Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Ilmbaunir í gróðurhúsi fyrir snemmbæra blómgun

Ilmbaunir í gróðurhúsi fyrir snemmbæra blómgun

RÆKTUN Í GRÓÐURHÚSI

Ilmbaunir (Lathyrus odoratus) geta gefið afskorin blóm fyrr undir gleri en utandyra, en gróðurhúsið eitt og sér tryggir ekki snemmbæra blómgun. Yrki, sáningartími, dagsbirta og hitastig þurfa að fara saman. Flestar ilmbaunir eru klifurplöntur sem þurfa bjartan stað og stoðir; í lokuðu húsi getur hitinn þó hækkað hratt á sólríkum degi. Hér færðu leiðbeiningar um yrkjaval, uppeldi ungplantna, stoðir og loftun. Markmiðið er að auka líkur á fyrri uppskeru án þess að plönturnar sitji í óþarflega heitu lofti.

Yfirlitsmynd af T-laga gróðurhúsi

Hvers vegna rækta ilmbaunir undir gleri?

Gróðurhús gerir þér kleift að hefja sáningu og uppeldi fyrr en utandyra og veitir ungplöntum skjól fyrir hvassviðri og úrkomu. Það getur fært fyrstu blómin fram í tímann, einkum ef yrkið hentar snemmbærri ræktun. Ávinningurinn ræðst samt af því að plantan fái næga birtu og haldist heilbrigð á uppvaxtartímanum. Ungplöntur sem vaxa við litla birtu geta teygst og orðið veikburða þótt þær séu hafðar inni. Auk þess hitnar lokað gróðurhús hratt í sól, jafnvel þótt kalt sé úti. Óupphitað hús heldur ekki föstum hita þegar sólin sest, svo fylgstu með aðstæðum yfir daginn.

Ilmbaunir eru einærar plöntur og flestar klifra; þær þurfa bjartan stað og frjóan jarðveg. Snemmbært uppeldi undir gleri snýst ekki um að hafa húsið eins heitt og hægt er. Þegar markmiðið er að fá afskorin blóm þarf að huga að aðgengi að sprotunum, stoðum og plássi til að tína án þess að brjóta nálægar greinar. Plönturnar taka bæði lárétt og lóðrétt rými, en þéttur gróður getur skyggt á sjálfan sig og hamlað loftstreymi. Hafðu því ræktunarbeð og leiðir að blómunum í huga strax við skipulag. Góð áætlun sameinar næga birtu, hæfilegan fjölda plantna og möguleika á að lofta út. Það er gagnlegra en að reyna að flýta ræktuninni með meiri hita.

Yrki og sáningartími fyrir snemmbæra blómgun

Veldu ilmbaunir eftir ræktunarleiðbeiningum fræframleiðandans og athugaðu sérstaklega hvort yrkið sé ætlað til snemmbærrar ræktunar og afskurðar. Sölulýsing og upplýsingar á fræpakka geta gefið vísbendingu um hæð, blómgunartíma, lit og ilm. Þessir eiginleikar eru ekki þeir sömu hjá öllum ilmbaunum. Bresku garðyrkjusamtökin RHS lýsa haustsáningu og uppeldi í köldu gróðurhúsi sem leið til að auka líkur á snemmbærum blómum. Svalt uppeldi á þar að draga úr því að ungplönturnar verði langar og veikburða. Þetta er dæmi um ræktunaraðferð, ekki staðfest tímasetning fyrir íslenskar aðstæður; meta þarf vetrarbirtu og kulda á ræktunarstaðnum. Ef upplýsingar vantar skaltu spyrja fræsöluna hvort yrkið henti til snemmbærrar ræktunar undir gleri. Fyrir vasa skiptir lengd blómstöngla einnig máli; lágvaxin yrki sem henta í ílát þjóna ekki endilega sama tilgangi og hávaxin yrki til afskurðar. Veldu fyrst fá yrki með skýrar ræktunarleiðbeiningar og merktu þau hvert fyrir sig. Þá er auðveldara að bera saman fyrstu blómgun við sömu aðstæður.

