Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Perúkirsi í gróðurhúsi: stuðningur, frævun og þroski

Perúkirsi í gróðurhúsi: stuðningur, frævun og þroski

Ræktun í gróðurhúsi

Perúkirsi gefur gul til appelsínugul ber í pappírskenndum hjúp, en það þarf meiri hlýju og lengri tíma en stutt íslenskt sumar tryggir sjálfkrafa. Gróðurhús veitir skjól og getur bætt vaxtarskilyrði, en óupphitað hús er ekki frostlaust og tryggir ekki að berin nái að þroskast. Hér er farið yfir hvernig þú tímasetur sáningu og útplöntun, styður greinarnar, hjálpar frævun og metur þroska berjanna áður en kólnar.

Gróðurhús með Accoya-geymsluhluta.

Perúkirsi þarf langan hlýjan vaxtartíma

Perúkirsi (Physalis peruviana) er hitakær planta sem þarf langan vaxtartíma. Þar sem hún þolir illa frost er hún oft ræktuð sem einær í köldu loftslagi, þótt hún geti lifað lengur í frostlausu skjóli. Undir góðum skilyrðum getur liðið um fimm mánuðir frá sáningu þar til fyrstu ber þroskast; svalt veður og lítil birta lengja þann tíma. Teldu því með tíma til að ala upp ungplöntu, mynda blóm og þroska ber. Berin verða ekki öll tilbúin á sama degi, svo fyrstu fullþroskuðu berin eru aðeins upphaf uppskerunnar. Ef sáð er of seint getur plantan vaxið vel en samt skilað fáum þroskuðum berjum áður en haustkólnun kemur.

Gróðurhús veitir skjól og getur lengt tímann sem plantan nýtur hlýju, en óupphitað hús er ekki sjálfkrafa frostlaust. Á sólríkum degi getur orðið hlýtt inni, en hitinn fellur aftur þegar líður á kvöld og nótt. Langvarandi kuldi og lítil birta hægja á vexti, blómgun og þroska berjanna, jafnvel þótt plantan virðist sjálf dafna. Það er því mikilvægt að greina á milli þess að halda plöntunni á lífi og þess að fá þroskaða uppskeru. Ef þú ræktar án hitunar skaltu gera ráð fyrir óvissu og ákveða hvort markmiðið sé að prófa ræktunina eða ná reglulegri uppskeru. Sá greinarmunur hjálpar þér líka að meta hvort viðbótarhitun sé raunhæf.

Sáðu snemma og hlúðu að ungplöntunum

Sáðu fræjum innandyra með góðum fyrirvara, mörgum vikum áður en þú ætlar að flytja plönturnar í gróðurhúsið. Jafn hiti í sáningarmoldinni styður spírun; haltu moldinni rakri en ekki vatnsósa og fylgdu leiðbeiningum á fræpakkanum um sáðdýpt. Þegar kímplönturnar koma upp skipta birta og hóflegur, stöðugur vöxtur miklu máli. Ef ungplöntur fá of litla birtu geta stönglarnir orðið langir og veikburða. Settu sáningarbakkann því ekki í dimmt horn og fylgstu með hvort plönturnar teygja sig óeðlilega í átt að glugga eða ljósi. Skráðu sáningardag og hvenær fræin spíra; það auðveldar að meta tímasetninguna næsta vaxtartímabil. Þegar þú ákveður sáningartímann skaltu vinna út frá því hvenær gróðurhúsið verður nógu hlýtt fyrir ungplönturnar. Tíminn frá sáningu til uppskeru nær líka yfir uppeldið innandyra, svo ekki telja aðeins vikurnar sem plantan verður í gróðurhúsinu.

Forðastu að sá svo snemma að ungplönturnar vaxi úr litlu pottunum löngu áður en þær komast á endanlegan stað. Ef rætur fylla ílátið skaltu færa plöntuna í stærri pott, en ekki láta hana standa lengi í of þröngum potti eða þorna upp á milli vökvana. Áður en hún fer í gróðurhúsið skaltu venja hana smám saman við meiri birtu, loftskipti og hitasveiflur. Byrjaðu með stuttri dvöl í skjóli og lengdu dvalartímann þegar plantan virðist þola aðstæðurnar. Þannig fer hún ekki skyndilega úr stöðugu innilofti í sterka sól, kaldan vind eða mikinn mun á dag- og næturhita. Gerðu ráð fyrir plássi fyrir stærri potta meðan þú bíður eftir hentugu veðri. Snemmsáning gagnast síður ef ekki er hægt að halda ungplöntunum við góðar aðstæður fram að útplöntun.

