Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Ræktunarljós í gróðurhúsi: Hvenær þú þarft þau — og hvernig þau eru notuð

Ræktunarljós í gróðurhúsi: Hvenær þú þarft þau — og hvernig þau eru notuð
Bloomcabin leiðarvísir · ljós mælt

Ræktunarljós í gróðurhúsi:
Hvenær þú þarft þau — og hvernig þau eru notuð

Gróðurhús safnar þegar dagsbirtu. Viðbótarlýsing á aðeins erindi þegar náttúrulegi dagurinn er of stuttur, veikur eða óstöðugur fyrir þá ræktun, árstíð og uppskeruáætlun sem þú hefur valið.

Fyrir metnaðarfulla heimaræktendur á ÍslandiNáttúruleg birta fyrst. Viðbótarljós aðeins þar sem þess þarf.
01 · Byrjaðu á greiningunni

Þurfa plönturnar þínar í raun meira ljós?

Gagnlegasta ræktunarljósið er ekki endilega það bjartasta. Það leysir afmarkaðan vanda án þess að skapa nýjan í hita, raka, rafmagnsnotkun, vökvun eða líffræðilegum takti plantnanna.

Á björtum íslenskum sumardegi getur hreint og óskyggt gróðurhús fengið meiri dagsbirtu en margar plöntur þurfa; þá eru skuggun, loftun og vökvun raunverulegu verkefnin. Yfir dimmustu mánuðina snýst dæmið við. Lág sólarhæð, skýjahula, nálægar byggingar, burðarvirki, óhreint gler, þétting og þéttar plönturaðir draga úr því ljósi sem nær laufunum. Veðurstofa Íslands sýnir jafnframt að birtuskilyrði og sólskinsstundir geta verið ólík milli landshluta. Rými sem virðist bjart mannlegu auga getur því samt verið of dimmt fyrir tómataplöntu eða bakka af ungplöntum.

Áður en búnaður er keyptur skaltu fylgjast með ræktuninni í eina til tvær vikur og greina ljósskort frá öðrum takmörkunum. Ungplöntur í of lítilli birtu teygja sig gjarnan að bjartasta glerinu, fá löng bil milli blaða og verða fölar eða grannar. Slöpp planta getur þó líka verið of köld, of blaut, rótbundin, vannærð, of þétt ræktuð eða komin af stað of snemma. Lampi yfir köldu rótarumhverfi eða mettuðum potti er ekki leiðrétting heldur dýr hjáleið.

Gerðu einfalda úttekt. Hreinsaðu glerið, fjarlægðu óþarfa skyggingu, skráðu hvenær burðarvirki eða byggingar varpa skugga á bekkina og athugaðu hvort hiti og loftskipti leyfi plöntunum að nýta meira ljós. Vetrarbirtan á Íslandi er lítil, en það eitt kallar ekki sjálfkrafa á lýsingu um allt húsið. Staðsetning, veður, gler, ræktunartegund og markmið ráða því hvort viðbótarljós skilar raunverulegu virði.

„Gróðurhús er ekki inniræktun með glerveggjum. Líttu á sólarljósið sem meginhráefnið og rafmagnið sem nákvæmt lokaverkfæri.“

Líklegur ljósskortur Langar ungplöntur, ójafn vöxtur undir burðarvirki, hæg vetrarræktun á salati eða forræktun áður en dagsbirtan styrkist.
Athugaðu annað fyrst Kalt ræktunarefni, stöðugt blaut mold, kyrrt rakaloft, næringarójafnvægi, rótarálag, þrengsli, meindýr eða yrki sem hentar illa árstíðinni.
Lýsing gæti verið óþörf Vor- og sumarræktun í hreinu, björtu gróðurhúsi þar sem vöxturinn er þéttur, blaðlitur góður og dreifing jöfn.
Lýsing er markviss Forræktun, fjölgun, vetrarsalat, kryddjurtir og verðmæt ávaxtarækt þar sem áreiðanleg tímasetning skiptir máli.

Í gróðurhúsi sem byggir á dagsbirtu hefst skipulagið á stefnu hússins, óhindruðu gleri, þakgluggum, loftræstingu og sveigjanlegri skuggun.Klassískt álgróðurhús myndar vandaðan grunn að þeirri nálgun. Skipuleggðu ljós með hliðsjón af burðarvirki, gönguleiðum, gluggum og ræktunarbekkjum. Lýsing á að vera hluti af heildstæðu ræktunarkerfi en ekki staðgengill fyrir gott hús, loftskipti eða dagsbirtu.

