Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Rækta hnúðkál í gróðurhúsi

Rækta hnúðkál í gróðurhúsi

Ræktun grænmetis í gróðurhúsi

Hnúðkál getur nýtt gróðurhúsabeð vel þegar þú vilt dreifa uppskerunni yfir nokkrar vikur. Hnúðarnir þurfa pláss til að stækka ofan jarðar og eru bestir þegar þeir eru uppskornir ungir. Með sáningu í litlum lotum, hæfilegu plöntubili og jöfnum raka færðu betri stjórn á þroskanum. Óupphitað gróðurhús lengir þó ekki sjálfkrafa tímabilið; jarðhiti, næturfrost og birta ráða enn miklu.

Yfirlitsmynd af Orangerie-gróðurhúsi.

Hvað þarf hnúðkál til að dafna í gróðurhúsi?

Hnúðkál er grænmeti af krossblómaætt; það sem þú uppskerar er uppþykknaður stöngull ofan jarðar, ekki rótarhnýði. Blöðin vaxa frá hnúðnum og þurfa sitt rými þótt plantan sé lágvaxin. Þess vegna skiptir máli að halda hnúðnum óhulnum við gróðursetningu og forðast að planta of þétt. Hnúðkál er fljótvaxið miðað við margar aðrar káltegundir, en stærð og uppskerutími ráðast meðal annars af yrki, birtu og hita. Það hentar því vel í beð þar sem þú getur fylgst með hnúðunum stækka og uppskorið eftir þörfum.

Gróðurhús veitir skjól fyrir vindi og úrkomu og getur skapað aðstæður til að hefja ræktun fyrr en utandyra. Ávinningurinn fer þó eftir staðsetningu og því hvernig húsið er notað. Skoðaðu hvar sól nær að beðunum og hvort hillur, búnaður eða hávaxnar plöntur skyggi á þau. Hnúðkál sem er lágt í beði getur fengið minni birtu en þú gerir ráð fyrir út frá birtunni við vinnuborðið. Þegar þú metur rýmið geturðu borið ræktunaráætlunina saman við stærðarvalið fyrir gróðurhús með Accoya, sem nær frá 3,77 upp í 28,08 m². Teiknaðu fyrirhuguð beð og gönguleiðir inn á grunnmynd þeirrar stærðar sem þú skoðar. Fyrir lítið hnúðkálsverkefni skiptir aðgengilegt, bjart beð meira máli en að geta fyllt stórt hús. Hugsaðu líka um hvort hnúðkálið verði aðalræktunin eða aðeins ein af mörgum tegundum sem deila sama rýminu.

Hvenær á að sá hnúðkáli?

Hnúðkál dafnar best í fremur svölu veðri, ekki við langvarandi mikinn hita. Í köldum jarðvegi getur fræ spírað hægt og ungplönturnar farið seint af stað. Óupphitað gróðurhús getur hlýnað vel yfir daginn en kólnað hratt á nóttunni, svo sólríkur hádegishiti er ekki nægur mælikvarði á aðstæður allan sólarhringinn. Fylgstu með hitanum í gróðurhúsinu og beðinu þegar þú ákveður hvort sáning sé tímabær. Ef kuldi heldur áfram skaltu frekar bíða en gera ráð fyrir að húsið eitt og sér verndi plönturnar.

Sáðu fyrstu lotu þegar moldin er orðin vinnanleg og aðstæður líklegar til að styðja við vöxt. Fræpakkar gefa oft upp áætlaðan tíma frá sáningu til uppskeru. Samkvæmt ræktunarleiðbeiningum RHS má við góð skilyrði uppskera smáa hnúða eftir aðeins sex vikur, en hnúðar í fullri uppskerustærð geta þurft um tólf vikur. Þetta er ekki staðbundið ræktunardagatal fyrir Ísland: yrki, svalt veður og lítil birta geta breytt tímanum. Notaðu því uppgefinn vaxtartíma sem viðmið en ekki fasta dagsetningu. Síðustu sáningarlotuna þarf að miða við þann tíma sem er eftir áður en haustkuldi og minni birta hægja á vexti. Ef þú ræktar í óupphituðu húsi skaltu einnig taka mið af frostspá og ástandi jarðvegsins.