Áætlaðu sáninguna út frá því hvenær þú vilt taka fyrstu blómin, en notaðu ráðleggingar fyrir viðkomandi fræ fremur en eina dagsetningu sem á að gilda alls staðar. Dagslengd og birta breytast með árstíma, og gróðurhús bætir ekki sjálfkrafa upp skort á náttúrulegu ljósi. Þú getur sáð í fleiri en einni lítilli lotu til að dreifa blómguninni, en hafðu í huga að seinni lotan vex við aðrar aðstæður þegar dagarnir lengjast og hlýnar. Skráðu sáningardag, uppkomu og fyrstu blóm. Þannig geturðu næsta ár lagað tímasetninguna að raunverulegum aðstæðum á þínum stað í stað þess að giska.

Fræspírun og uppeldi ungplantna

Bresku garðyrkjusamtökin RHS mæla með um 15 °C við spírun ilmbaunafræja. Fylgdu einnig leiðbeiningunum á fræpakkanum fyrir yrkið sem þú velur; þetta viðmið á við sáningu, ekki hitastig alla ræktunina. Sáðu í djúpa potta eða sáningarílát sem gefa rótunum rými niður á við fremur en grunna bakka. Ilmbaunir mynda langar rætur og við gróðursetningu er best að rótarklumpurinn haldist heill. Stök ílát auðvelda að flytja plöntu í beð án þess að toga hana upp úr moldinni. Veldu sáningardýpt eftir leiðbeiningum fræframleiðandans og merktu ílátin áður en þú sáir. Ef fræpakkinn ráðleggur sérstaka meðhöndlun fyrir sáningu skaltu fylgja henni; ekki gera ráð fyrir að öll fræ þurfi sömu meðferð. Notaðu raka en ekki vatnsósa sáningarmold og gættu þess að umframvatn geti runnið burt. Þegar fræ spírar skaltu færa pottinn á bjartan stað, því vöxturinn eftir uppkomu þarf ljós.

Þegar sprotarnir sjást skaltu fylgjast með að þeir teygist ekki mikið að glugga eða verði óvenju grannir. Vökvaðu eftir raka í pottinum fremur en eftir fastri dagatalsreglu; lítil ílát geta þornað fljótt en stöðug bleyta dregur úr lofti kringum rætur. Merktu ílátin með yrki og sáningardegi svo þú getir borið saman uppkomu og vöxt. Ef plönturnar hafa verið aldar upp inni við jafnan hita skaltu venja þær smám saman við svalara gróðurhús áður en þær fara á sinn endanlega stað. Óupphitað hús getur kólnað mikið að nóttu, svo fylgstu með lægsta næturhita og veðurspá við flutninginn. Bíddu með gróðursetningu ef aðstæður henta ekki ungplöntunum. Hafðu einnig borð eða hillu lausa fyrir bakkana, aðskilda frá beðinu þar sem plönturnar eiga að vaxa áfram. Vörusíðan fyrir glergróðurhúsið með Accoya-viði og geymslurými gefur upp stærðarbil frá 5,52 til 28,08 m². Athugaðu hvað flatarmálið nær yfir áður en þú reiknar út hversu mikið rými verður eftir fyrir ræktun.

Birtan og dagslengdin skipta máli

Ilmbaunir þurfa næga dagsbirtu til að mynda þéttan vöxt og blómknappa. Veldu stað þar sem háar girðingar, byggingar eða þétt tré skyggja sem minnst á gróðurhúsið. Skoðaðu birtuna yfir daginn en ekki aðeins um hádegi, því skuggar færast eftir árstíma og stöðu sólar. Birtuskilyrði að vetri og vori segja meira um hvort snemmsáning borgi sig en sumarbirtan ein. Hreint gler og hæfilegt bil milli plantna hjálpa birtunni að ná að laufunum. Dagslengd og ljósmagn eru þó ekki það sama: langur dagur getur verið dimmur og stuttur sólskinsdagur veitt góða birtu um stund. Taktu mið af hvoru tveggja þegar þú metur vöxtinn. Ef ungplönturnar verða langar og veikburða þrátt fyrir eðlilega vökvun getur skortur á birtu verið ein skýringin.

