Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Kímplöntufall í gróðurhúsi: einkenni og varnir

Kímplöntufall í gróðurhúsi: einkenni og varnir

SÁNING OG KÍMPLÖNTUR

Þegar sáðplöntur visna eða falla saman í gróðurhúsinu er kímplöntufall ein möguleg skýring, en ekki sú eina. Skoðaðu hvenær einkennin komu fram, hvernig stöngullinn lítur út við yfirborð sáðmoldarinnar og hvort plöntur í sama bakka veikjast á svipaðan hátt. Hrein sáðílát, hófleg vökvun og skipulagt vinnuflæði draga úr áhættu. Sé fallið endurtekið eða óvenjulegt þarf stundum að fá orsökina staðfesta áður en ræktunaraðferðum eða úrræðum er breytt.

Gróðurhús með Accoya-geymsluhluta.

Atriði við val á gróðurhúsi 1

Hvað merkir kímplöntufall?

Kímplöntufall er heiti á sjúkdómsmynd þar sem fræ eða nýspíraðar plöntur skemmast við spírun eða skömmu eftir hana. Þetta er ekki ein tiltekin sýking: mismunandi jarðvegsbornir sveppir og sveppalíkar lífverur geta valdið svipuðum einkennum, meðal annars tegundir af ættkvíslunum Pythium, Rhizoctonia og Fusarium. Ef fræið eða spíran eyðileggst áður en kímplantan kemur upp úr sáðmoldinni sést engin planta í reitnum. Eftir uppkomu geta rætur eða neðsti hluti stönguls skemmst. Heitið nær því yfir vandamál á fleiri en einu stigi, ekki niðurstöðu um hvaða sýkill er að verki. Fallið getur líka komið fram eftir að kímblöðin hafa opnast, þótt fræin hafi fyrst spírað eðlilega.

Smit getur borist með sáðmold, vatni, ílátum, verkfærum eða höndum; í sumum tilvikum getur fræið líka borið sýkil. Raki og aðstæður í ræktun hafa áhrif á hvort vandinn nær sér á strik. Bakkar sem haldast blautir, þétt sáning og lítil loftun geta aukið áhættu, en gróðurhúsið sjálft er ekki orsökin í öllum tilvikum. Aðstæður geta líka verið mismunandi innan sama rýmis: bakkar á ólíkum stöðum þorna ekki endilega jafnhratt. Áhrif hitastigs og raka ráðast meðal annars af sýkli og plöntutegund, svo eitt hitastig, vökvunarmagn eða loftunarbil kemur ekki í veg fyrir öll tilvik.

Einkenni við yfirborð sáðmoldarinnar

Við kímplöntufall eftir uppkomu veikist oft neðsti hluti stöngulsins, rétt við yfirborð sáðmoldarinnar. Stöngullinn getur dökknað, orðið mjór og virst vatnsósa á þessum stað. Hann missir styrk, beygist og plantan fellur, jafnvel þótt kímblöðin séu enn græn. Í öðrum tilvikum gulnar plantan eða visnar áður en hún leggst niður. Breytingin getur orðið hratt, en hraðinn er breytilegur eftir plöntutegund, aðstæðum og sýkli. Ein fallin planta er því ekki næg sönnun fyrir kímplöntufalli; skoðaðu hvort sams konar skemmd sjáist hjá fleiri plöntum.

Skoðaðu neðsta hluta stöngulsins áður en plantan er fjarlægð og berðu saman við heilbrigðar plöntur úr sama bakka. Ef þú tekur eina plöntu upp til að kanna rætur skaltu nota hreint verkfæri og hreinsa það á eftir. Rætur sem eru dökkar eða mjúkar geta styrkt grun um skemmdir, en þær segja ekki einar til um orsökina. Sveppagróður sést heldur ekki alltaf á yfirborðinu, svo skortur á sýnilegri myglu útilokar ekki kímplöntufall. Skráðu hvort skemmdirnar byrja við stöngulgrunn, rætur eða sjálft fræið; það getur hjálpað við samanburð á sáningum eða síðar við ráðgjöf. Gott ljós og stækkunargler geta auðveldað skoðun á smáum stönglum. Lyftu plöntunni með moldinni í kringum ræturnar fremur en að toga í stöngulinn. Rof sem verður við upptöku getur annars ruglað myndina. Taktu mynd af skemmdinni meðan hún sést skýrt og merktu hvaða bakka plantan kom úr.

