Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Kaktusar og safaplöntur í gróðurhúsi

Kaktusar og safaplöntur í gróðurhúsi

Gróðurhús og safaplöntur

Kaktusar og safaplöntur geta dafnað í gróðurhúsi, en aðeins ef aðstæður henta tegundunum sem þar eru ræktaðar. Gróðurhús getur veitt skjól fyrir úrkomu og auðveldað stjórn á loftun, en það verður ekki sjálfkrafa frostlaust eða þurrt. Eyðimerkurkaktusar, safaplöntur með blöð í þéttum rósettum og kaktusar sem vaxa sem ásætur á trjám í skógum bregðast ólíkt við birtu, vökvun og vetrarhita. Greinin fjallar því bæði um ræktun og val á rými: skráðu plöntusafnið, kortleggðu birtuna, tryggðu loftskipti og skipuleggðu vökvun og vetrarvist eftir hverri tegund.

Sexhyrnt gróðurhús.

Safaplöntur þurfa ekki allar sömu aðstæður

Kaktusar eru safaplöntur, en safaplöntur eru mun stærri hópur en kaktusar. Plönturnar geyma vatn í mismunandi hlutum sínum og koma frá búsvæðum þar sem úrkoma, birta og hitasveiflur eru ekki eins. Eyðimerkurkaktus, kaktus sem vex sem ásæta í skógi og rósettulaga Echeveria geta því þurft ólíka blöndu af ljósi, loftun, vökvun og hvíld. Að setja þær allar á sama bekk og vökva á sama degi er þægilegt en getur valdið því að ein tegund sé stöðugt of blaut eða önnur of þurr. Flokkun eftir uppruna og vaxtarhring er betri grunnur en heitið safaplöntur eitt og sér.

Í ræktunarleiðbeiningum breska garðyrkjufélagsins RHS eru jólakaktusar af ættkvíslinni Schlumbergera og kaktusar af ættkvíslinni Epiphyllum nefndir sem dæmi um skógarkaktusa sem þurfa tíðari vökvun og meiri skugga en margar aðrar safaplöntur. Jólakaktusar sem blómstra yfir veturinn þurfa ekki sömu þurru vetrarhvíld og margir eyðimerkurkaktusar. Þetta er gagnlegur samanburður við flokkun safnsins, en ekki sameiginleg umhirðuáætlun fyrir allar tegundir þessara ættkvísla. Skráðu vísindaheiti hverrar plöntu, uppruna ef hann er þekktur og þær umhirðuleiðbeiningar sem fylgdu henni. Hafðu líka upplýsingar um fyrri ræktunaraðstæður: planta úr björtum glugga og planta úr dimmri verslun þurfa ekki sömu aðlögun þegar þær flytjast í gróðurhús. Merking á pottinum og einföld skrá yfir safnið auðvelda þér að tengja athuganir við rétta plöntu, sérstaklega þegar nokkrar líkar tegundir standa saman.

Kortleggðu birtuna áður en plöntunum er raðað

Birtan í gróðurhúsi breytist eftir árstíma og staðsetningu. Skuggi frá byggingum, trjám, burðarhlutum og háum plöntum getur færst yfir daginn, svo það dugar ekki að meta birtuskilyrði út frá einni heimsókn í sólskini. Fylgstu með hvar sólin nær inn að morgni, um miðjan dag og síðdegis, og skoðaðu hvort skuggi verði meiri þegar sólarhæðin breytist eftir árstíðum. Kaktusar og margar safaplöntur með blöð í rósettu þurfa mikla birtu, en þol þeirra gagnvart sterkri sól er mismunandi. Athugaðu líka birtuna á neðri hillum; bjart þak tryggir ekki að ljós nái að pottum undir þéttum efri bekk. Teiknaðu einfalt birtukort með athugunum á mismunandi tímum dags. Það hjálpar þér að velja stað fyrir hvern hóp og sjá hvar tímabundin skygging gæti nýst án þess að skyggja óþarflega á allt safnið.

Ef veggur stendur þétt við gróðurhúsið getur hann varpað skugga á plönturnar á þeim tíma sem þær þurfa mest ljós. Það er því mikilvægt að meta vegginn samhliða glerflötum þegar staðsetning er ákveðin. Veggróðurhús úr gleri er skráð í stærðum frá 3,69 til 9,58 m²; flatarmálið er gagnlegt til samanburðar en segir ekki til um birtu á tilteknum stað. Plöntu sem hefur verið í hálfskugga eða innandyra skaltu venja smám saman við sterkari sól til að minnka líkur á sólskaða. Ekki gera ráð fyrir að hærri hiti bæti upp fyrir skort á birtu.