Meiri birta er þó ekki ástæða til að loka gróðurhúsinu þegar sólin skín. Á björtum degi getur inniloftið hitnað áður en veðrið úti virðist hlýtt, svo fylgstu bæði með birtu og hita. Skipuleggðu beðin þannig að háar stoðir eða þéttur blómveggur skyggi ekki á lægri plöntur. Við umfangsmeiri ræktun afskorinna blóma getur verið gagnlegt að bera saman uppgefið flatarmál, til dæmis hjá Bloomcabin Orangerie, sem er skráð frá 47 til 70 m². Sú tala getur hjálpað við að bera saman stærðarkosti, en segir ekki til um birtu á þínum stað. Meta þarf skuggann þar sem gróðurhúsið á að standa.

Sexhyrnt gróðurhús séð utan frá

Hitastig og loftun í gróðurhúsinu

Svalt uppeldi ungplantna og vörn gegn ofhitnun eru mikilvæg í þessari ræktun. RHS mælir með köldu gróðurhúsi fyrir ungplöntur af haustsáningu og bendir á að blómgun geti lokið fyrr í heitum, þurrum árum. Það gefur þó ekki eitt hitaviðmið sem á við öll yrki og öll vaxtarstig. Fylgstu því með hitanum við plönturnar, ekki aðeins uppi undir þaki. Hafðu hitamælinn í svipaðri hæð og blöðin og varinn fyrir beinu sólskini, svo mælingin endurspegli betur lofthitann. Skráðu hæsta og lægsta hita ef mælirinn býður upp á það; stök mæling getur farið fram hjá bæði hitatoppi um miðjan dag og köldu tímabili að nóttu. Fylgdu hitaviðmiðum fyrir yrkið ef þau liggja fyrir og bregðastu við endurtekinni hitasöfnun með loftun. Visin lauf geta líka stafað af þurrum jarðvegi, svo athugaðu rakann áður en þú ályktar að hitinn sé eini vandinn.

Opnaðu þau loftop sem eru til staðar áður en inniloftið verður mjög heitt; bíddu ekki þar til laufin hanga til að kanna hitann. Þegar mögulegt er skaltu skapa loftskipti milli opna sitt hvorum megin, án þess að plöntur eða stoðir hindri leiðina. Seint á degi skaltu laga opnunina að útihita og þroska plantnanna fremur en að gera ráð fyrir að gróðurhúsið haldi sjálfkrafa hlýju yfir nóttina. Vörusíðan fyrir Klassíska gróðurhúsið gefur upp stærðarbil frá 3,77 til 28,08 m², en flatarmálið segir ekki hvaða loftop eru í hverri útfærslu. Staðfestu því hvar er hægt að lofta út áður en þú berð saman valkosti.

Rótarrými, beð og pottar

Rætur ilmbauna þurfa dýpt, raka og loft í moldinni. Í beði geturðu losað jarðveginn og blandað við þroskaða moltu ef hann er rýr, en forðastu mold sem stendur stöðugt blaut. Í potti skipta dýpt og frárennsli sérstaklega máli. Pottaplöntur er auðvelt að raða og flytja innan hússins, en þær þorna hraðar en plöntur í beði og þurfa því tíðari athugun. Veldu endanleg ílát með fullvaxnar plöntur í huga, ekki aðeins stærð ungplantnanna við gróðursetningu. Hafðu frárennslisgöt opin og láttu ekki vatn standa lengi í undirskálum. Þegar þú gróðursetur skaltu halda rótarklumpinum heilum og vökva á eftir svo moldin leggist að rótunum. Forðastu að þjappa blautri mold fast í kringum ræturnar; hún þarf að haldast loftmikil. Ef þú ræktar nokkur yrki skaltu halda merkingunum sýnilegum eftir gróðursetningu, svo hægt sé að tengja blómstönglana við réttar plöntur síðar.

