Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Molta í gróðurhúsabeð án of mikillar áburðargjafar

Molta í gróðurhúsabeð án of mikillar áburðargjafar

Ræktun í gróðurhúsi

Það getur verið freistandi að bæta moltu í gróðurhúsabeðið á hverju vori, en meira er ekki alltaf betra. Molta bætir ekki aðeins lífrænu efni við jarðveginn heldur getur hún líka bætt í hann næringarefnum og söltum. Hæfilegt magn ræðst því af þroska og uppruna moltunnar, greiningu og flatarmáli beðanna. Hér er farið yfir hvernig má meta þessi atriði og reikna magn án þess að gera árlega moltugjöf að sjálfgefnu verklagi.

Glergróðurhús með Accoya-viði og geymsluhluta.

Molta bætir jarðveg en gefur líka næringu

Molta er bæði jarðvegsbót og næringargjafi. Hún getur aukið lífrænt efni og stuðlað að góðri jarðvegsbyggingu, en samsetning hennar ræðst af hráefnum og vinnslu. Tveir jafnstórir skammtar geta því innihaldið ólíkt magn köfnunarefnis, fosfórs, kalíums og uppleystra salta. Hluti næringarefnanna getur verið tiltækur fljótt en annar losnað smám saman; hlutföllin eru ekki þau sömu í öllum moltutegundum. Litur, áferð eða heiti á poka segir ekki eitt og sér hvort hún henti tilteknu beði. Skýrðu því hvort markmiðið sé að bæta jarðvegsbyggingu, auka lífrænt efni eða bæta næringu við.

Í gróðurhúsi berst úrkoma ekki sjálfkrafa á beðin eins og í opnu ræktunarrými, svo ekki er rétt að treysta á að rigning skoli út því sem bætt er við. Á hinn bóginn safnast næringarefni eða sölt ekki óhjákvæmilega upp: vökvun, frárennsli, upptaka plantna og jarðvegsgerð hafa líka áhrif. Endurtekin gjöf af næringarríkri moltu getur þó aukið heildarmagnið í jarðveginum og raskað jafnvægi næringarefna. Það er ástæða til að skoða fyrri viðbætur og þarfir beðsins áður en nýtt lag er lagt á. Molta er því ekki hlutlaus fylling sem má nota ótakmarkað þegar moldin virðist þurr eða þétt.

Þroski moltunnar skiptir máli

Fullþroskuð molta hefur yfirleitt tekið miklum breytingum frá hráefnunum: hún er oft laus í sér, með jarðkenndri lykt og án mikils magns af greinilega fersku efni. Þetta eru vísbendingar, ekki trygging fyrir því að hún henti beint í gróðurhúsabeð. Gróf viðarbrot geta til dæmis verið eftir í þroskaðri moltu, og útlitið segir ekki hvað hefur verið sett í hana. Sterk ammoníak- eða rotnunarlykt, sýnilegt ferskt hráefni eða merki um áframhaldandi niðurbrot gefa ástæðu til að kanna stöðuna betur. Skoðaðu fleiri en einn stað í hrúgunni, því yfirborðið getur verið öðruvísi en efnið inni í henni. Aldur hrúgunnar eða það að hún sé köld nægir heldur ekki til að staðfesta þroska. Ef þú kaupir moltu skaltu leita að upplýsingum um þroska og fyrirhugaða notkun, frekar en að treysta eingöngu á dökkan lit eða fíngerða áferð.

Ef moltan er ekki fullþroskuð getur niðurbrotið haldið áfram eftir að henni hefur verið dreift. Það getur haft áhrif á aðgengi plantna að næringu og gert hana óheppilega nálægt sáningu eða nýgróðursettum plöntum. Láttu efnið þá ljúka niðurbroti áður en þú notar það í beði, eða fylgdu ráðleggingum um þá tilteknu moltutegund. Þroski er heldur ekki það sama og hreinleiki: hann sýnir ekki einn og sér hvort moltan sé laus við illgresisfræ eða óæskilegar leifar. Fyrir matjurtaræktun skiptir því máli að þekkja upprunann og hvaða notkun framleiðandi mælir með.

