Skipuleggðu pláss fyrir sáðbakka í gróðurhúsinu

Skipulag vorsáningar
Á vorin eru oft nokkrar sáningarlotur í gróðurhúsinu á sama tíma. Bakkarnir taka þá meira pláss en fjöldi sáninga einn sýnir: eldri lota losar ekki borðið fyrr en bakkarnir eru fluttir annað, en sú næsta getur bæst við á meðan. Reiknaðu því mestu þörfina út frá skörun tímabila, mældu borðin sem raunverulega nýtast og prófaðu stærð bakkanna á einföldu skipulagi. Þá sérðu hvort ræktunarflöturinn dugar og hvaða svigrúm þarf fyrir umhirðu.

Hámarksfjöldi bakka á sama tíma
Byrjaðu á tímabilinu sem þú ætlar að skipuleggja. Teldu ekki alla bakka vorsins saman, heldur aðeins þá sem þurfa borðpláss á sama tíma. Skráðu fyrir hverja sáningarlotu hvenær bakkarnir koma á ræktunarborðið og hvenær þeir fara af því. Ef aðeins hluti lotunnar flyst í potta eða annað rými skaltu skrá þann hluta sérstaklega; það sem situr eftir heldur áfram að teljast. Taktu með allar lotur sem skarast, líka þær sem byrja áður en fyrri lota er búin. Vikuáætlun gefur oft skýra mynd, en ef plássið breytist nokkrum sinnum innan sömu viku skaltu nota dagsetningar eða styttri tímabil. Röð verkanna innan dags getur líka skipt máli. Ef sex nýir bakkar koma inn að morgni en fjórir eldri fara út síðdegis þurfa allir tíu pláss um stund. Í dagatali þar sem aðeins staðan í lok dags sést gæti þessi tímabundna þörf farið fram hjá þér. Skráðu því sérstaklega daga þegar bæði er tekið við bökkum og aðrir fluttir burt.
Leggðu saman fjöldann fyrir hvert tímabil. Í einföldu dæmi þarf lota A fjóra bakka á borðinu í vikum 1–4, lota B sex bakka í vikum 3–5 og lota C þrjá bakka í vikum 5–6. Samanlagður fjöldi verður þá 4, 4, 10, 10, 9 og 3 í vikum 1–6. Hámarksþörfin er tíu bakkar í vikum 3–4, ekki þrettán bakkar sem fæst með því að leggja allar loturnar saman. Dæmið sýnir reikniaðferðina, ekki ráðlagðan ræktunartíma fyrir ákveðna plöntu. Ef bakkarnir eru misstórir gefur bakkatalið aðeins fyrstu vísbendingu; þá þarf líka að bera saman flatarmálið sem þeir taka.
Tímasetningar sáningarlota
Sáningardagurinn segir ekki sjálfkrafa hvenær bakki losar ræktunarborðið. Í reikniskjali eða á pappír geturðu haft eina línu fyrir hverja lotu og skráð tegund eða yrki, sáningardag, fjölda og stærð bakka, áætlaða dagsetningu þegar þeir fara á borðið og hvenær þeir eiga að fara þaðan. Bættu við athugasemd um hvort öll lotan flyst í einu eða hvort hún skiptist. Þá kemur í ljós hvaða bakkar halda áfram að taka pláss þótt næsti hluti ræktunarinnar sé hafinn. Gefðu hverri lotu stutt auðkenni og notaðu sama auðkenni á bökkunum og í skránni. Ef þú sáir sömu tegund oftar en einu sinni þarf hver sáning að hafa sína línu. Annars er auðvelt að skrá brottför fyrstu lotunnar eins og hún eigi líka við um þá næstu. Sérstakur dálkur fyrir staðsetningu hjálpar ef lota skiptist milli tveggja borða.
Skráðu bæði áætlaðar og raunverulegar færslur. Notaðu leiðbeiningar fyrir viðkomandi tegund eða yrki þegar þú áætlar næstu skref, og berðu þær svo saman við það sem gerist hjá þér. Ekki nota einn fastan fjölda daga fyrir allar plöntur; dvalartími á borðinu getur verið mismunandi. Ef þú ert óviss um hvenær lota losar pláss skaltu reikna tvær útgáfur af áætluninni, með fyrri og síðari brottfarardegi. Þannig sést hvort lítil breyting á áætlun skapar aukna skörun. Greindu á milli þess að plönturnar séu tilbúnar til flutnings og þess að næsti ræktunarstaður sé laus. Bakkarnir losa ekki borðið fyrr en flutningurinn hefur farið fram. Raunverulegar dagsetningar verða síðan gagnlegar þegar þú skipuleggur næsta vor.