Loftræsting heldur hita og raka í skefjum

Lokað gróðurhús getur hitnað hratt í sól, jafnvel þegar útihitinn er lágur. Opnaðu fyrir loftskipti þegar aðstæður leyfa og fylgstu með hitamæli í þeirri hæð sem plönturnar standa. Mæling þar inni segir meira um aðstæður þeirra en tilfinning fyrir hitanum við dyrnar. Loftun er líka mikilvæg þegar lítið er vökvað: raki getur komið frá blautu gólfi, öðrum plöntum og rökum pottum. Athugaðu hvort móða eða vatnsdropar myndist á glerinu þegar kólnar og hvort dropar falli á plöntur sem eiga að haldast þurrar. Rakamælir getur hjálpað til við að sjá breytingar, en túlka þarf mælinguna með hitastiginu. Loftun á köldum degi getur kælt plönturnar um leið og hún skiptir um loft. Aðlagaðu því opnun að veðri og plöntuhópi fremur en að hafa sömu stillingu allt árið.

Við val á gróðurhúsi skaltu skoða hvernig hægt er að opna og loka loftopum í daglegri notkun. Skiptir máli hvort þú sért heima yfir daginn, hvort handföng séu aðgengileg og hvort plöntur eða hillur geti hindrað opnunina. Pýramídulaga gróðurhúsið er skráð í stærðum frá 5,53 til 18,9 m²; upplýsingar um loftop, hæð og stjórnun þeirra þarf að staðfesta sérstaklega. Biddu um að sjá staðsetningu opanna á teikningu og berðu hana saman við fyrirhugaða bekki. Ef sjálfvirk opnun kemur til greina skaltu kanna hvort hún sé í boði, hvað fylgi gerðinni og hvernig hún sé stillt og yfirfarin. Ekki gera ráð fyrir slíkum búnaði út frá lögun hússins. Þannig verður samanburðurinn um raunverulega notkun loftunarinnar, ekki aðeins um útlit eða stærð gróðurhússins.

Vökvun eftir vaxtarskeiði og raka í ræktunarmiðli

Vökvunarþörf ræðst meðal annars af tegund, vaxtarskeiði, birtu, hita og pottastærð. Því er vikuleg regla sjaldnast góð leið til að sinna fjölbreyttu safni. Skoðaðu hvort ræktunarmiðillinn hafi þornað að því marki sem viðkomandi tegund þarfnast og taktu mið af því hvort plantan sé í vexti eða hvíld. Þegar vökvað er skaltu láta vatnið renna af pottinum og tæma skál undir honum í stað þess að láta ræturnar standa í vatni. Of lítil vökvun getur líka verið vandamál hjá plöntu sem er í virkum vexti; forðastu því að láta heitið kaktus eitt og sér ráða vökvuninni.

Hafðu nægt vinnupláss til að vökva án þess að bleyta plöntur sem eiga að vera í þurrum vetrardvala. Pottar sem nýlega hafa verið vökvaðir þurfa jafnframt að standa þannig að vatn geti runnið frá þeim. Þegar þú metur hve mikið rými vinnan tekur getur klassíska gróðurhúsið verið stærðarviðmið; skráðar stærðir eru frá 3,77 til 28,08 m². Teiknaðu inn sérstakan stað fyrir vökvun og láttu ekki þann stað taka alla gönguleiðina. Gott er að geta sett pott niður, látið renna úr honum og skoðað frárennslisgatið áður en hann fer aftur á sinn stað. Hafðu merkingar sýnilegar meðan unnið er svo plöntur með ólíkar þarfir ruglist ekki saman. Skrá um vökvun nýtist sérstaklega þegar fleiri en einn sinna safninu eða þegar pottar eru færðir milli svæða.

Klassískt álgróðurhús.