Hafðu beð eða ílát aðgengileg til vökvunar og uppbindingar. Ef plöntur standa þétt við vegg eða í horni getur verið erfiðara að ná að þeim og loftið getur staðið kyrrt. Vegggróðurhús getur nýtt afmarkað gólfpláss, en veggur getur líka varpað skugga; kannaðu sólarátt og möguleika á loftun áður en þú velur stað. Vörusíðan fyrir vegggróðurhúsið úr gleri sýnir stærðarbil frá 3,69 til 9,58 m². Berðu uppgefið flatarmál saman við þitt eigið skipulag, þar með talið beð, gangleiðir og aðgang að plöntunum. Heildarstærðin segir ekki ein og sér hvort ræturnar fá nægt rými.

Stoðir og uppbinding fyrir afskorin blóm

Komdu stoðum fyrir áður en plönturnar verða háar og flækjast saman. Ilmbaunir klifra með vafþráðum, svo lóðrétt net eða strengir gefa sprotunum leið upp og auðvelda tínslu. Athugaðu hæðina sem yrkið nær og hvort stoðin nái nógu langt upp; annars geta topparnir lagst yfir og skyggt á hver annan. Gættu þess líka að stoðirnar loki ekki gangi eða opnanlegum gluggum. Ekki gera ráð fyrir að gróðurhúsagrind eða gler sé sjálfkrafa ætlað undir uppbindingu; fáðu upplýsingar um festingu eða notaðu sjálfstætt stoðkerfi. Vörusíðan fyrir gróðurhús með Accoya gefur upp flatarmál frá 3,77 til 28,08 m², en flatarmál segir ekkert um hæð til uppbindingar.

Ræktunaraðferðin ræðst af því hvort þú vilt þéttar, greinóttar plöntur eða leggja áherslu á stór blóm til afskurðar. Við venjulega ræktun má leyfa hliðarsprotum að vaxa og leiða þá upp stoðirnar. Að klípa vaxtarbroddinn af ungplöntu ýtir undir greinun, en ekki er nauðsynlegt að meðhöndla allar plöntur eins. RHS bendir til dæmis á að plöntur af haustsáningu greinist oft sjálfar. Við ræktun á einum stöngli er sterkasti sprotinn valinn og hliðarsprotar og vafþræðir fjarlægðir jafnóðum. Þá þarf að binda sprotann reglulega við háa stoð, því hann getur ekki treyst á vafþræðina til að halda sér. Þessi aðferð krefst meiri umhirðu en ræktun á neti með mörgum sprotum. Veldu aðferð áður en vöxturinn tekur við sér og fylgdu henni eftir. Notaðu mjúk bönd sem þrengja ekki að stönglunum og athugaðu þau þegar sprotarnir gildna. Fjarlægðu ekki sprota af handahófi, því þá geturðu misst hluta af fyrirhugaðri blómauppskeru.

Gangar, vökvun og dagleg umhirða

Skipuleggðu gang áður en þú plantar. Þú þarft að komast að blómstönglunum til að binda, vökva og skera án þess að traðka á rótarsvæði eða rífa sprota. Ef þú ræktar fleiri raðir skaltu skilja eftir nægilegt bil til að loft geti streymt milli þeirra og þú getir náð að blómunum. Þétt gróðursetning getur aukið skugga og haldið raka milli laufblaða. Ekki setja bakka, fötu eða slöngu þar sem þau hindra hurð eða loftop. Prófaðu að ganga eftir fyrirhugaðri leið áður en þú ákveður staðsetningu beðanna. Aðgengið nýtist líka við eftirlit: skoðaðu nýja sprota og undirhlið laufblaða þegar þú sinnir plöntunum og fylgstu með blaðlús eða óvenjulegum blettum. Fjarlægðu fallin lauf og annað dautt plöntuefni úr beðinu. Ef vandamál koma upp skaltu greina orsökina áður en þú velur meðferð; meira vatn eða áburður leysir ekki sjálfkrafa vandann.