Sáning í bakka og undirbúningur ungplantna

Sáðbakkar gera auðvelt að ákveða fjölda plantna og halda utan um hverja lotu. Sáðu grunnt samkvæmt leiðbeiningum fræpakkans, annaðhvort einu fræi í hólf eða tveimur ef þú vilt auka líkur á að fá plöntu í hvert hólf. Ef bæði fræ spíra er hægt að klippa veikari plöntuna af við jarðvegsyfirborðið í stað þess að rífa hana upp og raska rótum þeirrar sem stendur eftir. Hafðu sáðmoldina jafnraka en ekki vatnsósa. Merktu bakka með yrki og sáningardegi svo þú vitir hvaða plöntur tilheyra hverri lotu. Láttu miðana fylgja plöntunum í beðið; mismunandi litur hnúða segir ekki einn og sér til um yrki eða þroskatíma. Veldu hólf sem auðvelt er að losa rótarklumpinn úr og athugaðu að vatn geti runnið úr bakkanum. Ef þú notar bakka aftur skaltu hreinsa þá áður en næsta sáning hefst.

Ekki láta ungplöntur bíða í sáðbakka án þess að hafa ákveðið hvar þær eiga að vaxa. Skoðaðu hvort rótarklumpurinn haldist saman þegar plantan er losuð varlega og hvort beðið sé tilbúið til gróðursetningar. Ef plönturnar voru aldar upp inni við stöðugri hita þarf að venja þær smám saman við aðstæður í gróðurhúsinu áður en þær fara í beðið. Veldu tímann eftir ástandi plantnanna og aðstæðum, ekki eingöngu dagsetningu á miða. Við skipulagningu má skoða stærðarvalið fyrir pýramídulaga gróðurhús, sem er 5,53–18,9 m². Á grunnmynd geturðu tekið frá aðskilið svæði fyrir sáðbakka og annað fyrir fullvaxnar plöntur. Tímabundið borð fyrir ungplöntur má ekki loka gönguleið eða skyggja á beðið sem þær eiga síðar að fara í. Þannig verður auðveldara að sinna nýrri sáningu án þess að raska þeirri sem þegar er komin í vöxt.

Plöntubil og dýpt við gróðursetningu

Ræktunarleiðbeiningar RHS miða við 15 cm milli plantna og 30 cm milli raða. Stærri yrki geta þurft meira rými, svo fylgdu leiðbeiningum fræpakkans þegar þær víkja frá almennu bilinu. Of lítið bil gerir erfiðara að komast að plöntunum við vökvun og uppskeru án þess að skemma blöðin. Mældu bilið frá miðju einnar plöntu að miðju þeirrar næstu, ekki milli jaðra rótarklumpanna. Leggðu plönturnar fyrst lauslega á fyrirhugaða staði svo þú sjáir röðina áður en þú byrjar að gróðursetja. Þegar þú teiknar upp beðið skaltu líka hugsa um hvernig þú nærð inn í það, einkum ef fleiri en ein röð liggur þvert yfir beðið. Röð við beðkant þarf svigrúm fyrir blöðin, rétt eins og röð inni í beðinu. Ekki nýta síðustu sentímetrana við ganginn ef það þýðir að blöð verða sífellt fyrir fótum.

Settu plöntuna niður á svipuðu dýpi og hún óx í sáðbakkanum. Hnúðmyndandi stöngullinn á að vera ofan jarðvegs, ekki grafinn niður, og moldin þarf að liggja þétt að rótunum án þess að verða sampressuð. Vökvaðu eftir gróðursetningu svo moldin setjist að rótunum. Forðastu að halda í stöngulinn eða þrýsta á hann þegar þú losar plöntuna úr bakkanum; styddu frekar við rótarklumpinn. Ef þú teiknar upp ræktunarsvæðið áður en þú velur beð geturðu borið plöntubilið saman við stærðarvalið fyrir klassískt gróðurhús, sem er skráð frá 3,77 upp í 28,08 m². Notaðu mál viðkomandi útfærslu til að staðsetja beðin, ekki heildarflatarmálið eitt. Á grunnmyndinni sést líka hvort þú getur komist að báðum hliðum beðs eða þarft að ná yfir það frá annarri hliðinni.

T-laga gróðurhús séð utan frá.