Pottar og ræktunarmiðill þurfa að hleypa vatni frá

Pottur með frárennslisgati gerir umframvatni kleift að renna úr ræktunarmiðlinum, en gatið þarf líka að vera óhindrað. Lokaður skrautpottur utan um ræktunarpott getur safnað vatni þótt innri potturinn hafi gott frárennsli. Skoðaðu því alla samsetninguna eftir vökvun. Réttur ræktunarmiðill fer eftir tegund og aðstæðum; markmiðið er að hann haldi nægum raka fyrir virkar rætur án þess að verða vatnsósa. Fylgdu leiðbeiningum fyrir viðkomandi plöntu fremur en að gera ráð fyrir að ein tilbúin blanda henti öllu safninu. Yfirborðið getur verið þurrt þótt raki sé neðar í pottinum. Samanburður á þyngd sama potts fyrir og eftir vökvun getur hjálpað þér að átta þig á því hvernig hann þornar. Við umpottun skaltu einnig taka mið af rótarkerfinu, ekki aðeins stærð plöntunnar ofan jarðar; stór pottur getur haldið raka lengur en búist er við.

Þurrir pottar, verkfæri og ræktunarmiðill þurfa hentugan geymslustað þar sem þau verða ekki fyrir vatnsslettum. Glergróðurhús með geymslurými er skráð í stærðum frá 5,52 til 28,08 m². Kannaðu hvernig geymslurýmið tengist ræktunarrýminu, hversu stórt það er og hvort það sé aðskilið frá raka þar inni. Ekki gera ráð fyrir sérstakri hitastýringu nema hún sé tilgreind. Á grunnmynd er gagnlegt að merkja bæði leiðina að geymslunni og staðinn þar sem þú ætlar að umpotta. Þá sérðu hvort hægt sé að sækja efni án þess að færa þunga potta eða þrengja að plöntunum. Geymdu umbúðir með upplýsingum um ræktunarmiðil og skráðu hvaða blanda var notuð við umpottun. Það auðveldar samanburð ef sumir pottar halda raka lengur en aðrir.

Kuldaþol þarf að meta fyrir hverja tegund

Gróðurhús verður ekki sjálfkrafa frostlaust. Það getur hlýnað í sól en kólnað mikið þegar dimmir, svo hitinn síðdegis segir ekki einn og sér til um hvort plönturnar þoli nóttina. Notaðu hitamæli sem sýnir lágmarkshita og staðsettu hann þar sem pottarnir standa. Skráðu niðurstöður yfir fleiri en eina kalda nótt; þá færðu betri mynd af aðstæðum en með stakri mælingu á mildum degi. Ef plöntur standa á ólíkum stöðum getur verið gagnlegt að mæla við fleiri bekki. Lágmarkshitinn sem þú mælir þarf að bera saman við áreiðanlegar leiðbeiningar um tegundina eða yrkið.

RHS nefnir ýmsar tegundir Sempervivum sem dæmi um kuldaþolnar safaplöntur, en lýsir Echeveria sem viðkvæmari hópi sem þarf vernd gegn frosti og mikilli vetrarbleytu. Það sýnir hvers vegna ekki er ráðlegt að álykta um kuldaþol út frá því að planta sé safarík. Leiðbeiningarnar fjalla meðal annars um ræktun utandyra við breskar aðstæður og staðfesta því ekki að tiltekin planta geti vetrað í óupphituðu gróðurhúsi á Íslandi. Athugaðu upplýsingar um þá tegund eða yrki sem þú átt og berðu þær saman við mældan lágmarkshita í húsinu. Taktu einnig mið af vetrarraka og vernd rótanna í pottinum. Færðu frostnæmar plöntur í rými þar sem hitastigið hentar þeim ef aðstæður í gróðurhúsinu nægja ekki.

Vetrarhvíld kaktusa er ekki eins hjá öllum

Í almennum leiðbeiningum RHS fyrir kaktusa og safaplöntur innandyra er mælt með svalari vetrarhvíld fyrir margar þeirra, með 8–10 °C næturhita og mjög takmarkaðri vökvun. Þetta er viðmið um ræktun í hvíld, ekki yfirlýsing um lægsta hita sem hver planta þolir. Ekki nota það sem sameiginlega hitastillingu fyrir allt safnið án þess að kanna þarfir tegundanna. Sömu leiðbeiningar greina sérstaklega á milli þessa hóps og vetrarblómstrandi jólakaktusa, sem þurfa hlýju og reglulega vökvun á þeim tíma. Skógarkaktusar af ættkvíslinni Epiphyllum þurfa einnig aðra vökvun en hópurinn sem er hafður nánast þurr. Þurr vetrarvist er því ekki sjálfkrafa rétt lausn fyrir alla kaktusa. Skipulagið þarf að fylgja vaxtarhring plantnanna, ekki aðeins árstíðinni.