Vökvaðu moldina við rótina fremur en að bleyta laufið í hvert sinn. Vökvunarþörfin breytist eftir birtu, stærð potts og því hve mikill gróður hefur myndast, svo athugaðu rakann áður en þú vökvar aftur. Ílát geta þornað hratt í sól, en viðvarandi bleyta getur líka skapað vandamál fyrir ræturnar. Taktu einnig mið af næringunni sem þegar er í ræktunarmoldinni. Notaðu áburð samkvæmt leiðbeiningum framleiðanda og mældu skammtinn fremur en að áætla hann. Skráðu áburðargjöf ef þú ert að bera saman yrki eða ræktunaraðferðir, svo breytingar á vexti verði ekki ranglega raktar til birtu eða hita einna. Þegar þú teiknar upp beðin skaltu einnig ákveða hvar slanga eða vökvunarkanna verður geymd og hvernig þú nærð að öllum ílátum. Notaðu málsetta grunnmynd fyrir þá útfærslu sem þú skoðar. T-laga Orangerie-gróðurhúsið er skráð í stærðum frá 16,52 til 30 m²; flatarmálið er gagnlegt til samanburðar, en sýnir ekki hvar göng eða beð verða í þínu skipulagi.

Sexhyrnt gróðurhús í garði

Uppskerutími og meðhöndlun blómanna

Byrjaðu að skera þegar neðstu blómin á stöngli hafa opnast en fleiri brum eru enn eftir, svo stöngullinn nýtist vel í vönd. Skerðu með hreinum, beittum skærum án þess að toga í sprotann og tíndu reglulega í stað þess að bíða þar til flest blómin hafa fölnað. Þegar plöntan fær að mynda fræbelgi getur áframhaldandi blómgun minnkað. Fjarlægðu því fölnaða blómstöngla ef þú vilt halda áfram að uppskera. Ef þú ætlar að safna fræi skaltu hins vegar skilja nokkur blóm eftir; þannig veistu hvaða sprotar eru ekki lengur hluti af uppskerunni.

Skerðu þegar plönturnar eru vel vökvaðar og loftið ekki í hámarkshita dagsins, og settu stönglana strax í hreint vatn. Fjarlægðu lauf sem myndu liggja undir vatni í vasanum og hafðu blómin frá sterkri sól meðan þú raðar þeim. Hafðu hreint ílát með vatni við höndina áður en þú byrjar, svo afskornir stönglar liggi ekki þurrir meðan þú sinnir næstu plöntu. Hreinsaðu vasa milli notkunar og skiptu um vatn þegar það verður óhreint. Stöngullengd getur verið mismunandi eftir yrki og ræktunaraðstæðum, svo prófaðu fyrst nokkrar plöntur og sjáðu hvaða yrki gefa stöngla sem henta vöndunum þínum. Skráðu einnig hversu opin blómin voru við afskurð og hvernig þau héldust í vasa. Tínslan er líka hluti af umhirðunni: regluleg uppskera hjálpar þér að fylgjast með nýjum brumum, þurrum pottum og sprotum sem eru orðnir of þéttir.