Uppruni og greining segja meira en útlitið

Molta úr garðaúrgangi, matarleifum eða búfjáráburði getur verið ólík að samsetningu, jafnvel þótt hún líti svipað út. Finndu út hvaða hráefni voru notuð og hvort efnið sé ætlað fyrir ræktun matjurta. Ef upplýsingarnar vantar skaltu biðja um nánari upplýsingar áður en þú ákveður magn. Það getur líka skipt máli hvort moltan sé sigtuð eða gróf og hversu rök hún er, því slíkt hefur áhrif á það hvernig rúmmálið mælist og dreifist. Heitið molta eða merking á umbúðum dugar ekki til að áætla næringarinnihald.

Moltugreining getur meðal annars sýnt sýrustig, rafleiðni (EC), lífrænt efni og næringarefni; ekki allar greiningar innihalda sömu mælingar. Spyrðu hvort niðurstöður um næringu lýsi heildarmagni eða þeim hluta sem er tiltækur plöntum, og hvort tölurnar miðist við þurrefni eða rakt efni. Rafleiðni gefur vísbendingu um uppleyst sölt en segir ekki ein og sér hvaða næringarefni eru til staðar. Mæliaðferð og einingar þurfa að fylgja niðurstöðunni svo hægt sé að túlka hana rétt. Jarðvegsgreining er annað en moltugreining: hún lýsir því sem þegar er í beðinu. Fylgdu leiðbeiningum rannsóknarstofunnar um sýnatöku úr hvoru efni fyrir sig. Merktu sýnin með beðheiti eða moltulotu og dagsetningu. Greining á eldri sendingu lýsir ekki endilega nýrri sendingu frá sama framleiðanda; staðfestu því hvaða efni niðurstöðurnar eiga við áður en þú notar þær til að ákveða magn.

Mældu beðin áður en þú reiknar magn

Mældu yfirborð þess jarðvegs sem á að fá moltu, ekki allt gólf gróðurhússins. Skráðu lengd og breidd hvers beðs, reiknaðu flatarmál þess og leggðu síðan saman flatarmál beðanna sem eiga að fá sömu meðferð. Sé beðið óreglulegt má skipta því í einfaldari hluta til að áætla flatarmálið betur. Gönguleiðir, vinnusvæði og tómur gólfflötur eiga ekki sjálfkrafa að teljast með. Teikning með mælingum hjálpar til við að sjá hvort einhver hluti hafi gleymst eða verið talinn tvisvar. Merktu sérstaklega svæði sem á ekki að meðhöndla, svo sem hluta með annarri ræktun. Ef moltunni á að blanda niður í ákveðið jarðvegslag þarf einnig að vita hvaða dýpt er til umfjöllunar. Yfirborðsflatarmál eitt segir ekki til um rúmmál moldarinnar sem moltunni verður blandað í.

Rými sem fer í geymslu er heldur ekki sjálfkrafa ræktunarsvæði. Ef þú berð saman húsakosti getur glergróðurhús með Accoya-viði og geymslurými verið einn þeirra, en skipting rýmisins í beð, geymslu og gönguleiðir þarf að liggja fyrir áður en moltumagn er reiknað. Staðfestu innra skipulag þeirrar stærðar sem þú ert að skoða; heiti vörunnar gefur ekki mælingar einstakra beða. Sama regla gildir um beð í kössum: mældu innra ræktunaryfirborðið, ekki ytri stærð kassans. Gefðu hverju beði einfalt heiti eða númer á teikningunni og notaðu það einnig á sýnum og í ræktunarskrá. Þá er hægt að tengja magnið við rétt svæði, jafnvel þótt skipulagið breytist síðar. Geymdu mælingar beðanna aðskildar svo hægt sé að breyta gjöf í einu beði án þess að endurreikna allt húsið.

Ytra útlit Bloomcabin Orangerie-gróðurhúss.

Breyttu ráðlögðu magni í mælanlegt rúmmál

Ef notkunarleiðbeiningar eða ræktunarráðlegging miða við þykkt lags má reikna rúmmálið með því að margfalda flatarmál beðs í fermetrum með þykktinni í metrum. Dæmi um einingabreytingu er 2,5 m² × 0,01 m = 0,025 m³, eða 25 lítrar. Þetta sýnir aðeins hvernig mælieiningarnar tengjast; eins sentímetra lag er ekki ráðlögð þykkt fyrir öll beð. Til að mæla slíkt reiknað rúmmál má nota ílát með þekktri lítratölu. Í þessu dæmi jafngilda 25 lítrar fimm fimm lítra skömmtum. Mældu efnið á sambærilegan hátt í hvert sinn, án þess að þjappa einum skammti mun meira en öðrum. Reiknaðu hvert beð fyrir sig og leggðu niðurstöðurnar saman þegar forsendurnar eru þær sömu. Ef ráðleggingin miðast við ákveðið rúmmál jarðvegs eða tiltekna blöndunardýpt þarf að nota þær forsendur í stað þess að giska út frá yfirborðinu.