Veldu bjartan stað og skipuleggðu ræktunarrýmið

Veldu bjartasta staðinn sem þú getur, því mikil birta styður vöxt, blómgun og þroska berjanna. Skoðaðu hvar skuggi fellur á ólíkum tímum dags; tré, veggir og nærliggjandi byggingar geta skyggt á gróðurhúsið jafnvel þótt staðurinn virðist sólríkur um miðjan dag. Settu plöntuna ekki aftan við hærri ræktun sem lokar á birtuna. Hugsaðu líka um aðgengi að plöntunni: í þröngu horni getur verið erfitt að komast að öllum greinum til að sinna þeim og tína ber. Gler eitt og sér tryggir ekki að plantan fái næga birtu, því staðsetning hússins og skuggi utan frá skipta áfram máli.

Teiknaðu upp beð, potta, stoðir og gönguleið áður en þú ákveður hve margar plöntur rúmast. Perúkirsi getur breitt úr sér þegar það stækkar, svo skildu eftir svigrúm til að vökva, skoða blóm og tína ber án þess að beygja greinarnar. Glergróðurhús með Accoya viði og geymslurými er skráð í stærðum frá 5,52 til 28,08 m². Berðu flatarmálið saman við grunnmynd og raunverulegt ræktunarrými; uppgefin stærð er ekki það sama og laust beðpláss. Gönguleiðir og geymsla hafa sitt hlutverk og ætti ekki að reikna sem ræktunarsvæði. Merktu bæði staðinn fyrir pottinn eða beðið og rýmið sem greinarnar þurfa þegar plantan er orðin stór. Ungplanta tekur lítið pláss við útplöntun, en það er útbreiðsla fullvaxinnar plöntu sem þarf að rúmast með annarri ræktun og aðgengi.

Útplöntun, jarðvegur og vökvun

Bíddu með útplöntun þar til frosthætta er liðin og jarðvegurinn í gróðurhúsinu hefur hlýnað. Ekki láta einn hlýjan dag ráða ákvörðuninni; athugaðu líka aðstæður að nóttu og veðurspá næstu daga. Veldu frjóan jarðveg sem heldur raka en hleypir umframvatni frá, því rætur þurfa bæði raka og loft. Ef vatn stendur lengi í beðinu eða moldin er mjög þétt skaltu laga ræktunaraðstæður áður en plantan fer niður. Ílátsræktun getur verið valkostur þegar beðjarðvegur hentar ekki, en þá þarf potturinn að rúma rætur og hafa frárennsli.

Beð og pottar kalla á ólíka umhirðu. Ílátsmold þornar oft fyrr en jarðvegur í beði, sérstaklega þegar plantan stækkar og notar meira vatn, svo fylgstu með rakastigi reglulega. Vökvaðu þannig að jarðvegurinn þorni ekki alveg, en láttu pott ekki standa í vatni. Gefðu næringu í hófi og fylgdu leiðbeiningum á áburðinum; óhófleg næring getur ýtt undir blaðvöxt án þess að styðja við þá blómgun sem þú vilt. Ef þú ert að bera saman gróðurhús á litlu flatarmáli er Veggróðurhús úr gleri skráð í stærðum frá 3,69 til 9,58 m². Við skipulagningu ílátsræktunar þarftu að gera ráð fyrir pottinum, stoðunum og greinunum, auk staðar þar sem þú getur staðið við vökvun. Pottur sem kemst rétt fyrir við gróðursetningu getur síðar verið óþægilega staðsettur þegar greinarnar hafa breiðst út.

Ytra útlit Bloomcabin Orangerie-gróðurhúss.