Atriði við val á gróðurhúsi 2

Aðgreining frá vökvunar- og spírunarvanda

Visnun ein og sér getur átt sér fleiri en eina skýringu. Ef sáðmoldin er þurr geta kímplöntur visnað án þess að stöngullinn sé skemmdur við moldaryfirborðið. Langar, grannar plöntur geta tengst ónógri birtu eða þéttri sáningu frekar en kímplöntufalli. Fræ sem koma ekki upp geta líka verið með litla spírunarhæfni, hafa verið sáð of djúpt eða fengið aðstæður sem hægðu á spírun. Mikil bleyta getur skaðað rætur án þess að sýkill sé eina skýringin. Þess vegna er gagnlegt að skoða bæði plöntuna og það sem gerðist áður en hún veiktist.

Berðu saman reiti og bakka, ekki aðeins plöntur sem þegar hafa fallið. Koma einkennin fram í einum hluta bakkans þar sem vatn safnast, eða í mörgum hólfum og fleiri sáningum? Veiktust aðeins plöntur úr einni frælotu eða af einni tegund, eða urðu nokkrar tegundir fyrir áhrifum á sama tíma? Skoðaðu hvort moldin sé blaut eða þurr þar sem ræturnar liggja og hvort sáningardýptin hafi verið í samræmi við leiðbeiningar á fræumbúðunum. Mynstur getur gefið vísbendingu um umönnun eða smit, en staðfestir ekki sjálft sjúkdómsgreiningu. Skráðu það sem þú sérð áður en þú breytir aðstæðum. Ef ekkert kemur upp skaltu fyrst athuga hvort eðlilegur spírunartími tegundarinnar sé liðinn. Kannaðu síðan varlega fáein fræ úr merktum reitum: eru þau enn heil, hafa þau spírað eða sjást skemmdir? Ekki grafa upp alla sáninguna til að leita svara. Samanburður við aðra sáningu úr sömu frælotu getur líka hjálpað til við að þrengja leitina að orsökinni.

Hreinlæti áður en sáð er

Fjarlægðu moldarleifar og plöntubúta úr sáðbökkum, pottum og verkfærum áður en þau eru notuð aftur. Þvoðu þau vel með vatni og hreinsiefni sem hentar efninu; moldarleifar geta annars dregið úr virkni sótthreinsunar. Ef þú notar sótthreinsiefni skaltu fylgja leiðbeiningum á umbúðum og ganga úr skugga um að það henti viðkomandi yfirborði. Ekki blanda saman hreinsiefnum. Hreinsaðu líka vinnuflöt og áhöld sem fara á milli bakka og þvoðu hendur þegar þú skiptir um ræktunarlotu. Slíkt vinnuflæði dregur úr líkum á að mold eða vatn úr einum bakka berist yfir í næsta. Athugaðu sérstaklega horn, botna bakkahólfa og frárennslisop, þar sem leifar geta setið eftir þótt yfirborðið virðist hreint. Haltu þvegnum bökkum frá þeim sem bíða þrifa. Ílát sem er sprungið eða erfitt að hreinsa getur verið óhentugt til áframhaldandi sáningar. Hreinlæti þarf að ná til alls þess sem snertir ræktunarefnið, ekki aðeins sjálfs sáðbakkans.

Notaðu hreina sáðmold sem ætluð er til sáningar og forðastu að taka mold úr garðbeði í smáa sáðbakka; hún getur verið breytileg og borið með sér óæskilegar lífverur. Endurnýttu ekki ræktunarefni úr bakka þar sem plöntur hafa fallið. Geymdu fræ og óopnaða sáðmold þannig að þau verði ekki fyrir moldarleifum eða skvettum frá notuðum áhöldum. Ef geymslurými er hluti af valinu má bera saman upplýsingar um glergróðurhús með Accoya-viði og geymslurými; skoðaðu raunverulega útfærslu áður en þú ákveður hvað hentar að geyma þar. Hafðu hreint efni aðskilið frá notuðum bökkum og verkfærum.

Bloomcabin Orangerie séð utan frá.

Atriði við val á gróðurhúsi 3

Rétt vökvun og gott frárennsli

Markmiðið er að rakinn í sáðmoldinni sé sem jafnastur án þess að hún verði vatnsmettuð. Ekki miða aðeins við hvort yfirborðið virðist þurrt; athugaðu líka raka neðar í bakkahólfi og hvort vatn standi undir bakkanum. Þörfin ræðst af tegund, stærð sáðíláts og aðstæðum í gróðurhúsinu, svo föst vökvunaráætlun hentar ekki öllum. Gættu þess að bakkar hafi frárennsli og að umframvatn geti runnið burt. Ef ræktunarefnið þornar alveg getur það líka skaðað viðkvæmar kímplöntur, svo lausnin er ekki einfaldlega að hætta að vökva. Þyngd bakkans fyrir og eftir vökvun getur gefið gagnlega vísbendingu um breytingar á raka, sérstaklega þegar þú þekkir sama ílátið vel. Berðu þó saman sambærilega bakka með sama ræktunarefni. Jaðarhólf geta þornað öðruvísi en miðjan, svo kanna þarf fleiri en einn stað. Vökvaðu varlega þannig að mold skolast ekki frá stöngulgrunni og fræ færist ekki til.