Athugaðu hvort umbúðir eða ráðgjöf tilgreini massa, til dæmis kíló á fermetra, eða rúmmál, til dæmis lítra. Ekki breyta kílóum í lítra án upplýsinga um rúmþyngd og raka efnisins; molta getur verið misþétt og misrök. Stærð gróðurhúss segir heldur ekki beint til um moltumagn: vörulýsing Bloomcabin Orangerie gefur stærðarbil frá 47 til 70 m², en raunverulegt beðaflatarmál þarf að mæla sérstaklega. Taktu mið af því hvort rýmið er nýtt undir beð, göng eða annað skipulag. Þannig verður magnið byggt á ræktunaryfirborði en ekki stærðarlýsingu byggingarinnar.

Lestu jarðvegsniðurstöður áður en þú bætir við

Jarðvegsgreining hjálpar til við að meta hvort moltugjöf styðji markmiðið eða bæti við næringarefnum sem þegar er nóg af. Skoðaðu niðurstöður um sýrustig, næringarefni og rafleiðni með tilliti til þeirrar ræktunar sem á að vera í beðinu. Eitt gildi segir ekki allt: túlkun þess ræðst meðal annars af mæliaðferð, jarðvegi og þörfum plantnanna. Ef greiningin sýnir hátt innihald tiltekins næringarefnis er varasamt að velja moltu eingöngu vegna þess að hún bæti jarðvegsbyggingu. Hún getur einnig aukið magn þess næringarefnis. Ekki leggja tölur úr jarðvegs- og moltugreiningu beint saman nema einingar og forsendur séu sambærilegar. Sérstaklega þarf að greina á milli heildarmagns næringar í moltunni og þess sem reikna má með að verði tiltækt fyrir plönturnar á ræktunartímabilinu. Fáðu aðstoð við túlkun ef niðurstaðan er óljós áður en þú ákveður gjöf.

Ef lífrænt efni er lítið en niðurstöður sýna jafnframt mikið magn tiltekinna næringarefna þarf að finna jarðvegsbót sem hentar báðum aðstæðum. Næringarrík molta er þá ekki sjálfgefið val. Berðu upplýsingar um fyrirhugað efni saman við niðurstöðurnar og markmið ræktunarinnar. Sýni úr ólíkum beðum ættu ekki að blandast saman ef á að meta þau sérstaklega; eitt meðaltal getur falið mun sem skiptir máli við ákvörðun um magn. Við skipulagningu ræktunarsvæða í klassísku glergróðurhúsi er því gagnlegt að merkja beðin á teikningu eftir fyrri notkun og fyrirhugaðri ræktun. Gerð hússins ákvarðar ekki sýnatökuna; aðstæður í beðunum gera það. Spurðu rannsóknarstofuna hvernig best sé að skipta svæðinu og taka sýni. Þannig getur eitt beð fengið aðra meðferð en annað án þess að allt ræktunarsvæðið sé talið hafa sömu þörf.

Dreifðu moltu þar sem hún á að nýtast

Veldu hvenær moltunni er dreift út frá þroska hennar, ræktuninni og leiðbeiningum fyrir efnið. Fyrir sáningu eða gróðursetningu er auðveldara að sjá hvort magn dreifist jafnt, en ekki er þar með sagt að öll molta eigi að fara í jarðveginn með sama hætti. Sumum efnum er dreift á yfirborðið en önnur notuð á annan hátt samkvæmt leiðbeiningum. Skiptu mældu heildarmagni í skammta fyrir jafn stóra hluta beðsins áður en þú byrjar. Þá minnkar hættan á að mest af moltunni fari á fyrri helminginn og lítið verði eftir fyrir hinn. Jafnaðu yfirborðið án þess að bæta við nýju efni eingöngu til að fylla lægðir. Forðastu að setja óþroskaða eða óþekkta moltu þar sem hún liggur þétt að fræjum eða ungum rótum. Ómældir haugar í hornum eða við jaðra gera gjöfina ójafna þótt heildarmagnið hafi verið rétt reiknað.