Skiptu vetrarvistinni í hópa áður en kalt tímabil hefst: plöntur sem geta verið áfram í svölu og björtu rými, þær sem þurfa frostfrítt umhverfi og þær sem þurfa aðra vökvun en eyðimerkurkaktusar. Merktu hvar hver hópur stendur og skráðu vökvun og mældan hita svo auðvelt sé að sjá hvort aðstæður breytist. Ef vetrarbirtan er lítil skaltu kanna ljósþörf plantnanna sérstaklega; aukinn hiti einn og sér veitir ekki þá birtu sem þarf til virks vaxtar. Vetrargeymsla kaktusa og safaplantna snýst því bæði um kulda og um að samræma birtu, hvíld og vökvun.

Raðaðu plöntunum eftir umhirðuþörf

Skipulag bekka getur minnkað líkur á að plöntur fái ranga vökvun eða birtu. Hafðu tegundir með svipaða vökvunarþörf saman og merktu hópana svo þú ruglir ekki saman plöntum í vexti og plöntum í hvíld. Settu háar plöntur þannig að þær skyggi ekki á lágar sem þurfa mikla birtu, og skildu eftir nægt pláss til að taka potta upp og skoða þá. Ef safnið er fjölbreytt getur verið gagnlegt að skipta rýminu í svæði eftir birtu eða hita í stað þess að raða eingöngu eftir stærð plantnanna. Slík skipting verður að taka mið af því hvernig aðstæður breytast í raun í gróðurhúsinu.

Þegar þú metur rýmisþörf skaltu telja með bekki, gönguleiðir og svæði þar sem hægt er að sinna pottum. Vörusíðan fyrir Gróðurhús með Accoya sýnir stærðir frá 3,77 m² upp í 28,08 m². Notaðu þær sem upphaf að samanburði og teiknaðu síðan inn raunverulegar stærðir fyrirhugaðra potta og bekka. Athugaðu hvort þú náir að pottunum innst án þess að teygja þig yfir þyrnóttar plöntur. Þungir pottar þurfa stað þar sem hægt er að taka þá upp og færa án þess að rekast í nærliggjandi safn. Ef hillur eiga að bera slíka potta þarf að staðfesta burðargetu þeirra hjá framleiðanda hillanna. Skildu einnig eftir bil milli plantna eftir því sem þær stækka; skipulag sem passar aðeins með pottana þétt saman getur fljótt orðið óþægilegt við skoðun og umhirðu.

Klassískt gróðurhús úr gleri.

Berðu saman grunnflöt, lögun og hæð

Tölur um flatarmál segja ekki alla söguna um hvort gróðurhús henti safninu. Lögun grunnflatar ræður því hvar bekkir geta staðið og hvernig þú kemst að plöntum innst í rýminu. Hæð skiptir máli ef þú ætlar að nota hillur eða geyma plöntur sem taka mikið pláss upp á við, en hana þarf að staðfesta í upplýsingum um hverja gerð. Athugaðu einnig hvernig opnanir, hurðir og fyrirhugað vinnupláss falla að skipulaginu. Ekki áætla stærð ganganna eða innra rýmið út frá heildarflatarmáli einu saman; teikning og mælingar hjálpa til við að sýna hvað raunverulega kemst fyrir.

T-laga lögun getur kallað á annað bekkjaskipulag en einfaldur rétthyrningur. T-laga Orangerie-gróðurhúsið er skráð í stærðum frá 16,52 til 30 m². Skoðaðu grunnmynd með málum og prófaðu að raða fyrirhuguðum bekkjum í arma hússins. Á mótum þeirra þarf að vera greið leið svo hægt sé að flytja potta milli svæða og komast að öllum plöntuhópum. Athugaðu einnig hvort opnar dyr eða gluggavængir skerði pláss sem þú hafðir ætlað hillum. Með mismunandi útgáfum af sömu teikningu má bera saman samfelldan bekk og nokkra minni bekki. Minni einingar geta auðveldað breytingar á skipulaginu, en fleiri bil geta líka minnkað plássið fyrir potta. Markmiðið er að finna skipulag sem nýtist við umhirðu, ekki aðeins að fylla grunnflötinn.

