Hversu margar tómatplöntur komast í gróðurhús?

TÓMATARÆKT Í GRÓÐURHÚSI
Fjöldi tómatplantna í gróðurhúsi ræðst af því hve mikið ræktunarrými er eftir þegar gangur, dyr og annar búnaður hafa fengið sinn sess. Vaxtarlag yrkisins og uppbinding ráða svo miklu um bilið milli plantna. Með því að teikna innanmálin og telja plöntustöður í hverri röð má áætla raunhæfan fjölda áður en beðin eru útbúin.

01
Fermetratalan ein segir ekki til um fjöldann
Ekki er hægt að lesa fjölda tómatplantna beint af fermetratölu gróðurhússins. Tvö gróðurhús með sama gólfflöt geta boðið upp á ólíkt ræktunarskipulag: annað getur verið langt og mjótt, hitt breitt, og staðsetning dyra eða fastra hillna breytir því hvar beð komast fyrir. Viðmiðið er nothæft ræktunarrými að innan, eftir að þú hefur ákveðið hvar gangur, dyr og annar búnaður eiga að vera. Teldu síðan ræktunarraðirnar og áætlaðu hve margar plöntur rúmast í hverri röð með því bili sem hentar yrkinu og uppbindingunni.
Hámarksfjöldi á grunnmynd er heldur ekki endilega sá fjöldi sem hentar í daglegri ræktun. Ef blöð og greinar þrengja að ganginum verður erfiðara að komast að plöntunum, binda þær upp og tína uppskeru. Pláss fyrir vatnskönnu, bakka eða vinnuhendur getur skipt máli jafnvel þótt það taki ekki mikinn flöt á teikningu. Reiknaðu því fjölda sem gerir ráð fyrir umhirðu, ekki bara þann fjölda sem kemst fyrir ef hvert autt bil er fyllt. Þannig verður áætlunin gagnlegri þegar tómatarnir hafa vaxið.
Mældu innanmál gróðurhússins
Mældu breidd og lengd að innan við gólfhæð, en notaðu ekki ytri mál hússins sem ræktunarmál. Grind, undirstöður, hurðarsvæði og fastar hillur geta tekið frá pláss sem annars virðist laust á einfaldri grunnmynd. Ef þú vinnur eftir teikningu skaltu kanna hvort hún sýni innanmál eða aðeins ytri stærðir og hvort málin eigi við þá útgáfu sem þú ert að skoða. Fyrir hávaxna tómata þarf einnig að skoða þversnið hússins: hæð við hliðarvegg getur verið önnur en undir mæni. Merktu fyrirhugaða staðsetningu raðarinnar á þversniðið svo þú sjáir hvaða hæð er tiltæk beint yfir henni. Pottur eða upphækkað beð hækkar jafnframt staðinn sem plantan vex frá og minnkar þannig hæðina sem hún hefur yfir sér. Þetta breytir ekki endilega fjölda plantna á gólfi, en getur haft áhrif á val á yrki og uppbindingu. Ef nota á grind hússins til uppbindingar þarf að fá staðfest hjá seljanda hvaða festingar og notkun eru heimilar.
Vörusíðan fyrir Bloomcabin Orangerie sýnir stærðarsvið frá 47 til 70 m². Sú fermetratala segir ekki ein og sér hve margar beðraðir komast fyrir eða hve mikið pláss verður eftir fyrir gang. Stærðarsvið heillar vörulínu er ekki sama og innanmál þeirrar tilteknu stærðar sem þú velur. Berðu því viðeigandi útgáfu saman við teikningu með málum að innan áður en þú reiknar plöntufjölda. Ef þú finnur ekki upplýsingar um innanmálin skaltu fá þau staðfest í stað þess að áætla út frá heildarflatarmálinu.
02
Teiknaðu beð og gang á grunnmyndina
Skiptu breidd gróðurhússins niður áður en þú ákveður fjölda plantna. Ein röð meðfram öðrum vegg getur hentað þar sem þröngt er um vik, en í breiðara rými getur verið hægt að hafa beð beggja vegna miðjugangs. Skrifaðu á teikninguna hve djúp beðin eiga að vera og hve breiður gangurinn þarf að vera fyrir þá sem vinna í húsinu. Merktu síðan miðju hverrar fyrirhugaðrar plönturaðar innan beðsins. Beðbrúnin segir ekki ein og sér hvar plöntur eiga að standa: röð alveg við brún getur sent lauf og greinar út yfir ganginn, en röð nær vegg getur verið erfiðari í umhirðu. Ekki ganga út frá því að breitt beð rúmi sjálfkrafa tvær raðir. Þá þarf að taka tillit bæði til bils milli raðanna og þess hvort þú nærð að sinna innri röðinni. Prófaðu að ná að fyrirhuguðum plöntustöðum frá ganginum án þess að stíga í beðið. Fjöldi raða ræðst þannig af aðgengi jafnt sem breidd.