Aðgengi og skipulag skipta máli þegar dreifing er skipulögð. Ef þú ert að skoða veggróðurhús úr gleri skaltu teikna inn beðin og gönguleiðirnar áður en þú ákveður hvar moltan fer; hún á ekki að fara á gólfflöt sem er aðeins ætlaður til umferðar. Dreifðu mældu magni jafnt yfir það svæði sem leiðbeiningarnar eiga við og gættu þess að aðgreina beð með ólíkum ræktunarskilyrðum. Ef beð er þegar gróðursett skaltu fylgja ráðleggingum um hvort og hvernig bæta megi við án þess að hylja plöntur eða valda óþarfa raski.

Molta í jarðvegsbeðum og ræktunarílátum

Beð með beinum tengslum við undirliggjandi jarðveg og lokað ræktunarílát hafa ekki sömu forsendur fyrir moltunotkun. Upphækkaður kassi getur tilheyrt hvorum flokki eftir því hvort botninn er opinn eða lokaður; heitið eitt nægir ekki til að greina þar á milli. Í íláti ráða eiginleikar allrar ræktunarblöndunnar miklu um loft, raka og næringu við rætur. Ekki gera ráð fyrir að molta geti komið í stað alls ræktunarefnis í potti eða að sama blanda henti ólíkum plöntum. Ef leiðbeiningar mæla með moltu sem hluta af blöndu skaltu fylgja þeim og reikna magn eftir rúmmáli ílátsins. Athugaðu hvort aðkeypta ræktunarefnið innihaldi þegar moltu eða viðbætt næringarefni. Viðbót sem virðist lítil getur annars verið önnur gjöf ofan á þá sem fylgdi efninu. Flatarmál gólfplássins er ekki rétt forsenda fyrir slíka blöndun.

Haltu utan um hvort plöntur vaxi í jarðvegi gróðurhússins, upphækkuðum beðum eða aðkeyptu ræktunarefni. Við samanburð á byggingum, þar á meðal gróðurhúsi með Accoya, þarf að skoða teikningar og mál með það ræktunarkerfi í huga sem þú ætlar að nota. Vöruheitið staðfestir ekki hve margir kassar komast fyrir eða hvaða ræktunarefni hentar í þá. Skráðu rúmmál og samsetningu blöndunnar fyrir hverja tegund íláts, aðskilið frá flatarmáli jarðvegsbeðanna. Ef bæði kerfin eru notuð í sama húsi skaltu líka merkja greinilega hvaða mældi moltuskammtur á að fara hvert. Sama rannsóknaraðferð eða túlkun hentar ekki endilega bæði jarðvegi og ræktunarblöndu. Segðu rannsóknarstofunni hvað er í sýninu áður en greining er valin. Þannig er minni hætta á að ráðlegging fyrir eitt ræktunarkerfi sé færð óbreytt yfir á annað.

Bloomcabin Orangerie-gróðurhús í garði.

Skráðu moltugjafir yfir fleiri en eitt tímabil

Skráðu dagsetningu, uppruna moltunnar, greiningu hennar ef hún liggur fyrir, magn og hvaða beð fékk efnið. Taktu einnig fram hvort það var dreift á yfirborð eða notað með öðrum hætti. Slík skráning þarf ekki að vera flókin: tafla með aðskildum línum fyrir hvert beð dugar til að sjá hvort sama svæði hafi fengið viðbætur ítrekað. Þegar lífrænt efni brotnar áfram niður hverfa ekki endilega öll áhrif fyrri gjafa á sama tíma. Þess vegna er betra að taka mið af sögu beðsins en að byrja á nýju mati á hverju vori.

Berðu skráninguna saman við jarðvegsgreiningar og ræktunina sem fylgdi á eftir áður en þú ákveður næstu viðbót. Notaðu sömu beðheiti og skráðu einnig aðrar næringargjafir svo moltan sé ekki metin ein og sér. Við samanburð greininga yfir tíma þarf að huga að sýnatökudýpt, mæliaðferð og einingum; breyting á tölum getur annars verið erfið að túlka. Ef þú skipuleggur aðskilin ræktunarsvæði í T-laga Orangerie-gróðurhúsi skaltu halda skrá fyrir hvert beð fremur en að skrá aðeins eitt heildarmagn fyrir húsið. Lögun hússins segir ekki hvort jarðvegurinn sé eins á öllum svæðum. Skráðu líka ef beð er stækkað, minnkað eða fyllt með nýju efni. Þá er hægt að sjá hvort breytingar í niðurstöðum tengjast moltugjöf, breyttu ræktunarsvæði eða öðrum viðbótum, í stað þess að bera saman tölur sem byggjast á ólíkum forsendum.