Mældu ræktunarrýmið áður en þú velur gróðurhús

Mældu staðinn þar sem gróðurhúsið á að standa og teiknaðu inn beð, gang, hurðir og vinnusvæði. Skoðaðu ekki aðeins heildarflatarmál heldur einnig innanmál, hæð þar sem stoðir eiga að standa og staðsetningu opnanlegra flata. Vörusíðan fyrir pýramídulaga gróðurhúsið gefur upp stærðarbil frá 5,53 til 18,9 m²; notaðu það sem flatarmálsupplýsingar í samanburði, en staðfestu mál þeirrar stærðar sem þú ert að skoða. Ekki draga ályktun um rýmið innan dyra af mynd eða vöruheiti einu saman. Birtuskilyrði og aðgengi að plöntunum ráðast líka af staðsetningu hússins.

Leggðu ræktunaráætlunina við hliðina á grunnmyndinni: hversu margar plöntur ætlarðu að rækta, hvar fer netið og kemstu að hverri röð þegar blómin eru skorin? Athugaðu hvort hægt sé að lofta út þegar plönturnar ná stoðunum og hvort gangurinn haldist greiður allan uppskerutímann. Ef staðurinn fær takmarkaða dagsbirtu skaltu taka það með í sáningaráætlunina í stað þess að sá sífellt fyrr. Gróðurhús sem hentar verkefninu rúmar ræturnar, stoðirnar og þær leiðir sem þú notar reglulega. Skoðaðu einnig hvaða útfærsla og opnanlegu fletir fylgja þeirri stærð sem þú velur.

Algengar spurningar

Tryggir gróðurhús að ilmbaunir blómstri fyrr?

Nei. Gróðurhúsið getur lengt ræktunartímann og veitt ungplöntum skjól, en snemmbær blómgun ræðst líka af yrki, sáningartíma, birtu og hitastigi. Veldu yrki sem hentar snemmbærri blómgun og fylgstu með birtu og hita; fyrri sáning ein og sér tryggir ekki að fyrstu blómin komi fyrr.

Hvaða ilmbaunir henta til snemmbærrar blómgunar?

Veldu yrki sem fræframleiðandinn lýsir sem hentugu til snemmbærrar ræktunar og athugaðu hvort það henti sem afskorin blóm. Skoðaðu einnig upplýsingar um hæð og blómgunartíma. Lágvaxin yrki fyrir ílát hafa ekki endilega þá stöngullengd sem þú vilt í vasa. Engin yrkismerking tryggir blómgun yfir íslenskan vetur.

Við hvaða hita spíra ilmbaunafræ?

Bresku garðyrkjusamtökin RHS mæla með um 15 °C við spírun ilmbaunafræja. Fylgdu einnig leiðbeiningunum á fræpakkanum fyrir yrkið sem þú velur. Eftir uppkomu þurfa ungplönturnar næga birtu og fremur svalt ræktunarumhverfi svo þær teygist síður.

Hvenær þarf að setja stoðir fyrir ilmbaunir?

Settu net eða aðra stoð upp áður en plönturnar verða háar og flækjast saman. Veldu hæð eftir yrkinu og hafðu uppbindinguna þannig að hún loki hvorki gangi né loftopum. Gakktu ekki út frá því að grind gróðurhússins sé sjálfkrafa ætluð undir stoðkerfi.

Hvernig dreg ég úr ofhitnun í gróðurhúsinu?

Fylgstu með hitanum í hæð plantnanna, ekki aðeins uppi undir þaki, og opnaðu þau loftop sem eru til staðar áður en inniloftið verður mjög heitt. Á hlýjum dögum getur þurft að auka loftun snemma. Viðvarandi hiti getur dregið úr blómgun.

Snemmbær blómgun verður til þegar yrki, dagsbirta, hitastig og uppbinding fara saman. Byrjaðu á sáningaráætlun sem hentar birtunni, mældu hitann við plönturnar og hafðu stoðir tilbúnar áður en sprotarnir teygjast. Skráðu hvenær fyrstu blómin koma og hvernig plönturnar bregðast við loftun og vökvun. Þá geturðu lagað ræktunina að þínu gróðurhúsi og fengið sem mest út úr ilmbaununum sem afskornum blómum.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