Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Af hverju fá gróðurhústómatar harðar grænar axlir?

Af hverju fá gróðurhústómatar harðar grænar axlir?

Ræktun í gróðurhúsi

Harðir, grænir blettir kringum stilkinn á tómötum vekja oft grun um næringarskort, en útlitið eitt segir ekki til um orsökina. Yrki, mikill hiti, sterk sól og næringarjafnvægi geta átt þátt í því að þetta svæði litast og mýkist ekki eins og restin af ávextinum. Grænn litur við stilkinn getur verið eðlilegt yrkiseinkenni, en það er ekki það sama og að holdið haldist hart þegar tómaturinn er annars fullþroskaður. Til að greina muninn skaltu skoða fleiri en einn ávöxt, bera saman tómata af sama yrki og skrá aðstæður í gróðurhúsinu. Þannig forðastu að grípa sjálfkrafa til meiri áburðar eða róttækra breytinga.

Yfirlitsmynd af sexhyrndu gróðurhúsi.

01

Hvað felst í hörðum, grænum öxlum?

Axlirnar eru efsti hluti tómatsins, svæðið kringum stilkfestuna. Þegar tómatur þroskast breytast bæði litur og áferð, en þær breytingar fylgjast ekki alltaf að. Tómatur getur verið rauður að mestu en enn með grænt, hart svæði kringum stilkinn. Stundum sést litamunurinn aðeins á hýðinu; stundum nær hann líka niður í holdið, sem helst hart þótt aðrir hlutar ávaxtarins mýkist. Hugtakið harðar grænar axlir lýsir einkenninu en segir ekki hvort skýringin sé yrki, hiti eða næring. Skráðu því lit og áferð hvort í sínu lagi. Grænt hýði yfir mjúku holdi er annað einkenni en þykkur, harður hluti í annars þroskuðum tómat. Ef svæðið gulnar án þess að mýkjast er einnig ástæða til að skrá það; það eitt að græni liturinn hverfi sýnir ekki að holdið hafi þroskast eðlilega. Skoðun á áferðinni er því mikilvæg, sérstaklega þegar liturinn einn gefur óljósa mynd.

Berðu saman ávexti á sömu plöntu og skoðaðu báða enda þeirra. Óþroskaður tómatur er yfirleitt grænn og stinnur í gegn; grænar axlir sjást á tómati sem hefur þegar byrjað að litast og eru bundnar við stilksvæðið. Skráðu hvort græni hlutinn sé samfelldur hringur, aðeins öðrum megin eða í óreglulegum flekkjum. Taktu líka eftir hvort aðrir hlutar séu orðnir mjúkir eða hvort ávöxturinn sé enn harður í gegn. Sprungur, rotnun eða vatnskennd svæði þarf að skoða sérstaklega, ekki túlka sem litamun einan. Ef þú skerð einn ávöxt til að kanna holdið skaltu athuga hvort græni liturinn nái aðeins í hýðið eða innar í ávöxtinn.

Yrkið getur skýrt eðlilegan litamun

Yrki ráða miklu um hvernig og hvenær litur birtist á ávöxtum. Sum yrki halda grænni eða dökkri litun við stilkinn lengur en önnur, en önnur litast jafnara þegar þau nálgast fullan þroska. Sumir tómatar eru auk þess grænir, gulir eða appelsínugulir þegar þeir eru fullþroskaðir. Því er ekki rétt að bíða alltaf eftir rauðum lit. Lýsing á fræpoka eða miða með plöntu getur sagt til um lit við fullþroska, en nefnir ekki endilega öll litbrigði sem koma fram á öxlunum. Berðu útlit ávaxtarins saman við upplýsingar um yrkið áður en þú metur hann sem skemmdan eða óþroskaðan.

Ef sama græna beltið kemur aftur á sambærilegum ávöxtum af einu yrki, en önnur yrki í húsinu litast eðlilega, eykur það líkur á að yrkið eigi hlut að máli. Það útilokar þó ekki áhrif hita eða annarra ræktunarþátta; yrki geta brugðist mismunandi við sömu aðstæðum. Berðu saman ávexti á sambærilegu þroskastigi fremur en að miða eingöngu við stærð þeirra. Grænt svæði á tómat sem er rétt byrjaður að litast segir annað en harður blettur á fullþroskuðum ávexti. Haltu utan um yrkisheitin þegar þú sáir eða kaupir plöntur, sérstaklega ef fleiri yrki vaxa í sama beði. Án merkinga er auðvelt að túlka eðlilegan mun milli yrkja sem breytingu á ræktunarskilyrðum. Við val á fræjum fyrir næsta tímabil er lýsing á lit við fullþroska gagnlegri en almenn fullyrðing um fallega ávexti. Yrki sem á að litast jafnt er þó ekki trygging fyrir því að ójöfn litun komi aldrei fram.