Stærðirnar sem birtar eru fyrir Klassískt gróðurhús ná frá 3,77 til 28,08 m². Það er vítt stærðarsvið, svo það dugar ekki að reikna plöntufjölda út frá nafni vörulínunnar einu saman. Veldu fyrst tiltekna stærð og teiknaðu svo inn beð, raðir og gang fyrir þá stærð. Ef skipulagið breytist eftir því hvort þú notar eina eða tvær raðir skaltu reikna bæði tilvikin. Þá sérðu hvort viðbótarröðin bætir raunverulega við ræktunarrými eða gerir aðeins erfiðara að komast að hinum plöntunum.
Reiknidæmi með tveimur tómatröðum
Til að sýna aðferðina má hugsa sér innanmál sem eru 2,4 m á breidd og 3,0 m á lengd. Þetta eru eingöngu tilbúin dæmimál, ekki mál á tilteknu gróðurhúsi. Á breiddina fara tvö beð sem eru hvort um sig 0,75 m djúp, 0,60 m miðjugangur og 0,15 m óplantað bil við hvorn hliðarkant. Samanlagt er það 2,40 m. Á lengdina er gert ráð fyrir 0,50 m opnu svæði við inngang og 0,25 m við hinn endann. Þá eru eftir 2,25 m fyrir hverja beðröð.
Gerum einnig ráð fyrir að fyrstu og síðustu plöntumiðjur séu að minnsta kosti 0,25 m frá endum þess svæðis. Þá eru 1,75 m á milli ystu mögulegu plöntumiðja. Með 0,50 m bili frá miðju til miðju komast fjórar plöntur í röð, því þrjú bil eru 1,50 m; tvær raðir gefa því átta plöntur. Aðferðin er að deila 1,75 með 0,50, námunda niður í þrjú heil bil og bæta einni plöntu við. Plönturnar eru alltaf einni fleiri en bilin á milli þeirra. Afgangurinn, 0,25 m, getur farið í aukið rými við annan endann eða dreifst á báða enda. Ef bilinu er breytt í 0,40 m rúmast fimm í röð, en við 0,60 m rúmast þrjár. Það samsvarar tíu eða sex plöntum samtals. Námundaðu aldrei upp ef það myndi stytta valið plöntubil eða minnka endarýmið. Þessi samanburður sýnir hvernig fjöldinn breytist með forsendunum; bilin eru ekki almenn ræktunarráð. Dyr, pottar og valið yrki geta breytt niðurstöðunni, og reiknuð röð þarf enn að passa við breidd beðsins og rýmið fyrir fullvaxnar plöntur.

03
Vaxtarlag og uppbinding breyta skipulaginu
Sum tómatyrki halda áfram að vaxa á hæðina og eru oft leidd upp með stoð eða snúru. Planta sem er ræktuð með einum aðalstöngli getur þurft annað rými en planta sem er leidd upp með tveimur eða fleiri stönglum. Runnavaxin yrki geta aftur á móti þurft meira pláss til hliðanna. Þetta eru ólík vaxtarlög, ekki föst viðmið um plöntufjölda, og stærð fullvaxinna plantna getur verið mismunandi eftir yrkjum. Skráðu því ekki aðeins heiti yrkisins heldur líka hvernig þú ætlar að móta og styðja plöntuna. Tvær plöntur með tveimur stönglum hvor eru enn tvær plöntur í talningunni, en fjórir stönglar þurfa rými og stuðning. Ekki tvöfalda plöntufjöldann með því að telja uppbindingarsnúrur sem plöntustöður. Stoðir og grindur geta einnig tekið pláss utan við sjálfan stöngulinn. Lestu leiðbeiningar fyrir yrkið og ræktunaraðferðina áður en þú ákveður bil á teikningunni, og gerðu ráð fyrir þeirri umhirðu sem aðferðin krefst yfir sumarið.
