Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Jarðvegsþreyta þegar tómatar eru ár eftir ár í sama gróðurhúsi

Jarðvegsþreyta þegar tómatar eru ár eftir ár í sama gróðurhúsi

Jarðvegur í gróðurhúsi

Þegar tómatar eru ræktaðir ár eftir ár í sama gróðurhúsabeði getur vöxtur versnað, en það sannar ekki eitt og sér að jarðvegurinn sé úr sér genginn. Endurtekin ræktun í beðum kallar meðal annars á athugun á jarðvegssjúkdómum. Einnig þarf að skoða vökvun, áburðargjöf, frárennsli og niðurstöður jarðvegsgreiningar áður en vandinn er kallaður jarðvegsþreyta. Þegar sáðskipti eru takmörkuð er skynsamlegt að greina orsökina áður en allur jarðvegur er fjarlægður eða meiri áburði bætt við. Síðan má velja markvissar úrbætur sem henta beðinu, umhirðunni og því rými sem er til staðar.

Útsýni yfir Orangerie-gróðurhús.

Hvað felst í jarðvegsþreytu?

Jarðvegsþreyta er yfirheiti yfir vandamál sem geta komið fram eftir endurtekna ræktun á sama stað; hún er ekki nákvæm sjúkdómsgreining. Í leiðbeiningum bresku garðyrkjusamtakanna RHS um grænmetisrækt í gróðurhúsum er bent á uppsöfnun jarðvegssjúkdóma í föstum beðum og jarðvegsendurnýjun sem eina leið til að bregðast við henni. Þar eru stór ílát og gróðurpokar einnig nefnd sem valkostir þegar jarðvegurinn er grunsamlegur. Þessar leiðir svara þó ekki sjálfkrafa því hvað er að í þínu beði. Heitið jarðvegsþreyta á fyrst og fremst að kalla á nánari athugun: hvaða einkenni sjást, hvar byrja þau og hvað hefur verið ræktað í beðinu? Að vita aðeins aldur beðsins nægir ekki til að ákveða hvort skipta þurfi um jarðveg.

Ekki er þó sjálfgefið að endurtekin tómatrækt skýri vandann. Farðu yfir áburðargjöf, vökvun og breytingar á ræktuninni áður en þú velur aðgerð. Hefur nýju ræktunarefni verið bætt við, hefur vatn staðið lengur í beðinu eða hafa plönturnar fengið aðra umhirðu en áður? Kannaðu næringarástand og sýrustig með greiningu fremur en að álykta út frá útliti einu saman. Skráðu einnig hvort birtuskilyrði, hitasveiflur eða vökvun hafi breyst milli ára þótt beðið sé það sama. Aðgerðin þarf að byggjast á þessum upplýsingum og því sem sést í plöntunum, ekki bara á fjölda ára í sama jarðvegi.

Einkenni og útbreiðsla vandans í beðinu

Hægari vöxtur, smærri plöntur, gulnun, færri blóm eða visnun þótt moldin sé rök gefa tilefni til nánari athugunar. Ekkert þessara einkenna staðfestir eitt og sér jarðvegssmit. Skoðaðu því bæði plönturnar og umhirðuna: er moldin stöðugt blaut, þornar hún ójafnt eða hefur áburðargjöfin breyst? Ekki velja meðferð eingöngu eftir lit laufanna eða einni veikri plöntu. Berðu saman veikar og heilbrigðar plöntur og skráðu hvenær vandinn birtist: snemma í vexti, við blómgun eða þegar ávextir fara að þroskast. Þessi tímasetning er gagnleg þegar þú lýsir vandanum fyrir ráðgjafa.

Teiknaðu einfalt kort af beðinu og merktu hvar plönturnar veikjast. Ef einkenni koma helst fram þar sem vatn safnast, við leka í vökvunarkerfi eða á sama bletti ár eftir ár getur staðsetningin gefið vísbendingu, en ekki endanlega greiningu. Skoðaðu rætur einnar veikrar plöntu og berðu þær saman við rætur heilbrigðrar plöntu. Dökknun, rotnun, óvenjuleg þykknun eða fáar fínrætur gefa tilefni til að kanna málið betur. Skrifaðu niður það sem þú sérð áður en þú fjarlægir plöntur eða flytur mold; þannig verður auðveldara að meta hvort mynstrið endurtaki sig.