Raðsáning dreifir uppskerunni

Veldu lotustærð eftir því hversu marga hnúða þú vilt taka upp í einu. Ein lítil sáning, önnur nokkrum vikum síðar og mögulega sú þriðja geta dreift uppskerunni, ef hiti og birta haldast nægilega góð. Þú getur prófað 2–3 vikna bil milli sáninga sem upphaf að eigin áætlun, en það tryggir ekki að uppskeran dreifist nákvæmlega jafn mikið: kuldakafli getur hægt á einni lotu en hlýrra tímabil flýtt annarri. Skráðu því bæði sáningardag og hvenær hnúðarnir verða tilbúnir til uppskeru. Skráðu einnig fjöldann sem þú nýttir í raun. Ef stór hluti lotunnar bíður of lengi í beðinu getur næsta lota verið minni, jafnvel þótt nóg pláss sé til staðar. Ef loturnar þroskast samtímis geturðu lengt bilið milli sáninga. Þannig miðast ræktunin við notkun á heimilinu fremur en aðeins fjölda plantna sem rúmast í beðinu.

Skipuleggðu loturnar líka með tilliti til annarra plantna í gróðurhúsinu. Hnúðkál þarf ljós og rými fyrir blöðin, svo forðastu að sá svo þétt að það lendi í skugga eða þrengslum þegar önnur ræktun stækkar. Beð sem er bjart við sáningu getur síðar verið í skugga af hávaxinni ræktun. Merktu á teikningu hvaða hlutar beðsins eiga að losna og hvenær þú reiknar með að nota þá aftur. Ekki gera ráð fyrir að öll fyrsta lotan verði tekin upp sama dag; láttu stærstu hnúðana ráða fyrstu uppskerunni. Við skipulagningu má skoða T-laga Orangerie gróðurhús og bera lögun þess saman við fyrirhugaða skiptingu beða. Haltu lotunum aðgreindum með merkjum svo plöntur á mismunandi þroskastigi ruglist ekki saman. Ef fleiri káltegundir eru ræktaðar í húsinu skaltu líka skrá hvar þær hafa staðið og huga að skiptiræktun þegar aðstæður leyfa.

Jafn raki, birta og loftun

Haltu moldinni jafnrakri meðan hnúðurinn stækkar. Athugaðu raka aðeins neðar í moldinni líka, því yfirborðið getur þornað áður en rótarsvæðið er orðið þurrt. Vökvaðu þegar þörf er á fremur en samkvæmt fastri dagskrá; sól, hiti og stærð plantnanna breyta vatnsþörfinni. Vatnsskortur getur hægt á vexti og valdið því að hnúðarnir tréni. Gott frárennsli skiptir einnig máli, því mold sem stendur í vatni er ólík jafnrakri mold. Skoðaðu fleiri en einn stað í beðinu, sérstaklega ef ein hliðin er sólríkari eða vatn dreifist ójafnt. Við dreypivökvun þarf að ganga úr skugga um að vatnið nái að rótum allra plantna. Þegar plöntur eru teknar upp skaltu athuga aftur hvernig vatnið dreifist til þeirra sem eftir standa.

Loftræstu þegar hitinn hækkar mikið í gróðurhúsinu og fylgstu með hvort plönturnar verði fyrir hitaálagi. Ef önnur ræktun í sama húsi þarf meiri hita skaltu meta hvort hægt sé að sinna báðum tegundum við sömu aðstæður. Ekki halda húsinu lokuðu eingöngu vegna hitakrafa einnar tegundar án þess að fylgjast með hnúðkálinu. Taktu frá rými til að komast að loftunaropum og stjórnbúnaði, líka þegar blöðin hafa náð fullri stærð. Veggróðurhús úr gleri er skráð með stærðarval frá 3,69 til 9,58 m². Við samanburð skaltu skoða hvernig aðgengi og beð raðast í þeirri stærð sem þú hefur áhuga á. Veggurinn og staðsetning hússins geta haft áhrif á skuggann yfir beðunum; athugaðu birtuna á fyrirhuguðum ræktunarstað fremur en að gera ráð fyrir að öll svæði fái jafnmikla sól.

Jarðvegur, næring og aðstaða

Veldu frjóan, lausan jarðveg sem heldur raka en hleypir umframvatni frá. Ef moldin í beðinu er þjöppuð skaltu losa hana áður en sáðplöntur fara niður, án þess að róta meira en þarf þegar þær eru komnar í vöxt. Að blanda þroskaðri moltu í beðið fyrir gróðursetningu getur bætt jarðveginn; notaðu áburð í samræmi við ástand moldarinnar og leiðbeiningar á umbúðum. Meiri áburður er ekki sjálfkrafa betri uppskera. Ef blöðin gulna eða vöxtur hægir skaltu fyrst skoða raka, birtu og ræturnar áður en þú bætir við næringu.