Vaxtarlag og uppbinding skipta líka máli þegar þú skoðar vegggróðurhús úr gleri. Þar er uppgefið stærðarsvið frá 3,69 til 9,58 m², en fermetratalan ákvarðar ekki hvort eitt eða tvö ræktunarraðasvæði henti yrkinu þínu. Skrifaðu niður hvaða uppbindingu þú ætlar að nota og hversu mikið rými þú reiknar með fyrir fullvaxna plöntu, bæði á breidd og hæð. Skoðaðu síðan hvort raðirnar og nauðsynlegt aðgengi rúmist í þeirri útgáfu sem þú ert að skoða. Með því að velja yrki og ræktunaraðferð áður en þú merkir plöntustöðurnar á teikninguna forðastu að reikna út frá óljósri meðalplöntu. Uppgefið stærðarsvið staðfestir ekki eitt og sér að tiltekin uppbinding komist fyrir.
Plöntubilið þarf að passa við yrkið
Bil milli plantna merkir yfirleitt fjarlægð frá miðju einnar plöntu að miðju þeirrar næstu í sömu röð. Það er annað mál en breidd gangsins eða bilið milli tveggja beða. Notaðu ráðleggingar á umbúðum eða í leiðbeiningum fyrir yrkið sem viðmið og taktu mið af uppbindingu og stærð plantnanna þegar þær eru orðnar fullvaxnar. Ef bil er of þröngt geta greinar og lauf vaxið inn í ganginn; ef þú áætlar mjög mikið bil geturðu aftur á móti skilið eftir ræktunarrými sem nýtist ekki. Hvorugt segir eitt og sér til um uppskeru, en bæði hafa áhrif á vinnuaðstöðu.
Þegar þú skoðar gróðurhús með Accoya skaltu velja tiltekna stærð áður en þú prófar forsendurnar á grunnmyndinni; stærðarsviðið er frá 3,77 til 28,08 m². Settu inn plöntubil sem byggist á leiðbeiningum fyrir yrkið þitt og sjáðu hve margar plöntustöður fást í hverri röð. Ef leiðbeiningarnar gefa bil á ákveðnu bili fremur en eina tölu skaltu reikna bæði mörkin með sömu raðlengd. Merktu niðurstöðurnar sem tvo valkosti, ekki sem tryggðan lágmarks- og hámarksfjölda fyrir húsið. Munurinn sýnir hvort val á plöntubili hafi lítil eða mikil áhrif á talninguna. Ef ráðleggingarnar eru óljósar skaltu leita nánari upplýsinga um yrkið hjá fræ- eða plöntusalanum fremur en að velja þrengra bil eingöngu til að fjölga plöntunum.
04
Gangur og dyr taka frá ræktunarrými
Gangurinn er hluti af nothæfu gróðurhúsi þótt þar standi engar tómatplöntur. Hann þarf að leyfa þér að komast að öllum ræktunarröðum, bera með þér ílát og sinna plöntunum án þess að stíga inn í jarðveginn eða rekast sífellt í stoðir. Beð meðfram vegg eru yfirleitt aðgengileg frá ganghliðinni; ekki telja þau sem beð sem hægt er að nálgast frá báðum hliðum. Hafðu líka í huga hvar hurðin opnast og hvort svæðið við innganginn þurfi að vera autt. Prófaðu fyrirhugaða gangbreidd með því að merkja beðbrúnir á gólfið og bera vatnskönnu eða uppskeruílát eftir leiðinni. Prófaðu líka að beygja þig að plöntustað og snúa þér við með ílátið í hendi. Auður gangur að vori er ekki það sama og greið leið milli fullvaxinna plantna. Gerðu því ráð fyrir laufi og greinum við mat á aðgengi, en ekki aðeins staðsetningu stönglanna. Ef gangurinn þarf að breikka skaltu breyta grunnmyndinni áður en þú telur endanlegan plöntufjölda.
Grunnformið skiptir máli þegar þú staðsetur gang og raðir. Fyrir T-laga Orangerie-gróðurhús er birt stærðarsvið frá 16,52 til 30 m². Teiknaðu lögun þess tiltekna rýmis sem þú velur og merktu inn samfellda leið að þeim plöntum sem þú ætlar að rækta. Ekki gera ráð fyrir að hægt sé að fylla alla hluta grunnflatarins með sömu beðröð og í einföldu, rétthyrndu skipulagi. Gættu sérstaklega að því að plöntur eða geymsluhlutir loki ekki leiðinni frá inngangi að þeim hluta þar sem þú þarft að vökva, binda upp eða tína.