Jarðvegsgreining og athugun á vökvun

Áður en þú bætir áburði, kalki eða miklu magni af moltu við skaltu íhuga jarðvegsgreiningu. Taktu sýnið samkvæmt leiðbeiningum rannsóknarstofunnar svo það endurspegli jarðveginn í rótarbeltinu en ekki mold af gönguleið eða þurru yfirborði. Haltu sýnum úr svæðum sem líta greinilega ólík út aðskildum. Ef þú blandar mold úr veikasta hluta beðsins saman við mold úr heilbrigðum hluta getur munurinn milli svæðanna orðið óljós. Merktu hvert sýni með staðsetningu og dagsetningu og láttu ljósmynd eða teikningu fylgja ef það hjálpar við túlkunina. Skráðu hvað hefur farið í beðið, hvenær þú vökvaðir síðast og hvaða vatn er notað. Biddu um mælingar sem henta gróðurhúsajarðvegi, svo sem sýrustig (pH), helstu næringarefni og rafleiðni ef sú mæling er í boði. Kannaðu einnig hvort rannsóknarstofan gefi ráðleggingar fyrir tómatrækt eða aðeins mæligildi.

Túlkaðu niðurstöðurnar með hliðsjón af tómatrækt og þeirri prófunaraðferð sem var notuð; ekki er alltaf hægt að bera tölur úr ólíkum prófum beint saman. Sýrustig segir ekki allt um næringarástand og staðfestir hvorki sjúkdóm né gott frárennsli. Athugaðu líka hvort vatn sitji á yfirborðinu, beðið þorni ójafnt eða allir droparar í vökvunarkerfinu skili vatni. Jarðvegsgreining og greining á sjúkdómi í plöntu eru ekki sama rannsóknin. Spyrðu því áður en sýni er sent hvort þörf sé á mold, rótum eða heilli plöntu og hvernig sýnið eigi að vera varðveitt. Ef niðurstöður og einkenni fara ekki saman skaltu leita nánari ráðgjafar eða biðja um viðbótargreiningu. Veldu síðan afmarkaða breytingu og skráðu upphafsástandið svo hægt sé að meta árangurinn.

Sáðskipti þegar ekkert annað beð er til staðar

Sáðskipti fela í sér að ólíkar nytjaplöntur taki við hver af annarri í sama jarðvegi samkvæmt áætlun. Tómatar, kartöflur, paprikur og eggaldin tilheyra kartöfluætt, svo skipti milli þessara tegunda eru ekki sáðskipti milli plöntuætta. Þegar markmiðið er að bregðast við grun um jarðvegssjúkdóm þarf val skiptiplöntu og lengd ræktunarhlés að byggjast á upplýsingum um viðkomandi sjúkdóm. Ekki gera ráð fyrir að hvaða önnur grænmetistegund sem er leysi vandann. Skráðu hvað hefur verið ræktað í beðinu, ekki aðeins tómatana, og gerðu grein fyrir því hvort önnur ræktun hafi verið á milli. Hafðu einnig aðskilið í áætluninni hvort þú ætlar að breyta ræktuninni í gamla jarðveginum eða halda tómötunum í húsinu með nýju ræktunarefni í ílátum. Þetta eru tvær ólíkar aðgerðir.

Ef tómatarnir geta ekki farið úr gróðurhúsinu geturðu samt flutt hluta þeirra í aðskildar ræktunareiningar, endurnýjað afmarkað beð eða ræktað plöntur á öðru svæði sem eru ekki hýslar viðkomandi sjúkdómsvalds. Að færa plöntu aðeins yfir í næsta hluta sama beðs rýfur ekki endilega tengsl hennar við gamlan jarðveg. Teiknaðu því bæði núverandi beð og fyrirhugaðar breytingar, þar á meðal svæðið sem verður áfram notað undir tómata. Aðskildar einingar þurfa að vera raunhæfar í daglegri umhirðu, ekki aðeins á teikningu. Þegar þú berð saman nýtt ræktunarrými er T-laga Orangerie gróðurhús skráð með heildarflatarmál frá 16,52 til 30 m². Dragðu ekki ályktanir um beðastærðir út frá þeirri tölu: berðu eigin skipulagstillögu saman við mál viðkomandi útfærslu, með göngum og aðgangi að öllum plöntum.

T-laga gróðurhús séð utan frá.