Nýtanlegt yfirborð ræktunarborðanna
Mældu lengd og dýpt hvers borðs ofan frá, á þeim fleti sem þú ætlar raunverulega að nota fyrir bakka. Fyrir rétthyrnt borð er flatarmálið lengd sinnum dýpt: borð sem er 1,20 m á lengd og 0,60 m á dýpt hefur 0,72 m² yfirborð. Ef borðflöturinn er með útskotum eða óreglulegri lögun skaltu skipta honum á skissu niður í mælanlega hluta. Gættu þess að telja horn ekki tvisvar og notaðu sömu mælieiningu á öllum borðum. Skráðu stærð hvers flatar sérstaklega áður en þú leggur flatarmálin saman. Mældu milli upphækkaðra brúna eða annarra hindrana, ekki aðeins ytri mál borðsins. Bakki þarf að standa stöðugt og njóta fullnægjandi stuðnings; ekki telja pláss þar sem hann þyrfti að standa ótryggilega út fyrir brún. Flatarmálsreikningurinn segir heldur ekkert um burðarþol. Kannaðu hjá framleiðanda borðsins hvort það henti fyrir fyrirhugaðan fjölda bakka með blautum ræktunarmiðli og vatni.
Teldu aðeins þá fleti sem eru tiltækir fyrir bakka. Gönguleiðir, fastar hindranir og svæði sem þú ætlar að nota til annarra verka eiga ekki að bætast við borðflatarmálið. Mældu líka borð í mismunandi hæð hvert fyrir sig ef þú hyggst nýta þau bæði. Uppgefið flatarmál gróðurhúss er annar mælikvarði: stærðarútgáfur klassísks gróðurhúss eru skráðar frá 3,77 m² upp í 28,08 m², en það segir ekki hversu mikið ræktunarborð rúmast í tiltekinni uppsetningu. Notaðu slíka stærð til grófs samanburðar, ekki sem staðgengil fyrir mælingu á borðunum.
Hversu margir bakkar rúmast á hverju borði?
Mældu ytri lengd og breidd bakkanna, þar sem þeir taka raunverulega pláss, og hafðu stærðir mismunandi bakka aðskildar. Teiknaðu síðan hvert borð í réttum hlutföllum og merktu bakkana sem rétthyrninga. Til dæmis rúmast á borði sem er 180 × 60 cm, án bila, átta bakkar sem eru 30 × 40 cm ef 40 cm hliðin liggur eftir borðinu og 30 cm hliðin eftir dýptinni. Ef bökkunum er snúið þannig að 30 cm hliðin liggi eftir borðinu komast sex fyrir. Dæmið sýnir hvers vegna samlagning flatarmála ein og sér segir ekki alltaf hvort bakkarnir passi. Þú getur prófað röðunina með pappírssniðmátum í sama mælikvarða og teikningin. Með misstóra bakka er gagnlegt að prófa fleiri en eina röðun og snúa einstökum bökkum. Mældu undirbakka eða lok sérstaklega ef þau ná út fyrir sáðbakkann. Það eru ystu brúnir samstæðunnar sem ráða því hversu mikið pláss hún tekur.
Teiknaðu inn það bil sem þú þarft í raun milli bakka og við brúnir borðsins, ef þú þarft pláss til að grípa utan um þá eða færa þá. Skoðaðu hvert borð sérstaklega: afgangur á einu borði nýtist ekki endilega fyrir bakka sem er of breiður eða langur fyrir þann flöt. Skráðu fjölda sem kemst fyrir með hverri röðun, fremur en að áætla út frá heildarflatarmáli. Stærðarútgáfur veggróðurhúss úr gleri eru skráðar frá 3,69 m² upp í 9,58 m²; það bil segir til um gólfflöt, en bakkafjöldann finnurðu með því að máta mál bakkanna við borðskipulagið.