Eftirlit með beðunum eftir moltugjöf

Eftir moltugjöf er gagnlegt að fylgjast með beðunum og skrá breytingar án þess að túlka hvert merki sem næringarskort. Taktu eftir spírun, vexti og því hvernig raka er háttað á mismunandi stöðum. Skráðu hvenær breytingar koma fram og hvort þær séu bundnar við eitt beð eða fleiri. Ljósmyndir frá sama sjónarhorni geta auðveldað samanburð, en þær koma ekki í stað greiningar. Þegar þú skipuleggur beð í pýramídulaga gróðurhúsi skaltu hafa aðgengi til skoðunar og sýnatöku í huga, auk þess að mæla ræktunaryfirborðið. Hvert beð þarf að vera hægt að skoða án þess að stíga í moldina. Ólíkur vöxtur innan sama húss sannar ekki að moltumagnið sé rangt; ljós, vökvun og aðstæður við rætur geta líka verið mismunandi. Berðu athuganirnar saman við skráða gjöf áður en þú ákveður að bæta meiru við.

Ef plöntur sýna óvænt viðbrögð eftir gjöf skaltu ekki svara strax með annarri moltugjöf eða áburði. Farðu fyrst yfir uppruna efnisins, magn, dreifingu og aðrar breytingar sem urðu á sama tíma. Athugaðu hvort vökvun hafi breyst eða hvort nýtt ræktunarefni hafi einnig verið sett í beðið. Ef grunur er um of mikla næringu eða sölt þarf mælingu og túlkun sem á við jarðveginn og ræktunina; útlit plantna eitt staðfestir ekki orsökina. Haltu aftur af frekari næringargjöf meðan þú aflar upplýsinga um vandann. Ekki reyna að leiðrétta óþekkta stöðu með mikilli vökvun án þess að vita hvernig frárennsli og aðstæður í beðinu eru. Þegar niðurstöður liggja fyrir má ákveða hvort næsta moltugjöf verði minni, falli niður eða hvort önnur jarðvegsbót henti betur. Markmiðið er að laga gjöfina að þörfinni, ekki að viðhalda föstum árlegum skammti.

Algengar spurningar

Hvernig sé ég hvort molta sé fullþroskuð?

Laus áferð, jarðkennd lykt og lítil merki um ferskt hráefni geta bent til þroska, en eru ekki örugg prófun. Athugaðu uppruna og notkunarleiðbeiningar. Þroski einn og sér segir ekki hvort moltan henti fyrir matjurtabeð.

Hversu mikla moltu á ég að nota í gróðurhúsabeð?

Ekkert eitt magn hentar öllum beðum. Það fer eftir greiningu moltunnar og jarðvegsins, markmiði notkunarinnar og flatarmáli beðsins. Mældu ræktunarsvæðið og reiknaðu eftir viðeigandi ræktunarleiðbeiningum eða greiningu, ekki flatarmáli alls gróðurhússins.

Má setja ferska moltu beint í beðið?

Ekki ætti að gera ráð fyrir að molta sé tilbúin til notkunar bara af því að hún lítur út fyrir að vera gömul. Óþroskað efni getur haldið áfram að brotna niður í beðinu. Fylgdu leiðbeiningum um þroska og notkun, sérstaklega í kringum sáningu og gróðursetningu.

Fullnægir molta allri næringarþörf plantnanna?

Ekki endilega. Næringarefnainnihald og aðgengi þeirra eru breytileg eftir moltutegundum, og þarfir ráðast einnig af ræktuninni og jarðveginum. Greining og leiðbeiningar fyrir viðkomandi ræktun segja meira en heitið molta eitt og sér.

Ætti ég að bæta moltu í beðin á hverju ári?

Ekki sjálfkrafa. Taktu mið af því sem hefur áður verið bætt í beðið, niðurstöðum jarðvegs- og moltugreininga og markmiði viðbótarinnar. Árleg gjöf af vana getur leitt til þess að næringarefni eða sölt safnist upp.

Hæfilegt magn moltunnar ræðst ekki af því hversu stórt gróðurhúsið virðist eða hvað síðast var gert í nágrannabeðinu. Það ræðst af því hvaða molta er notuð, hvað jarðvegurinn inniheldur og hve stórt svæði á að fá viðbótina. Þroski, greining, mæling og skráning gera ákvörðunina markvissari og draga úr hættu á óþarfa næringargjöf.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