Hafðu fræ, merkingar og verkfæri þar sem auðvelt er að ná í þau, svo sáningardagsetningar og lotur ruglist ekki saman. Ef geymslurými við gróðurhúsið skiptir máli í skipulaginu má skoða glergróðurhús með Accoya viði og geymslurými, sem er skráð í stærðum frá 5,52 til 28,08 m². Kannaðu hvernig flatarmálið skiptist milli ræktunar og geymslu í þeirri útfærslu sem þú skoðar. Fyrir raðsáningu er gagnlegt að hafa fræpakka og ræktunarskrá á föstum stað, en geymsluaðstæður þurfa að samræmast leiðbeiningum á umbúðum fræja og annarra vara. Ekki gera ráð fyrir að geymslurými við gróðurhús sé þurrt eða svalt án þess að kanna aðstæður þar. Haltu hreinum sáðbökkum aðskildum frá óhreinum verkfærum og notaðri mold. Þá er auðveldara að undirbúa næstu lotu og sjá hvað þarf að þrífa eða endurnýja áður en sáð er.

Hvenær er hnúðkál tilbúið til uppskeru?

Skoðaðu hnúðana reglulega þegar þeir byrja að þykkna. RHS ráðleggur að uppskera þá unga, þegar þeir eru á stærð við golfbolta upp í tennisbolta. Það er gróft viðmið, ekki föst þroskastærð fyrir öll yrki; fræpakkinn segir til um hvort tiltekið yrki eigi að uppskera smærra eða stærra. Taktu hnúðinn þegar hann er stinnur og vel myndaður, fremur en að bíða eftir sem mestri stærð. Ekki bíða eftir að allar plönturnar í sömu lotu nái sömu stærð; þær þroskast ekki endilega jafnt, sérstaklega ef birtu eða raka hefur verið misskipt í beðinu.

Uppskerðu plöntuna með því að skera hana neðan við hnúðinn eða taka hana upp, án þess að skemma hnúða sem standa nálægt. Ein planta gefur yfirleitt einn hnúð, svo reiknaðu með að beðið losni smám saman eftir því sem þú tekur upp. Ekki skipuleggja næstu uppskeru út frá því að sami stöngull myndi nýjan hnúð. Ef hnúður er orðinn hæfilegur skaltu uppskera hann fremur en að láta hann bíða eftir næstu lotu; of langur biðtími getur gert holdið seigt eða trénað. Skerðu fyrsta hnúðinn í sundur og mettu hvort stærðin sem þú valdir gefi þá áferð sem þú vilt. Sú athugun hjálpar þér að ákveða hvenær taka á hina hnúðana í lotunni. Skráðu hvenær þú uppskarst fyrstu hnúðana og hver stærð þeirra var. Láttu afgangsplönturnar halda merkingum sínum svo skráningin nýtist líka þegar seinni hluti lotunnar er tekinn upp.

T-laga gróðurhús í garði.

Algeng vandamál við ræktun hnúðkáls

Skoðaðu blöðin reglulega, sérstaklega neðra borð þeirra, og leitaðu að götum, eggjum eða lirfum. Hnúðkál tilheyrir krossblómaætt og getur orðið fyrir sömu tegundum skemmda og annað kál, en skoða þarf plönturnar til að greina orsökina. Fínt skordýranet getur verið gagnlegt ef meindýr eru vandamál á ræktunarstaðnum, en settu það upp þannig að þú getir fylgst með plöntunum og vökvað. Gul blöð segja ekki ein og sér til um hvað amar að; athugaðu fyrst raka, birtu og ástand jarðvegsins.

Ef plantan myndar blómstöngul áður en hnúðurinn hefur náð góðri stærð skaltu aðgreina hana í skráningunni frá plöntum sem þroskast eðlilega. Vaxtarskilyrði og yrki geta haft áhrif, en útlitið eitt segir ekki með vissu hvað olli vandanum. Uppskerðu hnúðinn ef hann er nýtilegur í stað þess að bíða eftir að hann stækki. Berðu saman plöntur í sömu lotu: varð vandinn alls staðar eða aðeins í einum hluta beðsins? Staðbundinn vandi getur gefið tilefni til að skoða vatnsdreifingu, skugga eða jarðveg á þeim stað. Ef vandinn kemur aðeins upp í einni sáningarlotu skaltu skoða aðstæður hennar frá sáningu til uppskeru. Breyttu helst einu atriði í einu í næstu tilraun svo auðveldara verði að meta árangurinn. Forðastu að bæta sjálfkrafa við áburði þegar orsökin er óljós.