Pláss fyrir umhirðu og umplöntun
Röðun sem fyllir borðið alveg á teikningu er ekki alltaf þægileg í notkun. Hugleiddu hvort þú komist að bakkunum án þess að færa aðra, hvort þú þurfir að taka þá upp af borðinu og hvar þú getur flokkað þá. Ef venjuleg umhirða fer fram við borðið skaltu skilja eftir rými sem hentar þínum vinnubrögðum. Það þarf ekki að vera ákveðið hlutfall af borðinu; merktu frekar svæðið á skissunni og teldu það frá áður en þú reiknar fjölda bakka. Prófaðu að ná að bakkanum sem stendur fjærst og lyfta honum með báðum höndum. Borð sem aðeins er aðgengilegt frá annarri hlið getur þurft aðra röðun en borð sem þú gengur að frá báðum hliðum. Hafðu merkingar sýnilegar og athugaðu hvort þú getir skoðað bakkana í aftari röðinni. Þannig byggist áætlunin á daglegri notkun, ekki aðeins því yfirborði sem hægt er að fylla.
Hafðu líka í huga tímabundna vinnu, til dæmis þegar þú tekur bakka frá til að umplanta eða undirbúa næstu lotu. Ef þú notar sama borð bæði fyrir ræktun og vinnu skaltu ekki telja allan flötinn tiltækan fyrir bakka á meðan verkið fer fram. Gerðu ráð fyrir hvar bakka sem bíða færslu verður komið fyrir og hvort aðgangur að öðrum bakkum haldist. Ef þú berð saman Glergróðurhús með Accoya viði og geymslurými, skaltu kanna mál og skiptingu þeirrar útgáfu sem þú skoðar. Skráð stærðarbil er 5,52–28,08 m², en heildarflatarmál eitt og sér sýnir ekki hvaða flötur nýtist undir ræktunarborð.
Plássþörf eftir umplöntun
Plássþörfin getur breyst þegar plöntur fara úr sáðbakka í önnur ílát. Þá getur breyst bæði fjöldi íláta og flatarmálið sem þau taka, svo ekki gera ráð fyrir að rýmið sem sáðbakki tekur dugi líka í næsta ræktunaráfanga. Skráðu fyrir hvert stig hvaða ílát eru á borðinu, hversu mörg eru í notkun og hvaða mál þau hafa. Ef aðeins hluti plantnanna flyst skaltu telja þann hluta í nýju ílátunum og skrá sérstaklega það sem verður eftir í sáðbakkanum. Sem einfalt skipulagsdæmi gætu plöntur úr einum sáðbakka farið í potta sem standa á tveimur undirbökkum af sömu ytri stærð og sáðbakkinn. Þá tvöfaldast borðflöturinn sem lotan tekur, jafnvel þótt plöntufjöldinn sé óbreyttur. Þetta er ekki ráðlegging um pottastærð eða þéttleika. Notaðu þá ílátastærð og það bil milli plantna sem hentar viðkomandi ræktun og reiknaðu plássið út frá þeirri uppsetningu.
Reiknaðu líka tímabilið þegar ílát úr tveimur áföngum eru á borðinu samtímis. Ef gamli bakkinn er enn á borðinu meðan pottarnir bíða þar, þurfa báðir flokkarnir pláss í útreikningnum. Þegar sáðbakkinn hefur verið færður annað geturðu tekið hann út, en ekki fyrr. Ef umplöntun tekur aðeins hluta úr degi geturðu skráð þetta sem tímabundna þörf fremur en að láta bæði ílátasett teljast alla vikuna. Merktu þó hvar pottarnir standa meðan verkið fer fram. Þessi aðferð hjálpar þér að sjá hvort mesta plássþörfin kemur við sáningu, við umplöntun eða þegar lotur skarast. Tímasetningar og meðferð plantnanna þurfa áfram að byggjast á þörfum viðkomandi tegunda.
Svigrúm fyrir breytingar á sáningaráætlun
Áætlun getur breyst þegar bakkar sitja lengur á borðinu en búist var við eða fleiri lotum er bætt við. Skoðaðu því ekki aðeins eina útgáfu af dagatalinu. Reiknaðu venjulega áætlun og aðra þar sem óviss lota losar pláss seinna eða viðbótarlota bætist við. Merktu hvaða forsendu þú breytir í hverri útgáfu, svo þú sjáir hvort það er seinkunin eða nýja sáningin sem veldur plássþrengslum. Ef þú hefur ræktunarskrá frá fyrri árum getur hún sýnt hvaða breytingar eru líklegar hjá þér.