Vökvun neðan frá getur hjálpað til við að halda yfirborði og laufum þurrari, en vatn sem fer á milli bakka getur jafnframt borið smit áfram. Notaðu hreint vatn og láttu bakka tæmast eftir vökvun í stað þess að skilja þá eftir í sameiginlegu vatni. Forðastu að afrennsli úr einum bakka renni yfir í annan. Þegar þú metur rými fyrir sáningu spannar stærðarvalið fyrir vegggróðurhús úr gleri 3,69–9,58 m²; flatarmálið segir þó ekki eitt og sér hvar bakkar geta tæmst eða hvernig vatn hreyfist um svæðið. Gerðu því ráð fyrir aðgengi að bökkum og stað til að losa umframvatn.

Hitastig, birta og loftskipti í gróðurhúsi

Fylgdu sáningarleiðbeiningum fyrir viðkomandi fræ þegar kemur að hita og spírun; kröfur eru ólíkar eftir tegundum. Hitinn í loftinu segir ekki alltaf til um aðstæður í sáðmoldinni, einkum ef bakkinn stendur á köldum fleti eða á stað þar sem hitastig sveiflast. Mæling nálægt bökkunum getur því gefið betri mynd af aðstæðunum en mæling annars staðar í gróðurhúsinu. Langvarandi raki og hæg þornun geta aukið áhættu, en það er ekki skynsamlegt að nota eitt algilt hitagildi sem ráð við öllum orsökum kímplöntufalls. Taktu mið af plöntutegund og fylgstu með raka sáðmoldarinnar. Ef sáðbakkinn er undir loki skaltu athuga líka aðstæður þar undir, ekki aðeins í gróðurhúsinu. Fylgdu leiðbeiningum fyrir tegundina um hvenær breyta á notkun loksins eftir uppkomu. Þétting á loki er vísbending um raka, en ekki mæling á vatnsmagni við ræturnar. Athugaðu því moldina áður en þú ákveður hvort þurfi að vökva.

Loftskipti hjálpa til við að koma í veg fyrir að rakt loft og þétting haldist lengi í kringum þétta sáningu. Loftaðu eftir aðstæðum og þörfum plantnanna, en gerðu ekki ráð fyrir að meiri loftun leysi sýkingu sem þegar er komin fram. Næg birta styður eðlilegan vöxt, en lagar ekki sýktan stöngul. Við samanburð á gróðurhúsum með Accoya má skoða stærðir frá 3,77 til 28,08 m². Kannaðu í upplýsingum um þá útfærslu sem þú velur hvar loftunarop eru og hvernig þú kemst að þeim þegar sáðbekkirnir eru komnir á sinn stað. Fylgstu síðan með aðstæðum við bakkana, sérstaklega þar sem þétting myndast eða moldin þornar hægt.

Atriði við val á gróðurhúsi 4

Skipulag sáðbakka og merkingar

Þétt sáning gerir erfiðara að skoða einstakar plöntur, eykur snertingu og getur hindrað loftflæði milli kímplantna. Fylgdu ráðleggingum um sáðbil og þynntu þegar það á við, án þess að toga í rætur plantna sem eiga að halda áfram. Skipuleggðu bakkana þannig að þú komist að þeim til að skoða þá og vökva án þess að skvetta mold á næstu sáningu. Ef þú ert að meta stærð gróðurhúss fyrir sáningar skaltu hafa í huga að pýramídulaga gróðurhús Bloomcabin Oasis er í stærðarvali frá 5,53 til 18,9 m². Mældu líka raunverulegan bekkjarflöt og aðgengi; heildarflatarmál er ekki það sama og nothæft ræktunarrými.