Tómatar í ílátum með nýju ræktunarefni

Ílát, gróðurpokar eða aðskilin beð með nýju ræktunarefni geta verið valkostur þegar ekki er hægt að færa tómatana úr gróðurhúsinu. Með því má minnka beina snertingu rótanna við gamla jarðveginn. Ílátin ein og sér hreinsa þó ekki gróðurhúsið: mold getur borist á skóflum, skóm eða utanverðum ílátum, og vatn getur skolað henni yfir í nýja ræktunarefnið. Notaðu hrein ílát og efni sem hentar tómötum í þeirri ræktunaraðferð sem þú velur. Settu þau þannig að afrennsli frá gamla beðinu renni ekki að rótunum og fylltu þau ekki með mold sem grunur leikur á að sé sýkt.

Ræktun í ílátum þarf eigin áætlun um vökvun og næringu. Fylgstu með raka og frárennsli og notaðu leiðbeiningar fyrir ræktunarefnið; ekki gera ráð fyrir að vökvunarvenjur úr beðinu henti óbreytt. Veldu ílátastærð með hliðsjón af yrki og ráðleggingum fyrir plönturnar. Skráðu hvernig þú ætlar að athuga rakann og hvort hægt sé að vökva hvert ílát sérstaklega ef þörf krefur. Við skipulagningu þarf líka að sjá hvar afrennslisvatn fer, hvort hægt sé að færa eða tæma ílátin og hvernig þú nærð að rótarsvæðinu. Reiknaðu með plássi fyrir fullvaxnar plöntur, ekki aðeins ílátin við gróðursetningu. Pýramídulaga gróðurhús er eitt módel til samanburðar, skráð með flatarmál frá 5,53 til 18,9 m². Mátaðu fyrirhuguð ílát við innri mál og lögun valinnar útfærslu áður en þú ákveður fjöldann. Þannig verður samanburðurinn byggður á ræktunarfyrirkomulaginu sem þú ætlar að nota.

Hvenær þarf að endurnýja jarðveginn?

Það er engin ein regla um hversu mikinn jarðveg á að fjarlægja. Ef vandinn virðist bundinn við afmarkaðan hluta beðsins getur verið hægt að endurnýja þann hluta, en ef grunur er um smit getur það að bæta aðeins við mold ofan á skilið stóran hluta rótarbeltisins óbreyttan. Dýpt og umfang aðgerðarinnar ráðast af gerð beðsins, rótarsvæðinu og því sem athuganir eða greining leiða í ljós. Heildarskipti geta líka verið óþörf ef niðurstöður benda fremur til vökvunar eða næringarskekkju. Útlit moldarinnar eitt og sér segir ekki hversu mikið þarf að skipta út.

Ef jarðvegssmit kemur til greina skaltu ekki flytja gamla mold í annað beð þar sem næmar plöntur eiga að vaxa. Leitaðu ráðgjafar um meðhöndlun hennar áður en þú dreifir henni eða setur í heimagerða moltu. Mældu lengd, breidd og fyrirhugaða dýpt beðsins áður en efni er keypt. Ef beðið er óreglulegt má skipta því í minni hluta á teikningu og skrá mál hvers þeirra. Greindu einnig á milli þess magns sem verður fjarlægt og þess sem þarf til áfyllingar; yfirborðshæðin á ekki sjálfkrafa að hækka við endurnýjun. Nýtt ræktunarefni þarf að henta beðum og tómatrækt, meðal annars hvað varðar loftun og frárennsli. Ef þú vilt geyma ónotað ræktunarefni og hrein ílát innan hússins má skoða glergróðurhús með geymslurými, skráð með heildarflatarmál frá 5,52 til 28,08 m². Kannaðu stærð geymslunnar sérstaklega og hversu mikið ræktunarrými stendur eftir.

Áburðargjöf og sýrustig eftir jarðvegsgreiningu

Áburðargjöf ætti að svara niðurstöðum greiningar fremur en óljósu mati á því að jarðvegurinn sé þreyttur. Láttu rannsóknarstofuna vita hvaða áburð þú hefur notað, í hvaða magni og hvort tómatarnir vaxi í beði eða ílátum. Biddu um túlkun næringarmælinga og rafleiðni fyrir þá ræktunaraðferð, ekki aðeins lista yfir tölur. Ekki ákveða að bæta köfnunarefni við eingöngu vegna gulra laufa. Ef ráðleggingin er að breyta áburðargjöf skaltu skrá hvaða efni á að nota, magnið og hvenær á að endurmeta stöðuna. Haltu aðgreindum ráðleggingum fyrir ólík beð ef sýnin sýna mun. Með því verður hægt að sjá síðar hvaða meðferð hvert svæði fékk.