02

Mikill hiti getur hægt á lituninni

Mikill hiti í gróðurhúsi getur stuðlað að ójafnri litun og hörðum grænum öxlum. Garðyrkjusamtökin Royal Horticultural Society (RHS) nefna háan hita, mikla birtu og ófullnægjandi næringu meðal helstu orsaka þessa þroskunarvanda. Svæðið kringum stilkinn getur haldist grænt eða gulleitt meðan aðrir hlutar ávaxtarins litast. Ein hitamæling þegar þú gengur inn í húsið lýsir þó ekki aðstæðum allan daginn eða við öll beðin. Skráning yfir nokkra daga er því gagnlegri við matið. Skoðaðu hvort einkennin séu algengari á ávöxtum sem voru að þroskast á heitum dögum. Yrki, þroskastig og birta skipta jafnframt máli, svo hiti er möguleg skýring en ekki sjálfvirk greining.

Fylgstu með hitanum við plönturnar yfir nokkra daga, bæði á heitum tíma dags og eftir að húsið hefur kólnað. Hitamælir sem skráir lágmarks- og hámarkshita sýnir sveiflurnar betur en einstök mæling. Settu hann í svipaða hæð og ávextina og fylgdu leiðbeiningum um staðsetningu; bein sól á óvarinn mæli getur skekkt mælingu á lofthita. Ef þú færir sama mæli milli staða á ólíkum tímum getur tímamunurinn einnig ruglað samanburðinn. Skráðu því bæði stað og tíma. Merktu við daga þegar ávextir voru sérstaklega berskjaldaðir eftir laufhreinsun eða þegar húsið var lokað lengur en venjulega. Þannig má tengja mælingarnar við atburði í ræktuninni fremur en að álykta út frá hámarkstölu einni. Ef þú metur nýtt ræktunarrými sýnir vörusíðan fyrir gróðurhús með Accoya stærðarbil frá 3,77 til 28,08 m². Við samanburðinn þarf einnig upplýsingar um staðsetningu loftræstiopa og hvernig þau eru notuð; flatarmálið eitt lýsir ekki hitastjórnun hússins.

Sterk birta og laufþekja

Mikil birta getur átt þátt í hörðum grænum öxlum og öðrum þroskunarfrávikum. RHS lýsir einnig ójafnri litun þar sem hvít eða gulleit svæði myndast inni í holdinu. Slík svæði geta farið saman við grænar axlir, en sjást ekki endilega utan á ávextinum. Skoðaðu því bæði yfirborð og hold þegar þú metur vandann. Laufþekjan skiptir máli vegna þess að laufhreinsun breytir því hversu mikil birta nær að ávöxtunum. Meiri laufhreinsun er ekki sjálfkrafa leið til jafnari litunar; samkvæmt RHS getur hún aukið hættu á þroskunarvandamálum. Taktu eftir hvort einkennin birtast á áður skyggðum ávöxtum eftir að blöð hafa verið fjarlægð. Ekki fjarlægja heilbrigð blöð eingöngu til að láta græna hlutann roðna.

Fylgstu með hvenær og hvar sólin fellur á beðin, því skuggar frá veggjum, mannvirkjum og gróðri breytast yfir daginn. Berðu saman ávexti sem eru berskjaldaðir og þá sem eru undir laufþekju; ein hlið hússins segir ekki endilega alla söguna. Við skipulagningu beða getur stærðarbil T-laga Orangerie-gróðurhúss frá 16,52 til 30 m² verið eitt viðmið um rými. Flatarmál og T-laga heiti segja þó ekki hvernig sól eða skuggi fellur á þína lóð. Teiknaðu upp fyrirhugaða legu beðanna og athugaðu birtuna á mismunandi tímum dags í stað þess að álykta um hana út frá vöruheiti.

Klassískt álgróðurhús.