02 · Hugtökin sem skýra ljósákvörðunina

Styrkur × tími = dagsljósið sem ræktunin fær

PPFD × klukkustundir
= DLI

Markaðsmál um plöntuljós getur gert einfalt samband óþarflega dularfullt.PPFD lýsir ljóstillífunarljósinu sem lendir á laufmassanum á tilteknu augnabliki.DLI eða daglegt ljósmagn, er samanlagt ljóstillífunarljós yfir allan daginn. Þar teljast sólarljós og raflýsing saman.

Í einföldu máli getur hóflegur styrkur í lengri tíma lagt til sama DLI og meiri styrkur í færri klukkustundir. Viðbótar-DLI fæst með því að margfalda PPFD með sekúndum lýsingartímans og deila með 1.000.000. Þetta er skipulagstæki, ekki fyrirmæli um að hafa ljós stöðugt kveikt.

PAR
Ljóssviðið sem almennt er notað til að meta ljós fyrir ljóstillífun. Það skiptir plöntuna meira máli en hversu bjartur lampinn virðist mannlegu auga.
PPF
Heildarfjöldi ljóstillífunarljóseinda sem ljósið gefur frá sér á sekúndu. Gagnlegt til samanburðar, en segir ekki hvar ljósið lendir.
PPFD
Þéttleiki ljóstillífunarljóseinda á laufhæð, mældur í µmol/m²/s. Gildið breytist með upphengihæð, ljósdreifingu og staðsetningu á beðinu.
Ljóstímabil
Fjöldi birtu- og myrkurstunda á sólarhring. Lengd samfelldrar nætur getur haft áhrif á blómgun óháð heildarljósmagni.
Lumen og watt
Lumen lýsir birtu fyrir mannlegt auga og watt raforkunotkun. Hvorugt segir eitt og sér hve mikið ræktunarljós nær laufunum.
Reiknidæmi um viðbótar-DLI
100 × 10 klst. 3,6 mól á dag
200 × 8 klst. 5,76 mól á dag
300 × 12 klst. 12,96 mól á dag

Þetta eru eingöngu reiknidæmi, ekki uppskriftir fyrir einstakar plöntur. Æskilegt DLI ræðst af tegund, yrki, vaxtarstigi, hita, ræktunaraðstæðum og gæðamarkmiði. Byrjaðu á traustri tegundarheimild og mældu síðan það sem íslenska dagsbirtan og gróðurhúsið leggja þegar til áður en rafljósi er bætt við.

04 · Hengdu ljósið fyrir núverandi hæð ræktunarinnar

Hæðin breytir ljósfletinum.
Einsleitnin breytir niðurstöðunni.

Þegar ljós er hækkað dreifist geislinn yfirleitt yfir stærra svæði en styrkurinn á laufhæð minnkar. Þegar það er lækkað eykst styrkurinn og björt, þröng miðja getur myndast. Rétt fjarlægð er því breytilegt samband milli ljósfræði búnaðarins, breiddar bekkjarins og raunverulegrar hæðar plantnanna.

Miðja Mesti styrkur
Jaðrar Minni styrkur
Skörun Jafnari bekkur
Laufmassi Endurstilltu hæð

Notaðu ráðlagt upphengibil framleiðanda sem upphafspunkt og sannreyndu dreifinguna með PAR- eða PPFD-mæli ef mögulegt er. Mældu í miðju, hálfa leið að jaðri, í fjórum hornum og á dimmasta staðnum — ekki aðeins beint undir lampanum. Níu punkta kort yfir einn bekk segir meira en ein glæsileg hámarkstala. Ef dreifingin er mjög ójöfn skaltu hækka ljósið lítillega, bæta skörun, þrengja ræktunarsvæðið eða minnka þéttleika plantna áður en lýsingartíminn er lengdur.

Ungplöntur þurfa sérstaka athygli. Ljósið þarf að vera nógu nálægt til að draga úr teygju, en ekki svo nálægt að lauf lýsist, krullist eða hitast. Stillanlegar keðjur eða öruggt vírakerfi auðvelda leiðréttingu þegar plönturnar hækka. Handbók framleiðanda ræður leyfilegu bili; svörun plöntunnar ræður fínstillingunni.