Stuðningur við greinar sem breiðast út

Komdu stuðningi fyrir áður en greinarnar þyngjast af blöðum og berjum. Perúkirsi er runnakennd planta, ekki klifurjurt sem vefur sér sjálf utan um lóðrétta stoð. Stoð, grind eða stuðningsrammi getur haldið greinum frá jörðu og komið í veg fyrir að þær liggi út í gönguleið. Settu stuðninginn þannig að hann skaði ekki rætur og fylgdu vexti plöntunnar þegar hún breikkar. Ef þú notar mjúk bönd skaltu binda laust; stöngullinn þykknar og band sem er hert of mikið getur þrengt að honum. Skoðaðu bindingarnar aftur þegar þú sinnir plöntunni og lagaðu þær eftir þörfum. Stuðningurinn þarf að halda greinunum uppi án þess að safna þeim öllum í þéttan hnút sem gerir erfitt að komast að blómum og berjum.

Leiddu greinar varlega í þá átt sem þær fá næga birtu og trufla ekki umferð. Klipptu fyrst og fremst burt skemmdar greinar eða greinar sem flækjast fyrir, en forðastu harkalega klippingu á stuttum vaxtartíma. Laufið styður áfram vöxt plöntunnar, svo ekki fjarlægja mikið af því til að gera runnann snyrtilegri. Gættu þess einnig að þú getir komist að stoðum og greinum þegar kemur að vökvun og tínslu. Klassískt gróðurhús er skráð í stærðum frá 3,77 til 28,08 m². Við samanburð á stærðum skaltu skoða hvort hægt sé að koma stuðningnum fyrir án þess að þrengja gönguleiðina. Hugsaðu um aðgengi að báðum hliðum runnans þar sem það er hægt, ekki aðeins að fremstu greinunum.

Frævun í lokuðu gróðurhúsi

Perúkirsi er yfirleitt sjálffrjótt, þannig að ekki þarf endilega að rækta fleiri en eina plöntu til að frævun geti átt sér stað. Það þýðir þó ekki að ber myndist sjálfkrafa úr hverju blómi. Í lokuðu gróðurhúsi geta fá skordýr komist að blómunum, og ef frjókorn flytjast illa getur berjamyndun orðið minni. Þegar veður leyfir getur opið aðgengi að blómunum auðveldað skordýrum að heimsækja þau. Fylgstu með hvort blómin opnist eðlilega og hvort þau falli án þess að lítil ber sjáist í kjölfarið.

Ef engin skordýr eru á ferli geturðu prófað að hreyfa blómasprota varlega þegar blómin eru opin. Léttur titringur getur hjálpað frjókornum að færast innan blómsins; einnig má nota hreinan, mjúkan pensil og fara varlega milli opinna blóma. Þetta getur hjálpað, en tryggir ekki uppskeru. Þegar þú skoðar gróðurhús skaltu kanna sérstaklega hvernig hægt er að lofta út og hvort opnanir henti aðstæðum þínum. Á vörusíðu gróðurhúss með Accoya skaltu leita að upplýsingum um opnanir; heiti eða flatarmál lýsir ekki þeim búnaði. Í ræktunarskipulaginu þarf líka að vera hægt að komast að opnum blómum. Ef greinarnar liggja þétt saman eða upp að vegg verður erfiðara að fylgjast með þeim og hjálpa til við frævun.

Hitastig og loftun hafa áhrif á þroskann

Á sólríkum dögum getur gróðurhús hitnað hratt, jafnvel þegar loftið úti er svalt. Loftaðu út þegar aðstæður leyfa svo hiti og raki safnist ekki óhóflega fyrir, en hafðu í huga að kaldur vindur eða lágt næturhitastig getur stöðvað vöxt. Fylgstu með plöntunni fremur en að treysta eingöngu á eina hitatölu: slök lauf, mold sem þornar mjög hratt eða blóm sem falla geta bent til þess að aðstæður séu óstöðugar. Lokaðu opnum fögum aftur þegar kólnar. Markmiðið er ekki að halda húsinu eins heitu og mögulegt er, heldur að forðast miklar sveiflur sem tefja blómgun og þroska berjanna.