03

Þroskunarstig og tímasetning uppskeru

Tómatar þroskast ekki alltaf jafnt, jafnvel á sömu plöntu. Ávöxtur sem er enn grænn og harður allan hringinn gæti einfaldlega þurft meiri tíma, en fullvaxinn tómatur sem hefur byrjað að litast getur samt haldið grænum öxlum. Skoðaðu hvort litabreytingin færist yfir ávöxtinn frá degi til dags og berðu hann saman við annað eintak af sama yrki. Litun á einni hlið eða við blómaendann sýnir að þroskun er hafin, en tryggir ekki að svæðið kringum stilkinn nái sama lit. Því er ekki hægt að meta þroska út frá öxlunum einum; áferð og breytingar með tímanum skipta líka máli.

Tómatur sem er farinn að litast getur haldið áfram að þroskast eftir tínslu, en það tryggir ekki að harði græni hlutinn mýkist eða verði rauður. Að láta hann hanga lengur er því ekki alltaf lausnin. Veldu nokkra ávexti af sama yrki sem eru komnir svipað langt í þroska og fylgstu með breytingum á lit og áferð. Ef þú tekur myndir skaltu láta stilksvæðið sjást og nota sambærilega birtu, svo skuggi á myndinni líti ekki út eins og nýr grænn blettur. Taktu eftir hvort restin af ávextinum heldur áfram að mýkjast meðan öxlin breytist lítið. Ekki bíða þar til allur neðri hlutinn er orðinn of mjúkur í von um að græni bletturinn nái sér. Ef þú skoðar einn tómat að innan er langskurður í gegnum stilksvæðið gagnlegur: þá sést hversu langt harða holdið nær niður og hvort munurinn er bundinn við hýðið eða stærri hluta ávaxtarins.

Næringarjafnvægi og áburðargjöf

Næringarástand getur átt þátt í ójafnri þroskun, en harðar grænar axlir nægja ekki einar til að greina næringarskort. RHS tengir þennan vanda meðal annars við ófullnægjandi kalíumgjöf meðan ávextir vaxa og þroskast. Það þýðir þó ekki að aukinn kalíumáburður sé alltaf rétt viðbragð. Sama heimild varar við því að óhófleg notkun kalíumríks áburðar geti stuðlað að magnesíumskorti og rotnun við blómaendann. Notaðu því áburð samkvæmt leiðbeiningum framleiðanda og taktu mið af næringu sem þegar hefur verið gefin. Metið þarf áburðargjöfina ásamt hita, birtu og vökvun, fremur en að velja eitt næringarefni út frá lit ávaxtarins. Næringarmæling er gagnlegust þegar fyrir liggja upplýsingar um miðilinn og fyrri áburðargjöf.

Farðu yfir hvaða áburður hefur verið notaður, hvenær og í hvaða magni, þar á meðal næringu sem var þegar í ræktunarmiðlinum við gróðursetningu. Skráðu einnig hvernig áburðurinn var blandaður og hvort gjöfin breyttist þegar plantan fór að bera ávexti. Niðurstaða úr jarðvegs- eða miðilsprófi þarf að túlka með tilliti til sýnatökuaðferðar og ræktunaraðstæðna; sýni úr einum potti lýsir ekki endilega öðru beði. Fylgdu leiðbeiningum prófsins og fáðu aðstoð við túlkun ef niðurstaðan er óljós. Sýrustig og magn uppleystra salta geta gefið gagnlegar upplýsingar, en mæling á hvoru tveggja jafngildir ekki greiningu á kalíumskorti. Ekki bæta við einstöku næringarefni eingöngu vegna græns bletts. Geymdu áburðarskrá og prófniðurstöður saman svo breytingar á gjöf séu rekjanlegar. Ef þú skipuleggur vinnuaðstöðu er glergróðurhús með Accoya-viði og geymslurými skráð í stærðarbilinu 5,52–28,08 m². Kannaðu skiptingu ræktunar- og geymslurýmis áður en þú áætlar pláss fyrir beð og áhöld.

04

Vökvun og ástand rótanna

Óregluleg vökvun getur valdið álagi á plöntur og haft áhrif á upptöku næringarefna, en grænar axlir einar sýna ekki að vatn sé orsökin. Athugaðu rakann við rótarsvæðið, ekki aðeins hvort yfirborð moldarinnar sé þurrt, og fylgstu með hvort plantan visni eða vöxtur stöðvist. Markmiðið er að forðast miklar sveiflur milli mjög þurrs og vatnsmettaðs miðils; vatnsþörfin ræðst meðal annars af ræktunarmiðli, íláti eða beði og stærð plöntunnar. Athugaðu hvort vatnið nær til alls rótarsvæðisins og hvort það rennur eðlilega frá ílátum. Þurrt yfirborð yfir rökum miðli kallar ekki á sömu viðbrögð og þurrkur í öllum pottinum. Breyttu ekki vökvun allrar ræktunar vegna eins tómatbletts.