05 · Tímasetning er ræktunarstilling, ekki aðeins klukkustilling

Lengdu daginn varlega. Verndaðu nóttina markvisst.

Plöntur þurfa sólarhringstakt. Viðbótarljós getur aukið orku til ljóstillífunar, en einnig breytt blómgun ef myrkrið er lengt, stytt eða rofið án þekkingar á tegundinni.

Ungplöntur
Blaðgrænt
Ljósnæm blóm
Ungplöntur: þrífast best með stöðugum degi og raunverulegri nótt.
Blaðgrænt: bættu upp dimma tímabilið í stað þess að lýsa af vana.
Blómplöntur: staðfestu svörun við ljóstímabili áður en myrkri er breytt.

Blár litur táknar myrkur, ljós litur náttúrulega dagsbirtu og leirlitur viðbótarlýsingu. Þetta eru aðeins sjónræn dæmi. Upplýsingar um tegund, svörun plöntunnar og raunveruleg íslensk dagsbirta ganga framar almennri tímastillingu. Yfirleitt er einfaldara að lengja daginn við morgun eða kvöld en að rjúfa nóttina með tilviljanakenndri lýsingu.

NóvemberFylgstu
Des.–jan.Metið
FebrúarStilltu
MarsMinnkaðu
Apríl+Endurmetið
Fylgstu með DLI og skýjatímabilum.
Mesti skorturinn er líklegur, en ekki sjálfgefinn.
Náttúrubirtan styrkist hratt en ójafnt.
Margir bekkir þurfa minni aðstoð.
Hreint gler, loftun og skuggun verða mikilvægari.

Þessi árstíðartaktur er vísvitandi almennur. Gróðurhús í Reykjavík, á Akureyri eða á Austfjörðum fylgja ekki nákvæmlega sama birtudagatali. Glergerð, stefna hússins, þakhalli, skýjahula, snjór, nálægar byggingar og staðbundin skygging breyta upphafspunktinum. Rannsóknir Landbúnaðarháskóla Íslands benda til þess að draga eigi úr aukalýsingu þegar náttúrubirtan eykst. Fyrir heildstætt rými má einnig skoða Klassískt álgróðurhús sem grunn að sveigjanlegu árstíðarskipulagi.

06 · Eitt gróðurhús, þrjú ólík markmið

Gefðu ljósinu skýrt hlutverk.

Forræktun

Markmið: þéttar, sterkar ungplöntur tilbúnar á réttum tíma.

Notaðu nálægt og jafnt ljós yfir afmörkuðum fjölgunarbekk. Fylgstu með stöngullengd og blaðlit á nokkurra daga fresti. Ef plönturnar teygja sig skaltu fyrst athuga fjarlægð, raunverulegt PPFD og dreifingu yfir allan bakkann. Fleiri klukkustundir laga ekki endilega illa staðsett ljós.

Salat, spínat og krydd

Markmið: jöfn laufmyndun og áreiðanleg vetraruppskera.

Þessar ræktanir njóta góðs af jafnri lýsingu yfir flatan laufmassa og yfirvegaðri stýringu daglegs ljósmagns. Hóflegt og stöðugt framlag yfir allan bekkinn er oft gagnlegra en einn sterkur punktur yfir blandaðri ræktun. Meira ljós getur hraðað þornun, svo endurmettu vökvun í stað þess að halda gömlu áætluninni óbreyttri.

Ávaxtarækt

Markmið: sterkar plöntur, rétt blómgun og góð aldinmyndun.

Tómatar, paprika, gúrkur og jarðarber eru ekki aðeins ljósfrekar plöntur. Þær þurfa jafnframt nægan hita, rótarrými, næringu, loftskipti og frævunaraðstæður til að nýta viðbótarljós vel.

Litróf skiptir máli en er ekki flýtileið fram hjá styrk, dreifingu og tíma. Hvítt ræktunarljós með jafnvægu, breiðu litrófi hentar mörgum verkefnum heimagróðurhúss. Sérhæfð litróf og stýring með fjarrauðu ljósi geta haft raunveruleg áhrif, en krefjast tegundarbundinnar þekkingar. Byrjaðu á nægu nothæfu ljósi yfir allan laufmassann, endurteknum tíma og samfelldu myrkri sem hæfir plöntunni. Bættu aðeins við flækjustigi þegar þú getur nefnt nákvæmlega hvaða svörun þú vilt breyta.