Merktu hvern bakka með tegund, sáningardegi og, ef það skiptir máli, frælotu. Skráðu líka hvaða sáðmold var notuð og hvenær þú vökvaðir, svo auðveldara sé að sjá hvort vandinn fylgi ákveðinni lotu eða ákveðnum aðstæðum. Skoðaðu nýspíraðar plöntur reglulega, sérstaklega þegar margar tegundir eru í ræktun samtímis. Ef einn hópur hefur áður sýnt einkenni skaltu hafa hann aðskilinn frá nýjum sáningum og nota ekki sömu óhreinu áhöldin á milli þeirra. Merkingar koma ekki í veg fyrir smit, en auðvelda að rekja fyrstu einkennin. Gefðu bökkunum auðþekkjanleg númer ef fleiri en einn inniheldur sömu tegund. Merktu einnig ný ílát þegar plöntur eru fluttar úr sáðbakkanum, svo uppruninn glatist ekki. Einföld teikning af staðsetningu bakkanna hjálpar við samanburð ef þeim er síðar raðað upp á nýtt.

Viðbrögð þegar plöntur falla

Þegar grunur vaknar skaltu færa viðkomandi bakka frá heilbrigðum sáningum án þess að hrista mold yfir önnur hólf. Fjarlægðu fallnar plöntur og plöntur með skýrum skemmdum við stöngulgrunn ásamt moldinni sem fylgir þeim. Ekki skilja veikt plöntuefni á bekknum eða nota það í nýja sáningu. Settu það til hliðar í lokuðum poka eða íláti meðan þú ákveður förgun og fylgdu staðbundnum leiðbeiningum um meðhöndlun slíks úrgangs. Ef þú hyggst fá sýni rannsakað skaltu fyrst spyrja sérfræðing hvernig varðveita eigi það; sýni til greiningar þarf að meðhöndla samkvæmt þeim leiðbeiningum. Hreinsaðu verkfæri og yfirborð eftir að þú hefur unnið með grunaða bakkann. Gættu þess að skvettur eða mold berist ekki með höndum eða vökvunaráhöldum í aðrar sáningar. Sinntu heilbrigðum bökkum fyrst og þeim grunaða síðast, svo færri áhöld þurfi að fara á milli hópanna. Planta með verulega skemmdan stöngulgrunn er ekki líkleg til að jafna sig þótt vökvun sé leiðrétt. Beindu því athyglinni einnig að þeim plöntum sem eru enn án sýnilegra einkenna.

Skoðaðu plönturnar í nálægum bökkum og haltu heilbrigðum sáningum aðskildum meðan þú fylgist með þeim. Ekki nota aftur sáðmold úr grunuðum bakka og forðastu að úða ógreindum plöntum með tilviljanakenndum efnum; ef um sýkingu er að ræða ráðast viðeigandi úrræði af orsökinni. Þegar skipulag ræktunarrýmis er metið fyrir margar lotur spannar stærðarvalið fyrir T-laga Orangerie gróðurhús 16,52–30 m². Stærð ein tryggir ekki að sáðbakkar séu aðskildir í framkvæmd: skipuleggðu hvar hægt er að halda lotum í sundur og vinna með þeim án þess að flytja mold eða vatn á milli.

Bloomcabin Orangerie í garðumhverfi.

Atriði við val á gróðurhúsi 5

Hvenær þarf að leita faglegrar greiningar?

Leitaðu ráðgjafar ef margar plöntur falla ítrekað þrátt fyrir hreina bakka og viðeigandi vökvun, ef ólíkar tegundir sýna svipuð einkenni eða ef þú getur ekki greint hvort vandinn tengist sýkingu eða ræktunaraðstæðum. Það getur líka skipt máli þegar sjaldgæfar plöntur eða stór sáningarlota er í húfi. Þú þarft ekki að bíða þar til allur bakkinn hefur fallið; plöntur með nýleg einkenni geta verið gagnlegri til athugunar en alveg niðurbrotnar leifar. Við skipulag stærri ræktunar, til dæmis þegar þú berð saman 47–70 m² útfærslur af Bloomcabin Orangerie, er gagnlegt að halda skrá eftir bekkjum og bökkum. Þá getur ráðgjafinn séð hvort vandinn er bundinn við einn hluta rýmisins eða kemur fram víðar. Lýstu einnig því sem gengur vel: heilbrigðar plöntur af sömu tegund annars staðar geta veitt mikilvægan samanburð. Spurðu hvaða athuganir eða sýni gætu skýrt orsökina áður en þú kaupir efni til meðhöndlunar.

Hafðu samband við sérfræðing á sviði plöntuheilbrigðis, garðyrkjuráðgjafa eða rannsóknarstofu sem tekur við sýnum og spurðu hvernig best sé að undirbúa þau. Taktu ljósmyndir af heilum bakka og nærmyndir af stöngulgrunni áður en plöntur eru fjarlægðar. Skráðu tegund, sáningardag, frælotu, sáðmold og hvenær einkennin sáust fyrst. Ef sýni er óskað skaltu fylgja leiðbeiningum um hvaða plöntuhluta og ræktunarefni eigi að senda og hvernig á að pakka því. Ekki blanda sýnum úr ólíkum bökkum saman nema sérfræðingurinn biðji um það; uppruninn getur hjálpað til við að skýra mynstrið.