Ef fleiri einkenni fylgja, svo sem visnun, gulnun blaða eða lélegur vöxtur, skaltu skoða rótarsvæði og frárennsli og leita að orsökum sem hafa áhrif á alla plöntuna. Það er annað mynstur en þegar plantan lítur eðlilega út en axlir einstakra ávaxta haldast grænar. Við skipulagningu beða og vökvunar þarf að gera ráð fyrir aðgengi að hverri plöntu og hverju íláti. Bloomcabin Orangerie er tilgreint í stærðarbilinu 47–70 m², en stærðin segir ekki til um vatnsþörf ræktunarinnar eða hæfilegan plöntufjölda. Í rúmgóðu húsi getur einnig verið nauðsynlegt að fylgjast sérstaklega með ólíkum beðum fremur en að gera ráð fyrir að þau þorni öll jafnhratt.

Staðsetning ávaxta með grænar axlir

Skoðaðu hvar einkennin birtast áður en þú velur orsök. Ef ávextir nærri sólríkri hlið eða heitu horni fá oftar grænar axlir en þeir sem vaxa annars staðar skaltu kanna birtu, hita og loftskipti þar áður en þú breytir áburði. Ef vandinn kemur jafnt fram á öllum plöntum af sama yrki, þótt þær séu í ólíkum beðum, gæti yrkið sjálft eða almenn ræktunaraðstaða átt hlut að máli. Berðu saman fleiri en einn ávöxt og plöntu; munur á einum tómat getur verið tilviljun. Mynstur eykur eða minnkar líkur á tiltekinni skýringu en sannar ekki orsök, enda geta fleiri þættir verkað samtímis.

Teiknaðu einfalt kort af beðunum og merktu hvar einkennin birtast, ásamt yrkisheitum. Skráðu ekki aðeins gallaða ávexti heldur einnig hversu margir ávextir á sambærilegu þroskastigi voru skoðaðir á hverjum stað. Þrír tómatar með grænar axlir af fjórum gefa aðra mynd en þrír af fjörutíu. Taktu einnig eftir hæð klasans á plöntunni og hvort ávextirnir snúa út að glerinu eða inn í laufþekjuna. Þannig geturðu greint hvort munurinn fylgir beði, yrki eða því hversu berskjaldaðir ávextirnir eru. Við samanburð á húsum er pýramídulaga gróðurhús skráð í stærðarbilinu 5,53–18,9 m². Notaðu grunnmynd og mál viðkomandi útfærslu til að áætla beð og gönguleiðir; heiti lögunarinnar eitt sýnir ekki hvernig hávaxnar tómatplöntur komast fyrir. Slík skipulagning á að tryggja að þú komist að ávöxtunum til skoðunar, ekki fela í sér loforð um að ákveðin húsgerð komi í veg fyrir grænar axlir.

Klassískt glergróðurhús.

05

Loftskipti og mælingar í gróðurhúsinu

Loftskipti geta hjálpað til við að takmarka uppsöfnun hita, en loftræsting leysir ekki yrkiseinkenni eða næringarójafnvægi. Fylgstu með hvenær loftið verður heitt og nýttu þá loftræstingu sem gróðurhúsið býður upp á samkvæmt leiðbeiningum þess. Ekki draga ályktun af því að svalara sé við dyr en inni við beð; mæling nærri ávöxtunum gefur betri mynd. Athugaðu líka hvort hitinn lækkar þegar sólin hverfur og hvort ávextir litist öðruvísi í hlutum hússins með ólíkar aðstæður. Slíkar athuganir geta sýnt hvort hitinn í gróðurhúsinu sé meðverkandi, án þess að þú þurfir að gera ráð fyrir að hann sé eina skýringin.

Ef þú berð saman gróðurhús fyrir næsta ræktunartímabil skaltu kanna upplýsingar um loftræstingu og aðgengi að opnunum, ekki aðeins stærð. Klassískt gróðurhús er skráð frá 3,77 upp í 28,08 m², en stærðarbil segir ekki til um loftskipti eða hitastig í húsinu. Skoðaðu útfærsluna og mettu jafnframt lóð, skugga og staðsetningu plantna. Ekki er ástæða til að skipta um gróðurhús vegna eins ávaxtavanda; mælingar geta sýnt hvort aðstæður í húsinu þurfi að skoða nánar. Skráðu þær við hliðina á yrki og þroskastigi ávaxtanna.

