þrengi ekki að dyrum eða gönguleið. Fyrir gerð með geymslurými, svo sem glergróðurhúsið með geymslurými, þarf að skoða allt skipulagið sem fram kemur á teikningu, ekki aðeins ræktunarrýmið. Athugaðu hvernig farið er milli geymslu og vinnusvæðis og hvort hægt sé að leggja frá sér hluti án þess að loka leiðinni inn. Nákvæm ytri mál og staðsetning opa skipta máli þegar slíku húsi er komið fyrir í halla. Með því að afmarka geymslu og gönguleiðir á skissunni sérðu betur hversu mikið rými verður eftir fyrir ræktun.
Kröfur gróðurhússins til grunnflatar og undirstöðu
Gróðurhús þarf að standa á undirlagi sem samræmist leiðbeiningum þeirrar gerðar sem valin er. Á hallandi lóð þarf því að afmarka láréttan grunnflöt, ekki aðeins jafna út svæði sem lítur slétt út frá einum stað. Ef undirstaðan er skökk eða ójöfn getur samsetning orðið erfiðari og grind, dyr eða gluggar setið öðruvísi en gert er ráð fyrir. Hve mikið þarf að jafna og hvernig flöturinn er studdur ræðst meðal annars af stærð hússins, jarðveginum og hönnun þess; ekki er öruggt að yfirfæra lausn frá annarri lóð. Mismunur á efri og neðri hlið getur líka haft áhrif á hæð við dyr miðað við aðkomuleiðina. Fáðu því grunnteikningu og uppsetningarkröfur áður en jarðvinnan hefst og berðu þær saman við mælingarnar.
Greindu á milli lárétts yfirborðs og undirstöðu sem hentar gróðurhúsinu. Jarðvegur sem sígur eða færist, ójöfn fylling eða óstöðugt undirlag getur gert snyrtilegt yfirborð ófullnægjandi. Útfærslan þarf að samræmast teikningu framleiðanda og mati á lóðinni. Vörusíðan fyrir gróðurhús með Accoya sýnir stærðir frá 3,77 til 28,08 m²; þetta er stærðarbil, ekki grunnteikning. Veldu tiltekna útgáfu áður en grunnur er ákveðinn og spurðu hvaða ytri mál og uppsetningarupplýsingar eiga við. Láttu einnig koma fram á teikningunni hvernig fyrirhuguð gólfhæð tengist landinu utan við dyrnar. Þá má skoða undirstöðu, inngang og aðkomu sem eina heild í stað þess að leysa hæðarmun við dyr eftir að húsið hefur verið sett upp.
Kannaðu á lóðinni 4
Skering, uppfylling eða upphækkaður pallur
Möguleikar á hallandi reit eru meðal annars að grafa inn í hærri hliðina, fylla upp lægri hliðina eða nota stoðvegg til að mynda láréttan flöt. Skering í brekkuna getur minnkað þörfina fyrir uppfyllingu á neðri hlið, en þá þarf að meta hvernig gengið er frá landinu ofan við grunnflötinn. Uppfylling kallar á mat á efni, þjöppun og stuðningi. Stoðveggur leysir hæðarmun ekki einn og sér, því jarðvegur og vatn við vegginn þurfa einnig að koma til skoðunar. Engin þessara leiða hentar alls staðar og stundum kemur sambland þeirra til greina. Berðu saman hversu mikið land raskast, hvert uppgrafið efni verður flutt og hvernig aðkoma og vatnsleiðir breytast. Ræddu framkvæmdarmöguleika við fagmann áður en þú ákveður hvar grafa eða fylla á.
Upphækkaður pallur getur verið annar kostur, en ekki er sjálfgefið að venjulegur garðpallur eða núverandi verönd beri gróðurhús. Pallur og tengingar þurfa að henta viðkomandi húsi og staðháttum. Þrepaskiptur garður getur hjálpað við að skipuleggja landið, en ekki gera ráð fyrir að grindin geti staðið yfir mörgum misjöfnum þrepum nema teikning og faglegt mat styðji þá útfærslu. Við samanburð á lausnum skiptir lögun hússins máli ásamt stærð þess. Fyrir T-laga Orangerie-gróðurhúsið er skráð stærðarbil 16,52–30 m². Leggðu grunnmynd valinnar útgáfu yfir lóðarskissuna og skoðaðu hvar horn og útbyggingar lenda miðað við hallann. Þannig verður samanburðurinn á skeringu, uppfyllingu og palli byggður á raunverulegri lögun en ekki rétthyrningi með sama flatarmáli.