Fáðu sýrustigið túlkað áður en þú bætir kalki eða súrandi efni við. Spyrðu hvort niðurstaðan gefi tilefni til breytingar og hvernig sú breyting eigi að falla að áburðaráætluninni. Ef þú hyggst bæta moltu í beðið skaltu skrá gerð hennar og fyrirhugað magn og fá ráð um hvort hún henti niðurstöðunum og ræktunaraðferðinni. Ekki líta á moltu sem staðgengil fyrir sjúkdómsgreiningu eða nauðsynlega jarðvegsendurnýjun. Merktu meðferð hvers beðs sérstaklega svo þú getir tengt næstu sýnatöku við það sem raunverulega fór í jarðveginn. Í stærra gróðurhúsi er sérstaklega gagnlegt að halda þessari skráningu skipulagðri. Bloomcabin Orangerie er skráð með flatarmál frá 47 til 70 m². Við samanburð á slíku rými er gagnlegt að merkja beðin á uppdrátt og tengja sýni og meðferð við hvert þeirra.

Hreinlæti og sjúkdómsvörn milli ræktunartímabila

Við lok ræktunar skaltu skipuleggja brottflutning plantna, róta og annars úrgangs áður en nýtt ræktunarefni er tekið inn. Hafðu hrein ílát og verkfæri til hliðar meðan gamla ræktunin er fjarlægð. Hreinsaðu verkfæri og endurnýtanleg ílát samkvæmt öruggum leiðbeiningum sem eiga við þau; ekki blanda saman ólíkum hreinsiefnum eða nota efni án þess að fylgja merkingu þeirra. Að þrífa húsið og að endurnýja jarðveginn eru ólík verk, og lok yfirborðshreinsunar staðfesta ekki ástand moldarinnar. Ef grunur er um sjúkdóm skaltu fá ráð um meðhöndlun plöntuleifa og gamla ræktunarefnisins. Ekki ákveða að dreifa því í garðinn eða setja í heimagerða moltu áður en sú spurning hefur verið leyst.

RHS nefnir ágræddar tómataplöntur sem mögulegan kost þegar grunur er um jarðvegsvanda. Það er þó ekki staðfesting á því að tiltekin planta henti vandanum í þínu beði. Biddu seljanda um upplýsingar um yrkið, grunnstofninn og það sjúkdómsþol sem er skráð fyrir plöntuna. Ef sjúkdómur hefur verið greindur getur ráðgjafi metið hvort þessar upplýsingar eigi við. Haltu jafnframt áfram með áætlun um vökvun, næringu og eftirfylgni í stað þess að láta plöntuvalið vera eina aðgerðina. Skipulagið þarf einnig að auðvelda brottflutning plöntuleifa án þess að þær séu dregnar yfir nýtt ræktunarefni. Við samanburð á klassíska gróðurhúsinu, sem er skráð í stærðum frá 3,77 til 28,08 m², skaltu skoða leiðina frá hverju beði að dyrunum. Athugaðu hvar hrein ílát verða geymd á meðan gamla ræktunin er fjarlægð og hvort gönguleiðirnar verði greiðar við þau verk.

T-laga gróðurhús í garði.

Beð og ílát í litlu gróðurhúsi

Lítið gróðurhús útilokar ekki allar leiðir til að draga úr endurtekinni ræktun í sama jarðvegi. Þú getur haft eitt fast beð fyrir tómata og frátekið laust svæði fyrir ílát með nýju ræktunarefni eða plöntur úr annarri ætt. Skipuleggðu aðgang svo hægt sé að skoða plönturnar og taka sýni án þess að stíga í beðin. Merktu hvaða svæði fær nýtt efni og gættu þess að verkfæri eða mold flytjist ekki óvart milli þeirra. Markmiðið er ekki að búa til mörg lítil hólf að óþörfu, heldur að hafa raunhæfan valkost þegar sama beð má ekki vera eina ræktunarleiðin.

Teiknaðu dyr, gönguleiðir, beð og ílát inn áður en þú velur ræktunarfyrirkomulag. Uppgefið heildarflatarmál jafngildir ekki alltaf því svæði sem nýtist undir beð, svo kannaðu innra skipulag og aðgengi. Veggróðurhús úr gleri er skráð með flatarmál frá 3,69 til 9,58 m². Berðu stærðirnar saman við uppdrátt þar sem bæði aðgangur að föstu beði og staðsetning aðskildra íláta koma fram. Til að prófa skipulagið geturðu merkt útlínur ílátanna á gólfið eða jörðina og athugað hvort þú náir til allra plantna. Hafðu einnig í huga hvernig þú kemur með nýtt ræktunarefni inn og gamalt út. Ef aðskildar einingar hindra þessa umhirðu getur eitt vel aðgengilegt beð með fáum ílátum verið raunhæfara en mörg þröng ræktunarsvæði.