Nýtanlegt beðrými og fjöldi plantna

Mældu fyrst það svæði sem hægt er að rækta í, ekki aðeins heildarflatarmál gróðurhússins. Taktu frá gangrými og pláss til að komast að plöntunum áður en þú ákveður fjölda raða. Ef þú miðar við 20 cm milli plantna rúmast um fimm plöntur á beðmetra í einni röð, með fyrirvara um rými við enda beðsins og stærð yrkisins. Blöðin taka líka pláss, svo skildu eftir svigrúm fyrir loft og uppskeru. Þannig geturðu reiknað út lotustærðina áður en þú sáir og forðast að fylla beðið umfram það sem þú getur uppskorið.

Skoðaðu hvað er innifalið í flatarmálsupplýsingum áður en þú berð saman gróðurhús. Til samanburðar er Bloomcabin Orangerie skráð með stærðarval frá 47 til 70 m². Fyrir slíkt rými er gagnlegt að ákveða fyrirfram hversu stór hluti á að fara undir hnúðkál og hvað á að rækta annars staðar í húsinu. Hnúðkál eitt og sér kallar ekki á stórt hús; fjöldi plantna ætti að miðast við uppskeru sem þú getur nýtt. Berðu því saman tvær áætlanir: eina fyrir beðið sem þú hefur nú og aðra fyrir stærra rými ef þú hyggst bæta við fleiri tegundum. Þar með sést hvort stækkun þjónar raunverulegri ræktunaráætlun. Þegar þú hefur ákveðið beðskipulagið geturðu áætlað fjölda plantna í hverri lotu og skilið eftir laust svæði fyrir þá næstu.

Algengar spurningar

Má sá hnúðkáli beint í beð í gróðurhúsi?

Já, þegar moldin er orðin vinnanleg og hlýnar nægilega til að fræin spíri. Sáðu grunnt samkvæmt leiðbeiningum fræpakkans og þynntu plönturnar eftir spírun. Sáðbakkar henta betur ef þú vilt stjórna fjölda plantna eða hefja ræktunina fyrr.

Hversu margar plöntur ætti ég að hafa í hverri sáningarlotu?

Miðaðu við hversu marga hnúða þú vilt uppskera og reiknaðu að jafnaði með einum hnúð á hverja plöntu. Sáðu örfáum aukaplöntum ef þú vilt geta valið úr þeim sem dafna best, en ekki sá stórri lotu eingöngu vegna þess að fræ eru afgangs.

Getur hnúðkál vaxið í óupphituðu gróðurhúsi?

Já, á vaxtartíma þegar aðstæður leyfa. Hnúðkál þarf ekki sjálfkrafa upphitun, en óupphitað hús tryggir hvorki frostlausan jarðveg né stöðugan hita yfir nótt. Fylgstu með aðstæðum í beðinu og færðu sáningu til ef kalt veður tefur vöxt.

Af hverju verður hnúðurinn trénaður?

Hnúðkál getur trénað ef það stendur of lengi áður en það er uppskorið. Vatnsskortur getur líka hægt á vexti og valdið því að hnúðarnir tréni. Uppskerðu minni hnúða í næstu lotu, berðu stærðina saman við leiðbeiningar fræpakkans og fylgstu með að moldin haldist jafnrök.

Hvert er hæfilegt bil milli hnúðkálplantna?

Ræktunarleiðbeiningar RHS miða við 15 cm milli plantna og 30 cm milli raða. Stærri yrki geta þurft meira rými. Mældu frá miðju einnar plöntu að miðju þeirrar næstu. Leiðbeiningar á fræpakkanum ganga framar almennu viðmiði.

Góð hnúðkálsræktun í gróðurhúsi byggist á þremur atriðum: að bíða eftir hentugum aðstæðum í beðinu, dreifa sáningunni og uppskera áður en hnúðarnir verða of stórir. Byrjaðu með lotustærð sem hæfir notkuninni, fylgstu með raka og hita og skráðu hvenær fyrstu plönturnar verða tilbúnar. Þá geturðu lagað bil og tímasetningar að þínu ræktunarrými í stað þess að treysta á eina dagsetningu fyrir allt tímabilið.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