Fáðu faglegt mat á jarðvegi og stoðvirkjum
Fáðu faglegt mat þegar hallinn kallar á skurð eða uppfyllingu, þegar stoðveggur kemur til greina eða þegar óljóst er hvernig vatn berst um reitinn. Jarðvegur getur verið ólíkur á stuttu svæði; laus eða áður fyllt jörð, klöpp og bleyta krefjast ekki endilega sömu útfærslu. Hönnun undirstöðu og stoðvirkja verður því að byggjast á aðstæðum á staðnum, ekki föstum almennum hlutföllum eða lausn sem virkaði annars staðar. Fáðu þann sem metur verkið til að skoða bæði fyrirhugaðan grunn og landið sem breytingin hefur áhrif á. Hvar skering endar eða fylling byrjar getur haft áhrif á afrennsli og aðliggjandi svæði. Ef vinna nálgast mannvirki eða mörk lóðar ætti matið einnig að ná til þess hvernig framkvæmdin tengist næsta svæði.
Sendu fagmanni mælingaskissu, myndir eftir úrkomu, lýsingu á því sem sést um jarðveg og teikningu af nákvæmri gróðurhúsagerð. Láttu fylgja það sem þú veist um fyrri framkvæmdir, svo sem eldri fyllingu eða breytingar á landhæð, og merktu óstaðfestar upplýsingar sérstaklega. Ef þú hefur valið pýramídulaga gróðurhúsið skaltu senda gögn fyrir þá útgáfu sem þú hyggst kaupa; skráð stærðarbil er 5,53–18,9 m². Biddu um skýra afmörkun á því hvað matið nær yfir: jarðveg, vatnsleiðir, undirstöðu, stoðvegg eða pall. Spyrðu einnig hvaða upplýsingar vanti áður en hægt sé að ákveða útfærsluna og hvort skoða þurfi jarðveg undir núverandi yfirborði. Þitt hlutverk er að miðla aðstæðum og fyrirhugaðri notkun; fagmaðurinn metur burðarþol og hönnun þar sem þess er þörf.

Kannaðu á lóðinni 5
Veldu stærð og gerð út frá reitnum
Þegar þú þekkir grunnflötinn skaltu bera saman sjálfstætt gróðurhús og vegggróðurhús út frá aðstæðum lóðarinnar, ekki þeirri hugmynd að annað sé alltaf einfaldara. Sjálfstætt hús þarf reit sem rúmar það og aðgengi að þeim hliðum sem þarf að sinna. Vegggróðurhús kallar á hentugan vegg, skýrar festingarkröfur og samræmi milli veggjar og grunns. Hallinn getur líka legið þvert á vegginn, svo staðsetning nálægt húsi leysir ekki sjálfkrafa hæðarmun. Skoðaðu hvernig vatn frá þaki, vegg eða nærliggjandi yfirborði getur haft áhrif, og fáðu faglegt mat á tengingunni ef slík útfærsla er fyrirhuguð. Berðu jafnframt saman hvernig hærri hluti brekkunnar liggur miðað við dyr og vinnusvæði.
Stærðin ræður miklu um hversu stóran samfelldan flöt þarf að útbúa. Uppgefið stærðarbil fyrir Bloomcabin Orangerie er 47–70 m². Fyrir slíkan valkost þarf að skoða allan reitinn, ekki aðeins hvort hægt sé að jafna lítinn blett þar sem ein hlið hússins á að standa. Berðu grunnmynd valinnar útgáfu saman við mælingarnar og merktu hæðir við hvert horn. Bættu síðan við vinnusvæði og aðkomu á skissuna svo þau verði ekki afgangsrými við brún uppfyllingar eða skeringar. Skoðaðu einnig hvaða hlutar garðsins yrðu áfram nýtanlegir og hvernig farið yrði milli þeirra. Ef heildarskipulagið verður of þröngt eða jarðvinnan umfangsmeiri en þú ætlaðir skaltu bera valkostinn saman við annað hús eða annan stað. Minna hús getur breytt umfangi framkvæmdarinnar, en þarf samt grunn sem hæfir því.