Pottar og annar búnaður teljast með í plássinu
Ef tómatarnir eiga að vera í pottum skaltu mæla pottana að utan og teikna þá inn með því bili sem þarf til að komast að þeim. Pottar, undirskálar og bakkar geta tekið meira gólfpláss en sjálf miðja plöntunnar gefur til kynna. Sama gildir um bekki, verkfæri og aðrar plöntur sem eiga að vera í húsinu á sama tíma. Ef þú vilt hafa pláss fyrir sáningar eða tímabundna geymslu skaltu ákveða hvar það verður áður en þú reiknar út fjölda tómatplantna. Annars getur pláss sem leit út fyrir að vera laust á upphaflegri teikningu horfið þegar ræktunin hefst.
Fyrir pýramídulaga gróðurhús er birt stærðarsvið frá 5,53 til 18,9 m². Teiknaðu beð, potta og búnað á grunnmynd þeirrar stærðar sem þú ert að skoða, í stað þess að reikna út frá stærðarsviði vörulínunnar í heild. Skrifaðu líka niður hvaða hlutir verða teknir út á sumrin og hvað stendur í húsinu allt tímabilið. Sérstaklega þarf að skoða tímann þegar ungar tómatplöntur og sáningarbakkar eru bæði inni. Pláss sem losnar síðar er ekki tiltækt meðan hvort tveggja er þar. Ef þú ætlar að færa potta eftir að sáningarbekkur er tekinn út skaltu sýna bæði skipulögin og athuga að hægt sé að flytja plönturnar án þess að rekast í stoðir eða uppbindingu. Pottar sem eru færðir þurfa áfram að rúmast með undirskálum og fyrirhuguðu plöntubili. Þannig byggist talningin á raunverulegu sumarskipulagi, en tímabundin notkun að vori gleymist ekki.

05
Skráðu forsendur fyrir hverri stærð
Til að bera saman gróðurhúsastærðir á sanngjarnan hátt skaltu gera sérstakt reikniblað eða skissu fyrir hvern kost. Skráðu hvaðan málin koma, hvaða útgáfu þau eiga við og hvort þau eru innanmál eða ytri mál. Hafðu einnig reiti fyrir fjölda raða, nothæfa lengd hverrar raðar, endarými, plöntubil og fjölda plantna í röð. Leggðu síðan raðafjöldann saman; ekki margfalda fjölda í einni röð með öllum röðunum nema þær séu jafnlangar. Dyr eða geymsla geta stytt eina röð án þess að breyta hinni. Haltu yrki og uppbindingaraðferð óbreyttum í samanburðinum svo munurinn á plöntufjölda stafi af húsinu og skipulaginu, ekki ólíkum ræktunarforsendum. Merktu óstaðfest mál sérstaklega og láttu niðurstöðuna vera bráðabirgðatalningu þar til þau liggja fyrir. Með þessum upplýsingum geturðu einnig séð af hverju stærra hús bætir stundum við fáum plöntum: viðbótarrýmið getur farið í betra aðgengi eða aðra notkun fremur en lengri tómatraðir. Þannig verður samanburðurinn gagnlegri en listi yfir fermetra og eina óútskýrða heildartölu.
Vörusíðan fyrir glergróðurhús með Accoya viði og geymslurými gefur stærðarsvið frá 5,52 til 28,08 m². Þar sem geymslurými er nefnt í heitinu þarf að kanna hvaða flötur tilheyrir geymslunni og hvaða innanmál standa eftir fyrir ræktun í þeirri stærð sem þú velur. Skráðu geymsluna sérstaklega á samanburðarblaðið og teiknaðu leiðina að henni. Ekki gera ráð fyrir að öll birt fermetratala sé tiltæk fyrir tómata eða að allar útgáfur séu með sama skipulagi. Ekki heldur draga frá áætlaðan geymsluflöt án þess að hafa mál sem styðja þá áætlun. Þegar skipting rýmisins liggur fyrir geturðu metið hvort geymslan taki frá fyrirhugaðar plöntustöður eða losi önnur svæði sem annars færu undir verkfæri og ílát. Teldu þó aðeins það ræktunarrými sem grunnmyndin sýnir, og notaðu sömu aðferð við raðatalninguna og í reiknidæminu.