Hvað getur þú breytt fyrir næstu uppskeru?

Þegar þú hefur safnað upplýsingum skaltu velja eina líklega breytingu í senn og fylgjast með nýjum ávöxtum. Ef sama yrki sýnir einkennið við ólíkar aðstæður skaltu kanna yrkislýsingar áður en þú velur fræ fyrir næstu sáningu. Ef einkennið tengist heitum eða sólríkum stað skaltu fyrst skoða hitamælingar, skyggingu og laufþekju. Ef mæling á ræktunarmiðli sýnir frávik skaltu bregðast við samkvæmt niðurstöðunni og leiðbeiningum fyrir ræktunina. Þegar þú breytir einu atriði í einu verður auðveldara að sjá hvort litunin batnar. Engin ein aðgerð tryggir þó að allir ávextir verði jafnrauðir.

Staðsetning veggja og nálægra mannvirkja getur breytt skugga á ræktunarstað, svo skoðaðu raunverulegar aðstæður áður en þú ályktar út frá heiti gróðurhúss. Vörusíðan fyrir veggróðurhús úr gleri gefur upp stærðarbil frá 3,69 til 9,58 m², en stærð eða heiti segir ekki hvernig veggurinn við þitt hús hefur áhrif á birtu. Athugaðu hvar sólin fellur á morgnana og síðdegis og fylgstu með hitanum þar sem tómatarnir vaxa. Ef þú prófar nýtt yrki skaltu halda öðrum aðstæðum eins stöðugum og hægt er; þá sérðu betur hvort mismunurinn tengist yrkinu eða ræktunarstaðnum.

Algengar spurningar

Eru harðar grænar axlir alltaf merki um vandamál?

Eðlilegur grænn litur við stilkinn er ekki endilega vandamál, en hann þarf að greina frá holdi sem helst hart þegar ávöxturinn er annars þroskaður. Sum yrki halda grænum lit þótt holdið mýkist. Viðvarandi harka getur hins vegar tengst ójafnri þroskun. Berðu saman lit og áferð á fleiri ávöxtum af sama yrki.

Þýðir þetta að tómatarnir skorti kalíum?

Ekki endilega. Ófullnægjandi kalíumframboð getur tengst ójafnri litun, en grænar axlir eru ekki sértækt merki um þann skort. Kannaðu næringarástand ræktunarmiðilsins áður en þú eykur áburðargjöf.

Verður græni hlutinn rauður ef ég læt tómatinn hanga lengur?

Stundum heldur tómatinn áfram að litast, en það tryggir ekki að harða svæðið mýkist eða verði rautt. Fylgstu með hvort litur og áferð breytist. Ekki bíða þar til restin af ávextinum verður of mjúk í von um að græni hlutinn nái sér.

Hvernig greini ég grænar axlir frá öðrum þroskunarfrávikum?

Grænar axlir eru hörð svæði við stilkinn á annars þroskandi tómat. Ójöfn þroskun getur líka birst sem hvít eða gulleit svæði inni í holdinu, sem sjást ekki endilega utan á ávextinum. Rotnun við blómaendann birtist hins vegar sem dökkt, sokkið svæði á gagnstæðum enda. Staðsetning og áferð hjálpa við aðgreininguna, en fleiri en eitt einkenni geta komið fram á sama ávexti.

Hvenær ætti ég að leita frekari greiningar?

Leitaðu ráða ef blettirnir breiðast út, rotna eða eru vatnskenndir, ef blöð og vöxtur sýna líka frávik eða ef vandinn kemur aftur þrátt fyrir aðstæður sem þú hefur skráð. Myndir af ávöxtum og allri plöntunni geta hjálpað við matið.

Harðar grænar axlir eru lýsing á útliti, ekki fullbúin greining. Ef sama mynstur kemur reglulega fram á einu yrki getur yrkiseinkenni skýrt það; ef það fylgir ákveðnum stað í gróðurhúsinu skaltu skoða hita, birtu og loftskipti þar. Næringarástand þarf að meta með upplýsingum um ræktun og, ef ástæða er til, mælingu á jarðvegi eða ræktunarmiðli. Skráðu yrki, þroskastig og staðsetningu, breyttu einu atriði í einu og berðu næstu ávexti saman. Þannig er líklegra að þú finnir raunverulega skýringu í stað þess að meðhöndla einkenni sem hafa fleiri en eina mögulega orsök.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