Yfirfarðu teikningu og framkvæmdaáætlun saman
Áður en þú pantar skaltu bera saman þrjú gögn: mælingaskissu lóðarinnar, teikningu af nákvæmri gróðurhúsagerð og útfærslu grunnsins. Gakktu úr skugga um að þau sýni sömu staðsetningu, ytri mál, dyr, vinnupláss, aðkomu og vatnsleiðir. Ef valið stendur til dæmis á vegggróðurhúsi úr gleri þarf einnig að samræma upplýsingar um vegg, festingar og grunn við uppsetningarfyrirmælin. Staðfestu hver sér um að yfirfara þessa tengingu áður en framkvæmd hefst. Notaðu sömu útgáfu af teikningunum í samskiptum við söluaðila, hönnuð og framkvæmdaraðila og dagsettu breytingar. Ef dyr eru færðar eða húsið stækkað þarf að skoða áhrifin á grunn og aðkomu aftur. Leystu ósamræmi áður en byrjað er að jafna eða grafa; útlitsmynd kemur ekki í stað málsettrar grunnmyndar.
Settu niðurstöðuna á eina síðu: staðarval, skráðan hæðarmun, fyrirhugaða aðferð við að mynda láréttan grunnflöt, athuganir á vatni og aðkomuleið. Greindu skýrt á milli þess sem hefur verið ákveðið og þess sem bíður mats, til dæmis jarðvegs undir gróðri eða útfærslu stoðveggjar. Láttu líka koma fram hver ber ábyrgð á að afla þeirra upplýsinga sem vantar. Við samanburð á framkvæmdartilboðum skaltu kanna hvort þau nái yfir sömu verkþætti, svo sem brottflutning efnis, frágang aðkomu og endanlegt yfirborð. Þá sést betur hvort munur stafi af ólíku umfangi eða ólíkri útfærslu. Þegar öllum opnum atriðum hefur verið svarað er hægt að samræma pöntun hússins og jarðvinnu án þess að byggja framkvæmdina á óstaðfestum forsendum.
Algengar spurningar
Þarf að jafna alla lóðina áður en gróðurhús er sett upp?
Nei. Vinnan getur takmarkast við reitinn fyrir gróðurhúsið og aðkomuna að því. Samt þarf að skoða nærliggjandi land, því hæðir og vatnsrennsli utan grunnflatarins geta haft áhrif á staðsetningu og undirstöðu.
Á ég að grafa inn í brekkuna eða fylla upp neðri hliðina?
Það fer eftir hæðarmun, jarðvegi, vatni og því hvernig landið liggur. Skering, uppfylling og stoðveggur hafa ólíkar afleiðingar fyrir jarðvinnu og afrennsli og stundum kemur sambland lausna til greina. Fáðu faglegt mat áður en þú ákveður aðferð.
Er nóg að setja gróðurhúsið á upphækkaðan pall?
Ekki endilega. Pallur þarf að vera hannaður fyrir viðkomandi gróðurhús og staðhætti; venjulegur garðpallur er ekki sjálfkrafa hentug undirstaða. Berðu útfærsluna saman við uppsetningarleiðbeiningar og fáðu faglegt mat ef burður eða jarðvegur er óljós.
Hvenær ætti ég að fá fagmann til að meta lóðina?
Leitaðu faglegs mats þegar mikil jarðvinna, uppfylling eða stoðveggur kemur til greina, þegar jarðvegurinn er óljós eða þegar vatn safnast á reitnum. Skissa, mælingar og myndir hjálpa fagmanninum að meta aðstæðurnar.
Leiðréttir vegggróðurhús sjálfkrafa halla lóðarinnar?
Nei. Það þarf áfram grunn sem samræmist viðkomandi gerð, auk veggjar og festinga sem henta samkvæmt uppsetningarupplýsingum. Hallinn getur legið þvert á vegginn og vatn frá byggingunni getur líka haft áhrif á staðarvalið.
Það er engin ein lausn fyrir allar hallandi lóðir. Besti reiturinn er sá þar sem hægt er að samræma grunnflöt, vatnsleiðir og aðkomu við fyrirhugaða notkun gróðurhússins. Mælingar og myndir hjálpa þér að bera staði saman, en grunnmynd valinnar gerðar sýnir hvað þarf í raun að rúmast. Með því að bera skeringu, uppfyllingu og pall saman áður en ráðist er í framkvæmd geturðu valið stað og útfærslu sem taka mið af garðinum í heild, ekki aðeins blettinum undir húsinu.