Mat á árangri fyrir næstu sáningu

Notaðu það sem þú hefur skráð til að ákveða hvaða atriði er rétt að laga fyrir næstu sáningu. Ef moldin stóð blaut skaltu kanna frárennsli og vökvun; ef skemmdir komu aðeins í einum bakka skaltu fara yfir ílát, verkfæri og ræktunarefni úr þeirri lotu. Þegar nauðsynlegu hreinlæti og viðeigandi ræktunarskilyrðum hefur verið komið í lag getur samanburður á fáum breytingum í einu hjálpað til við að meta árangurinn. Ekki fresta nauðsynlegum úrbótum eingöngu til að prófa eina breytingu. Ef greining hefur verið staðfest skaltu fylgja ráðleggingum sérfræðings. Ekki gera ráð fyrir að eitt sótthreinsiefni eða ein vökvunarbreyting leysi öll vandamál, því kímplöntufall getur átt sér ólíkar orsakir.

Metið árangurinn út frá bæði uppkomu og því hversu margar plöntur halda áfram að vaxa heilbrigðar. Fleiri plöntur sem koma upp eru ekki endilega merki um að vandinn sé leystur ef þær falla skömmu síðar. Berðu saman sömu tegund á sambærilegu þroskastigi og taktu mið af því hvort frælotan eða árstíminn hafi breyst. Ein vel heppnuð sáning er jákvæð niðurstaða, en ekki sönnun fyrir að ákveðin breyting hafi ein og sér komið í veg fyrir smit. Ef endurskipulagning felur einnig í sér nýtt hús er klassískt gróðurhús í stærðum frá 3,77 til 28,08 m². Teiknaðu upp fyrirhugaða bekki, gönguleiðir og vinnuflöt áður en þú velur stærð. Prófaðu hvort þú náir að aftari bökkum og getir tekið einn út án þess að færa alla hina. Þannig tengist rýmisvalið þeirri daglegu skoðun og umhirðu sem þarf til að taka eftir nýjum einkennum snemma.

Algengar spurningar

Getur kímplöntufall komið áður en fræið spírar?

Já. Fræ eða spíra getur eyðilagst áður en plantan kemur upp úr sáðmoldinni, svo reiturinn lítur út eins og fræið hafi ekki spírað. Slæm spírunarhæfni, sáðdýpt og aðstæður við sáningu geta þó valdið svipuðu.

Er mygla alltaf sýnileg á plöntum sem falla?

Nei. Kímplöntufall getur valdið skemmdum við moldaryfirborðið án þess að sjáist mygla eða sveppagróður. Skoðaðu stöngulgrunn, rætur og fleiri plöntur, en líttu ekki á eitt einkenni sem fullgilda greiningu.

Má nota sáðmold aftur eftir kímplöntufall?

Best er að endurnýta ekki sáðmold úr bakka þar sem plöntur hafa fallið. Hún getur borið smit áfram. Fargaðu henni eftir viðeigandi leiðbeiningum og notaðu hreint, ferskt ræktunarefni við næstu sáningu.

Dugar að vökva minna til að stöðva kímplöntufall?

Ekki endilega. Of mikil bleyta eykur áhættu, en þurr sáðmold skaðar líka unga plöntu. Vökvaðu eftir þörfum tegundarinnar, gættu að frárennsli og skoðaðu hvort vatn sitji í bakka eða undirskál.

Hvenær ætti ég að leita faglegrar greiningar?

Leitaðu ráðgjafar ef fallið endurtekur sig þrátt fyrir hreinlæti og viðeigandi ræktunarskilyrði, ef margar tegundir verða fyrir því eða ef niðurstaðan skiptir miklu máli. Hafðu samband við ráðgjafa eða rannsóknarstofu áður en þú tekur sýni.

Kímplöntufall þekkist helst á skemmdum við rætur eða neðsta hluta stönguls, en svipuð visnun getur stafað af öðrum vandamálum. Skoðaðu því plönturnar, sáðmoldina og mynstrið í bakkanum áður en þú ákveður orsök. Hreint ræktunarefni, hófleg vökvun, gott frárennsli og skýr merking sáninga draga úr líkum á að vandinn endurtaki sig. Ef fallið heldur áfram eða greiningin er óljós getur sérfræðiráðgjöf komið í veg fyrir að þú bregðist við rangri orsök.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