Skilgreindu varasvigrúm sem fjölda bakka sem þú vilt geta bætt við og prófaðu þann fjölda á teikningunni. Forðastu að bæta við handahófskenndu hlutfalli sem segir lítið um raunverulega röðun. Ef bakkarnir rúmast ekki á borðunum þegar þörfin er mest skaltu kanna hvort aðrar tímasetningar samræmist leiðbeiningum fyrir plönturnar eða hvort annar ræktunarflötur sé tiltækur. Ekki telja annan flöt sem varapláss nema hann verði laus á réttum tíma og aðstæður þar henti plöntunum. Ef þú ert að bera saman gróðurhús sem mögulegt viðbótarrými eru útgáfur pýramídulaga gróðurhúss skráðar frá 5,53 m² upp í 18,9 m². Það er gólfflötur; mæla þarf borðpláss og innanmál fyrir þá stærð sem kemur til greina.
Borðskipulag og innanmál gróðurhússins
Þegar borðplanið er tilbúið skaltu bera það saman við rýmið innan gróðurhússins. Teiknaðu inn borðin í réttri stærð og merktu jafnframt hvar gönguleiðir, dyr og önnur fyrirhuguð notkun taka pláss. Athugaðu hvort borðið loki aðgengi að öðrum ræktunarsvæðum eða hvort þú getir unnið við bakkana án þess að þurfa að færa þá í hvert sinn. Ef gróðurhúsið er enn í skoðun skaltu fá uppgefin innanmál fyrir nákvæma stærð og útfærslu sem þú berð saman. Heildarflatarmál eitt og sér svarar ekki þessum spurningum.
Skoðaðu lögun rýmisins á teikningu, ekki bara summu fermetra. Horn og þrengri hlutar geta takmarkað staðsetningu rétthyrndra borða, en gangur eða annað ræktunarsvæði getur minnkað tiltækt borðpláss. T-laga Orangerie gróðurhús er skráð í stærðum frá 16,52 m² upp í 30 m². Sú stærð gefur samanburð á gólffleti, en hvorki heiti gerðarinnar né heildarflatarmálið sýnir sjálfkrafa hvernig borð komast fyrir inni. Merktu líka opnun hurða á uppdráttinn og prófaðu gönguleiðina með bakka í höndunum. Þú þarft að geta komið honum að borðinu og snúið þér án þess að reka hann í aðra bakka. Láttu málsettan uppdrátt og þessa notkunarprófun ráða því hvort valin uppsetning rúmi bæði bakkana og daglega vinnu.

Val á stærð út frá hámarksþörf
Berðu hámarksþörfina saman við þá borðfleti sem þú getur raunverulega nýtt eftir að vinnurými hefur verið tekið frá. Skoðaðu einnig hvað er fyrirhugað að gera í gróðurhúsinu utan vorsáningar; beð eða önnur notkun geta ekki deilt sama gólffleti með borðunum á sama tíma. Ef borðplássið dugar aðeins þegar allur aukaflötur er nýttur þarftu að taka það fram í niðurstöðunni. Skráðu skortinn í bökkum af tiltekinni stærð, ekki eingöngu í fermetrum. Ef tíu eins bakkar þurfa pláss en aðeins átta rúmast vantar tvö bakkastæði með þeirri röðun sem þú hefur prófað. Athugaðu síðan hversu lengi skorturinn varir. Tveggja daga skörun og þrengsli í margar vikur kalla ekki endilega á sömu breytingu á skipulaginu. Þá verður ljóst hvort þú þarft meira heildarrými, breytta borðröðun eða sáningaráætlun með færri lotum samtímis.
Stærri tala í fermetrum tryggir ekki ein og sér meira samfellt borðpláss eða betra aðgengi að bökkum. Til dæmis eru stærðarútgáfur Bloomcabin Orangerie skráðar frá 47 m² upp í 70 m², en enn þarf að bera nákvæma uppsetningu saman við innanmál, gönguleiðir og fyrirhugaða notkun. Skrifaðu niður lágmarksþörfina í mælanlegum atriðum: fjölda bakka eftir stærð, hvaða borðfletir eru nauðsynlegir og hversu mikið svigrúm þú vilt hafa. Þannig geturðu borið saman hvort hver uppsetning rúmi áætlunina, í stað þess að velja eingöngu eftir uppgefinni fermetratölu.