Raunhæfur plöntufjöldi og umhirða
Þegar talningin liggur fyrir skaltu skoða hvort hún passi við það sem þú vilt rækta. Ef þú ætlar að prófa nokkur yrki getur verið gagnlegra að úthluta ákveðnum plöntustöðum til hvers þeirra en að fylla allar raðir með sama yrkinu. Skráðu þá plöntubil hvers yrkis sérstaklega; eitt bil þarf ekki að gilda um allt húsið. Gerðu síðan aðra skissu ef þú vilt meira opið svæði við inngang eða breiðari gang og berðu hana saman við þá fyrri með sömu innanmálum. Þá sérðu nákvæmlega hve margar plöntustöður fara út við breytinguna. Stundum tapast engin staða þótt endarými aukist lítillega, því afgangur var þegar í röðinni eftir námundun. Í öðrum tilvikum fellur heil planta út. Merktu miðju hverrar plöntu á skissuna í stað þess að skrifa aðeins heildartölu. Þannig sérðu hvort síðasta plantan lendir við hurð, hillu eða þröngan enda beðs og getur valið skipulag út frá bæði ræktunarmarkmiðum og aðgengi.
Hugsaðu líka um þann tíma sem þú hefur til að vökva, binda upp, fylgjast með og tína. Fleiri plöntur kalla á meiri umhirðu, en fjöldi plantna segir ekki einn og sér til um uppskeruna sem þú færð. Ef þú ætlar að rækta annað með tómötunum eða hafa pláss fyrir vinnu inni í húsinu þarf það að hafa áhrif á talninguna. Geymdu grunnmyndina og skráðu hvernig aðgengi og ræktun reyndust þegar plönturnar stækkuðu. Næst geturðu breytt bilum eða röðum út frá reynslu af þínu eigin skipulagi, í stað þess að elta hámarkstölu sem hentar ekki vinnunni.
Algengar spurningar
Er til ákveðinn fjöldi tómatplantna á hvern fermetra?
Nei, ekki sem gildir um öll gróðurhús. Fermetratalan tekur ekki sjálfkrafa tillit til gangs, dyra, beða eða þess vaxtarlags og plöntubils sem þú velur. Reiknaðu út frá innanmálum og þeim flötum sem verða raunverulega ætlaðir tómötum.
Hvernig reikna ég fjölda plantna í einni röð?
Dragðu frá raðlengdinni það rými sem á að vera autt við endana. Deildu lengdinni sem eftir er milli ystu mögulegu plöntumiðja með fyrirhuguðu bili frá miðju til miðju, námundaðu niður í heil bil og bættu einni plöntu við. Til dæmis gefa 1,75 m og 0,50 m plöntubil þrjú heil bil og fjórar plöntur. Þetta á aðeins við ef röðin er nógu löng fyrir endarýmið sem þú hefur valið. Ef ekkert slíkt rými er eftir geturðu ekki notað formúluna til að bæta við plöntu.
Hversu langt á að vera milli tómatplantna?
Það fer meðal annars eftir yrki, vaxtarlagi og uppbindingu. Notaðu ráðleggingar fyrir það yrki sem þú ræktar sem viðmið, en gerðu ráð fyrir nægu rými fyrir blöð, stoðir og umhirðu. Reiknidæmi með bilum í þessari grein eru aðeins til að sýna aðferðina, ekki almenn fyrirmæli.
Get ég haft tómatplöntur í pottum?
Já, en pottarnir og bakkar undir þeim taka gólfpláss, og þú þarft að geta komist að þeim til að vökva og hirða um plönturnar. Mældu ytra mál pottanna í fyrirhugaðri uppstillingu í stað þess að telja aðeins fjölda potta.
Á ég að telja ganginn með þegar ég reikna plöntufjölda?
Gangurinn telst með í heildarflatarmáli gróðurhússins en ekki í ræktunarrýminu fyrir tómatplöntur. Merktu pláss fyrir gang, dyr og annan búnað á grunnmyndina áður en þú ákveður fjölda og lengd ræktunarraðanna. Teldu síðan plöntustöðurnar í þeim röðum sem eftir standa.
Raunhæfur fjöldi fæst með því að mæla innanmálin, ákveða beð og gang og reikna síðan plönturnar út frá bilinu sem hentar yrkinu og uppbindingunni. Reiknidæmið með átta plöntum sýnir aðferðina, ekki fastan staðal. Þegar dyr, pottar og rými til umhirðu eru líka komin inn á teikninguna sérðu hvort plönturnar komast fyrir án þess að loka aðgengi að þeim.