Áætlun fyrir næsta ræktunartímabil

Skráðu hvaða tómatayrki var ræktað, hvar einkenni komu fram og hvenær þau byrjuðu. Bættu við upplýsingum um vökvun, áburð, moltu, mælingar og breytingar sem þú gerðir. Fyrir næsta tímabil skaltu ákveða fyrirfram hvort þú ætlir að færa plöntur í ílát, endurnýja afmarkað beð eða laga næringu og vökvun. Ef þú breytir mörgum þáttum í einu verður erfiðara að vita hvað hafði áhrif. Skráning milli ára hjálpar þér að bera saman árangur og forðast að endurtaka aðgerð sem virkaði ekki.

Ef sami jarðvegur verður áfram notaður skaltu ákveða hvað þú ætlar að fylgjast með og hvenær. Ljósmyndir teknar frá sama stað, skrá yfir plöntur sem veikjast og athugasemdir um raka gera samanburð milli ára skýrari. Leitaðu ráðgjafar ef vandinn kemur aftur þrátt fyrir aðgerðir, einkum ef rætur rotna eða plöntur visna í ákveðnu mynstri; þá getur þurft að greina sjúkdómsvald áður en næsta ræktun hefst. Ákveðnar niðurstöður geta kallað á annað ræktunarfyrirkomulag en þú hafðir ætlað. Ef þú ert jafnframt að velja nýtt hús geturðu borið uppdráttinn þinn saman við gróðurhús með Accoya, sem er skráð frá 3,77 til 28,08 m². Láttu aðgengi að beðum og möguleikann á að nota aðskilin ílát ráða samanburðinum fremur en heildarflatarmálið eitt.

Algengar spurningar

Er jarðvegsþreyta alltaf sjúkdómur?

Nei. Jarðvegsþreyta er ekki sjúkdómsgreining. Skoða þarf einkenni plantnanna, ástand beðsins og umhirðuna og ákveða hvaða mælingar eða greiningar vantar. Ekki velja meðferð gegn sjúkdómi eingöngu vegna þess að tómatar hafa lengi verið ræktaðir á sama stað.

Dugar að bæta moltu í beðið?

Ekki er hægt að ákveða það án þess að vita hvað er að. Fáðu ráð um gerð og magn moltu með hliðsjón af jarðvegsgreiningu og ræktunaraðferðinni. Ef grunur er um jarðvegssjúkdóm kemur molta ekki í stað greiningar og ákvörðunar um hvort endurnýja þurfi ræktunarefnið.

Get ég ræktað kartöflur eða papriku í stað tómata?

Tómatar, kartöflur og paprikur eru í kartöfluætt, svo slík skipti eru ekki sáðskipti milli plöntuætta. Ef markmiðið er að bregðast við jarðvegssjúkdómi þarf að kanna sérstaklega hvort fyrirhuguð tegund henti. Ekki gera ráð fyrir að það eitt að rækta annað grænmeti leysi vandann.

Er nóg að skipta um efsta lag jarðvegsins?

Það er engin algild dýpt sem dugar. Ef vandinn nær niður í rótarbeltið getur áfylling ofan á beðið skilið eftir jarðveginn sem þarf að endurnýja. Umfang aðgerðarinnar ætti að ráðast af beðinu og niðurstöðum athugana eða greiningar.

Get ég ræktað tómata í ílátum í sama gróðurhúsi?

Það getur verið leið til að aðskilja rætur frá gamla beðinu ef ílátin eru hrein og fyllt með hentugu nýju ræktunarefni. Gættu þess að mold eða vatn úr gamla beðinu berist ekki yfir í þau og fylgstu vel með raka og næringu.

Þegar tómatar þurfa að vera áfram í sama gróðurhúsi þarftu ekki að velja milli þess að gera ekkert og skipta um allan jarðveginn. Byrjaðu á að lýsa mynstri einkenna, skoða rætur og athuga vökvun. Fáðu jarðveginn greindan þegar tilefni er til og veldu síðan aðgerð sem svarar niðurstöðunum: sáðskipti, aðskildar ræktunareiningar, endurnýjun beðs eða breytingar á áburðargjöf og vökvun. Skráðu hvað þú breyttir og hvernig plönturnar brugðust við. Þá byggist næsta ákvörðun á samanburði milli ára fremur en ágiskun.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