Í óupphituðu gróðurhúsi ræðst næturhitinn áfram af veðri, svo lengri dvöl í gróðurhúsi þýðir ekki sjálfkrafa að plantan fái lengri tíma við hlýjar aðstæður. Ef þú hyggst hita rýmið skaltu kanna hvort búnaður og bygging henti þeirri notkun og fá hæfan fagmann til að meta hitun og uppsetningu. Pýramídulaga gróðurhús er skráð í stærðum frá 5,53 til 18,9 m², en flatarmál og lögun staðfesta hvorki hitun né loftræstingu. Berðu þær upplýsingar saman við lýsingu á viðkomandi byggingu. Við áætlanagerð skaltu greina á milli þess að halda plöntunni frostlausri og þess að halda áfram ræktun fram á haust. Markmiðið með hituninni þarf að vera skýrt áður en þú ákveður hvort hún sé raunhæfur kostur fyrir þessa ræktun.

Lítil berjamyndun þrátt fyrir blómgun

Ef plantan blómstrar en lítið verður um ber skaltu kanna aðstæður í heild áður en þú breytir umhirðunni. Skoðaðu hvort blómin falli án þess að ber myndist, hvort plantan fái næga birtu og hvort jarðvegurinn þorni oft alveg eða haldist blautur. Kaldar nætur eða mikill hiti á daginn geta líka tafið myndun berja. Plöntan gæti einfaldlega verið enn að koma sér fyrir, svo ekki er ástæða til að bæta við miklum áburði eða klippa hana harkalega í skyndi. Breyttu einu atriði í einu og fylgstu með hvort blóm eða ber myndast næstu vikurnar.

Regluleg skoðun hjálpar þér að sjá hvar vandinn liggur. Ef blómin eru falin á bak við þétt lauf eða runninn stendur of nálægt gönguleið verður erfiðara að fylgjast með frævun og berjamyndun og athuga raka í moldinni. Skipuleggðu því ræktunarsvæðið þannig að þú getir nálgast plöntuna án þess að stíga á greinar. T-laga Orangerie gróðurhús er skráð í stærðum frá 16,52 til 30 m². Skoðaðu grunnmynd eða mældu gönguleiðir áður en þú ákveður hvar beð, pottar og stoðir eiga að vera. Láttu aðgengið ná að þeim hluta plöntunnar þar sem þú þarft að skoða blóm og ung ber. Rúmgóð gönguleið við innganginn leysir ekki aðgengisvanda við runna innar í húsinu.

Bloomcabin Orangerie-gróðurhús í garðsumhverfi.

Hvernig þekkirðu fullþroskuð ber?

Ekki miða uppskeru eingöngu við fjölda daga frá blómgun, því berin þroskast ekki öll jafnhratt. Þegar þau nálgast uppskeru breytist liturinn úr grænum í gulleitan eða gullappelsínugulan. Laufkenndi hjúpurinn utan um berið verður jafnframt þurrari og pappírskenndur, oft ljósbrúnn. Ber sem eru enn græn og hörð þurfa yfirleitt lengri tíma á plöntunni. Fullþroskuð ber geta losnað auðveldlega eða fallið niður, svo skoðaðu líka jörðina undir runnanum. Þessi merki saman gefa betri vísbendingu en dagsetning ein.

Tíndu berin jafnt og þétt þegar þau hafa fengið lit og hjúpurinn er orðinn þurr. Safnaðu þeim sem falla áður en þau liggja lengi í raka eða skemmast, og fjarlægðu hjúpinn áður en berin eru notuð. Græn ber eru ekki tilbúin til uppskeru; ef þau eru enn lítil og græn þegar tíðin kólnar skaltu ekki reikna með að þau nái fullum þroska eftir tínslu. Geymdu heil ber á þurrum stað, helst í hjúpnum þar til þau eru notuð, og skoðaðu þau áður en þú hreinsar þau. Taktu frá skemmd eða sprungin ber svo þau spilli ekki hinum. Þú þarft ekki að bíða eftir að allur runninn verði tilbúinn til uppskeru. Tíndu þroskuð ber og láttu hin vera áfram á plöntunni meðan aðstæður leyfa.