Ræktunarskrá fyrir næsta vor
Taktu saman niðurstöðuna á einni síðu eða í einu skjali. Skráðu hámarksfjölda bakka, hvaða lotur skarast þá, ytri mál hverrar bakkagerðar, nýtanlegt flatarmál borðanna og hvaða svæði eru frátekin fyrir umhirðu eða vinnu. Merktu líka forsendur sem eru óvissar, svo sem seinni brottför eða mögulega viðbótarlotu. Ef tölurnar eru skráðar með þessum hætti sérðu hvaða breyting hefur mest áhrif; til dæmis hvort einn stærri bakki breyti röðuninni eða hvort seinkun einnar lotu ýti hámarkinu fram.
Notaðu raunverulegar dagsetningar og mælingar til að laga áætlunina þegar vorinu lýkur. Skráðu þegar bakka er bætt við, þegar þeir fara af borðinu og hvenær vinna tekur tímabundið yfir hluta flatarins. Berðu hæsta skráða bakkatalið saman við spána og skrifaðu stutta skýringu á muninum. Kannski voru færri plöntur geymdar áfram, pottarnir tóku meira pláss eða ein lota sat lengur en áætlað var. Geymdu líka þá borðteikningu sem þú notaðir, svo þú sjáir hvort breytingin fólst í fjölda bakka eða röðun þeirra. Ef þú skoðar nýtt gróðurhús fyrir næsta vor getur þessi samantekt orðið grunnur að samanburðinum. Gróðurhús með Accoya er skráð í stærðum frá 3,77 m² upp í 28,08 m². Skráðu hvaða stærðarútgáfu og borðskipulag þú hefur metið, ásamt dagsetningu uppdráttarins. Þannig blandast ekki saman mál eða áætlanir fyrir ólíkar útfærslur.
Algengar spurningar
Hvernig finn ég hvenær þörfin fyrir sáðbakka er mest?
Skráðu hvenær hver lota tekur borðpláss og hvenær hún losar það. Leggðu síðan saman fjölda bakka í hverri viku eða öðru nógu stuttu tímabili. Stærsta summan sýnir hámarksþörfina; ef bakkarnir eru misstórir þarftu líka að reikna flatarmálið sem þeir taka.
Segir gólfflatarmál gróðurhússins hversu marga bakka ég get haft?
Nei. Gólfflötur tekur ekki mið af gönguleiðum, beðum, borðum eða vinnuplássi. Mældu nýtanlega borðfleti og prófaðu raunverulega stærð bakkanna á skipulagi. Stærð gróðurhússins hjálpar við samanburð, en kemur ekki í stað innanmála og borðáætlunar.
Hvernig reikna ég út pláss fyrir bakka af mismunandi stærð?
Mældu ytri lengd og breidd hverrar bakkagerðar, þar með talið undirbakka eða lok sem ná út fyrir brúnirnar. Prófaðu síðan röðunina á hverju borði fyrir sig, með þeirri stefnu og því bili sem þú notar í raun. Ekki bera saman mismunandi bakka eingöngu með því að telja þá.
Hversu mikið aukapláss ætti ég að skilja eftir?
Það er engin ein prósenta sem hentar öllum. Notaðu ræktunarskrá til að sjá hversu oft lotur skarast lengur en áætlað var eða nýjum bökkum er bætt við. Gerðu ráð fyrir svigrúmi í fjölda bakka og prófaðu hvort það rúmist án þess að loka aðgangi að borðinu.
Hvað get ég gert ef hámarksþörfin er meiri en borðplássið?
Athugaðu fyrst hvort útreikningurinn taki mið af raunverulegum færsludögum, stærðum bakka og vinnuplássi. Skoðaðu svo hvort hægt sé að laga tímasetningar í samræmi við leiðbeiningar fyrir viðkomandi plöntur eða hvort annar ræktunarflötur sé í boði.
Þegar þú hefur borið hámarksþörfina saman við raunverulega nýtanlegt borðpláss verður sáningaráætlunin skýrari. Þú sérð hvaða lotur þurfa pláss samtímis, hve margir bakkar rúmast og hvar vinnurýmið takmarkar fjöldann. Skráðu mælingar og raunverulegar færslur yfir vorið; þær verða traustari grunnur fyrir næstu sáningaráætlun en uppgefið heildarflatarmál gróðurhússins eitt og sér.