Gerðu ráð fyrir umhirðu og vexti safnsins

Safn stækkar oft smám saman, svo hugsaðu ekki aðeins um plönturnar sem standa á bekkjunum í dag. Gerðu ráð fyrir stað þar sem hægt er að skoða nýjar plöntur áður en þeim er blandað við safnið. Þar ætti að vera auðvelt að sjá bæði blöð og potta og halda merkingum aðskildum. Ný planta getur líka þurft aðlögun að birtunni, svo laus bekkjarendi í sterkustu sólinni er ekki alltaf heppilegasti móttökustaðurinn. Regluleg skoðun á neðra borði blaða, í blaðöxlum og við pottbrúnir hjálpar þér að taka eftir breytingum og hugsanlegum meindýrum. Hafðu pláss til að skilja grunsamlega plöntu frá meðan þú leitar leiðbeininga um vandann. Þessi vinnuaðstaða þarf ekki að vera stór, en hún á að vera hluti af skipulaginu frá upphafi fremur en að verða til með því að þrengja að öðrum plöntum.

Til að bera saman stærðarflokka má skoða Bloomcabin Orangerie, sem er skráð í stærðum frá 47 til 70 m². Fyrir stærra safn skaltu meta hversu marga potta þú getur sinnt, ekki aðeins hversu margir komast fyrir. Fleiri plöntur þýða fleiri athuganir, meiri vinnu við vökvun og fleiri potta sem gæti þurft að færa fyrir veturinn. Ef hitun er fyrirhuguð skaltu fá faglegt mat á viðeigandi búnaði og rekstri út frá rýminu og þeim aðstæðum sem tegundirnar þurfa. Ekki er hægt að álykta um hitaþörf eða rekstrarkostnað út frá skráðu flatarmáli einu. Berðu stærra hús líka saman við þann kost að hafa minna safn með betra aðgengi að hverri plöntu. Heppilegasta stærðin er sú sem rúmar bæði safnið og raunhæfa umhirðu þess.

Algengar spurningar

Er hægt að hafa allar safaplöntur í sama gróðurhúsi?

Ekki alltaf. Það getur gengið ef hægt er að veita hópunum þær aðstæður sem þeir þurfa, en staðsetning á ólíkum bekkjum skapar ekki sjálfkrafa aðskilin hitasvæði. Eyðimerkurkaktusar og skógarplöntur á borð við jólakaktus geta þurft ólíka birtu og vökvun. Ef vetrarhitinn hentar ekki öllum þarf sumum plöntum annað rými.

Ver gróðurhús plönturnar sjálfkrafa fyrir frosti?

Nei. Hitinn getur lækkað mikið yfir nótt þótt gróðurhúsið hafi hlýnað í sól yfir daginn. Mældu lágmarkshita þar sem plönturnar standa og berðu niðurstöðuna saman við upplýsingar um hverja tegund. Frostnæmar plöntur þurfa rými þar sem hægt er að halda þeim frostfríum.

Hversu oft á að vökva kaktusa?

Ekki er til ein vökvunaráætlun sem hentar öllum kaktusum. Taktu mið af tegund, vaxtarskeiði, hita, birtu og því hversu hratt ræktunarmiðillinn þornar. Vökvaðu þannig að umframvatn renni frá og dragðu úr vökvun hjá tegundum sem eru í þurrum vetrardvala.

Þola kaktusar og safaplöntur beina sól?

Margar tegundir þurfa mikla birtu, en þol þeirra gagnvart sterkri beinni sól er mismunandi. Plöntu sem hefur staðið í skugga eða innandyra þarf að venja smám saman við bjartari aðstæður. Skógarplöntur, til dæmis jólakaktus, þurfa ekki endilega sömu sólarstöðu og eyðimerkurkaktusar.

Þarf að hita gróðurhúsið yfir veturinn?

Það ræðst af tegundunum og lágmarkshitastiginu sem þær þola. Sumar safaplöntur þola kulda, en margar vinsælar tegundir eru frostnæmar. Mældu hitann yfir kaldar nætur og skipuleggðu vetrarvist út frá því. Ef til stendur að setja upp hitun þarf að fá viðeigandi faglega ráðgjöf.

Árangursrík ræktun kaktusa og safaplantna í gróðurhúsi byggist á því að þekkja plönturnar áður en þeim er raðað saman. Birtan þarf að henta hópnum, loftun að taka mið af hita og raka og vökvun að fylgja vaxtarskeiði hverrar tegundar. Mældu hitann þar sem pottarnir standa og skipuleggðu vetrarvist eftir raunverulegu kuldaþoli, ekki eftir því einu að plönturnar séu safaplöntur. Þegar safnið og dagleg umhirða ráða stærð og skipulagi gróðurhússins er auðveldara að skapa aðstæður sem henta ólíkum tegundum.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