Uppskera og umhirða í lok vaxtartímans

Þegar líður á sumarið skaltu fylgjast með því hvort ný blóm hafi raunverulega tíma til að mynda þroskuð ber. Tíndu fyrst það sem er orðið þroskað og gefðu stærri berjum sem eru farin að taka lit þann tíma sem aðstæður leyfa. Ef mörg ber eru enn lítil og græn er það vísbending um að vaxtartímabilið hafi verið of stutt, sáning hafist of seint eða hitinn ekki verið nægur. Skráðu hvenær þú sáðir, hvenær fyrsta blóm birtist og hvenær fyrsta berið þroskaðist. Einnig getur verið gagnlegt að skrá hvenær kuldi eða skortur á birtu hafði áhrif á vöxtinn. Greindu á milli þess að plantan hafi aldrei myndað ber og þess að berin hafi ekki náð að þroskast. Það hjálpar þér að meta hvort næsta tilraun þurfi fyrst og fremst lengri vaxtartíma eða breytingar á umhirðu.

Þótt perúkirsi geti verið fjölært við frostlausar aðstæður er yfirleitt raunhæft að líta á það sem einæra ræktun í köldu loftslagi. Ef þú vilt reyna að yfirvetra plöntu þarftu bjart, frostlaust rými og að geta fylgst með henni yfir veturinn; ekki gera ráð fyrir að óupphitað gróðurhús dugi til þess. Bloomcabin Orangerie er skráð í stærðum frá 47 til 70 m², en uppgefið flatarmál segir ekkert um hitun eða hitaeiginleika. Ef þú berð saman gróðurhús fyrir notkun allt árið skaltu kanna þau atriði sérstaklega og fá faglegt mat á því hvort fyrirhuguð hitun sé raunhæf. Áður en þú ákveður að halda plöntunni yfir veturinn skaltu meta hvort þú getir veitt henni nauðsynlegt pláss og umhirðu. Að byrja aftur með ungplöntu og að yfirvetra stóran runna eru ólíkar leiðir til að undirbúa næsta tímabil.

Algengar spurningar

Þarf ég fleiri en eina perúkirsiplöntu til að fá ber?

Yfirleitt ekki. Perúkirsi er sjálffrjótt, svo ein planta getur borið ber. Í lokuðu gróðurhúsi geta þó fá skordýr komist að blómunum. Ef blóm myndast en lítið verður um ber geturðu prófað að hreyfa blómin varlega eða hjálpa frævun með mjúkum pensli.

Get ég ræktað perúkirsi í óupphituðu gróðurhúsi?

Það getur gengið á hlýju og björtu sumri, en óupphitað gróðurhús tryggir hvorki frostlaust loft né nægan tíma til að þroska berin. Plantan gæti vaxið og blómstrað án þess að uppskera nái fullum þroska. Byrjaðu því snemma og gerðu ráð fyrir óvissu.

Hvenær má flytja ungplöntuna út í gróðurhús?

Bíddu þar til frosthætta er liðin og aðstæður í gróðurhúsinu eru orðnar nógu hlýjar, líka að nóttu. Venjaðu plöntuna smám saman við meiri birtu og loftskipti áður en hún fer á endanlegan stað. Veður og aðstæður skipta meira máli en föst dagsetning.

Hvernig sé ég hvort perúkirsið sé fullþroskað?

Leitaðu að berjum sem hafa fengið gulleitan til gullappelsínugulan lit og hjúp sem er orðinn þurr og pappírskenndur. Ber sem eru lítil og græn eru ekki komin í uppskeruástand. Berin þroskast misjafnlega, svo skoðaðu plöntuna reglulega.

Þarf að binda perúkirsi upp?

Það er oft gagnlegt. Greinarnar geta breiðst út og þyngst þegar ber myndast, svo stoð eða stuðningsgrind getur haldið þeim frá jörðu og gönguleiðum. Settu stuðninginn upp áður en plantan verður stór og binddu greinarnar laust svo böndin þrengi ekki að.

Perúkirsi hentar best þegar þú getur gefið því langan, bjartan og hlýjan vaxtartíma; gróðurhús eitt og sér leysir ekki skort á birtu eða hita. Byrjaðu með góðum fyrirvara, skildu eftir pláss fyrir greinarnar og fylgstu með blómum, berjum og hjúpum fremur en að miða aðeins við dagsetningu. Þegar uppskeran hefst skaltu tína berin eftir þroska hvers og eins, en ekki bíða eftir að allur runninn verði tilbúinn. Ef mörg ber eru enn græn í lok tímabilsins skaltu nota reynsluna til að meta hvort hefja þurfi næstu ræktun fyrr eða veita henni hlýrri aðstæður.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