07 · Falinn kostnaður bjartari ræktunarbekkjar

Ljósið breytir hita, blaðhita, raka og vökvun.

Allur ljósbúnaður gefur frá sér einhvern hita. LED-ljós beina oft minni geislahita niður á lauf en eldri ljósgjafar, en drifbúnaður, rafeindabúnaður og lampahús hita engu að síður lokað gróðurhús. Hitinn getur hjálpað á köldum morgni en orðið álag þegar sólin birtist síðar sama dag. Mældu hitann á laufhæð og við kalt gler, ekki aðeins við dyr eða uppi undir mæni.

Meira nothæft ljós getur aukið útgufun og látið potta þorna hraðar. Það merkir þó ekki að vökva eigi meira samkvæmt dagatali. Athugaðu ræktunarefnið, þyngd potta, rætur og svörun plantna. Sérstaklega að vetri getur aukinn toppvöxtur yfir köldum og blautum rótum valdið vandræðum. Notaðu loftun og milda lárétta lofthreyfingu til að draga úr kyrrum rakavösum í þéttum laufmassa.

Þétting þarf sömu athygli. Bjartara og hlýrra örloftslag getur breytt bæði vatnsþörf og rakadreifingu. Haltu laufum þurrum eftir föngum, komdu í veg fyrir að þéttivatn drjúpi á ræktunina og tryggðu raka loftinu leið út. Markmiðið er ekki hámarksloftun allan sólarhringinn heldur stöðugt og nýtanlegt loftslag umhverfis plönturnar.

Þurrt þjónustusvæði · skýring
Þurrt tengisvæði

Leggðu kapla hátt og festu þá. Hafðu drifbúnað, tengla, tímastilla og tengingar á þurru, aðgengilegu þjónustusvæði. Komdu í veg fyrir að vatn geti borist eftir kapli inn í tengingu og fylgdu uppsetningarleiðbeiningum framleiðanda.

Haltu gólfinu auðu. Ekki leggja heimilisframlengingarsnúrur um polla, blauta göngustíga eða staði þar sem pottar og verkfæri geta klemmt þær. Notaðu búnað sem hentar raka og staðsetningu, léttu tog af köplum, haltu tilskildu bili frá plöntum og festu þung ljós við öruggt burðarvirki — ekki spunakróka eða veikburða hluta glersins.

Varúð með rafmagn: Gróðurhús er rakt rými með þéttingu, vökvun, mold og hitasveiflum. Notaðu búnað sem er ætlaður viðkomandi umhverfi og hafðu tengingar varðar og þurrar. Ekki líta á tímabundnar heimilissnúrur sem varanlegt rafkerfi. Ef bæta þarf við nýrri grein, föstum lögnum, varnarbúnaði eða breyta raflögn skal fá löggiltan rafverktaka; aðeins slíkir verktakar mega bera ábyrgð á raflagnavinnu á Íslandi.
08 · Láttu gögn stýra breytingum

Haltu einfalda skrá áður en kerfið er stækkað.

Besta fyrsta uppsetningin er oft vísvitandi lítil: einn bekkur, einn ræktunarflokkur, ein mæld tímaáætlun og næg athugun til að sjá hvort rafmagnsnotkunin skili heilbrigðari vexti eða verðmætari uppskeru.

Áður en ljósinu er breytt

Ræktun og stig
Skráðu tegund, yrki, sáningardag, vaxtarstig og stærð plantna.
Náttúrulegar aðstæður
Skráðu dagsbirtu, skyggingu, hreinleika glers, veðurtakt og staðsetningu bekkjarins.
Einkenni
Lýstu teygju, ójafnri dreifingu, fölum laufum, hægum vexti eða seinkaðri uppskeru.
Umhverfi
Skráðu hita á laufhæð, raka ræktunarefnis og rakastig eða þéttingu.

Eftir 7–14 daga

Ljósstilling
Skráðu upphengihæð, kveiktar klukkustundir, dimmun og mælt PPFD ef mælir er tiltækur.
Svörun plantna
Berðu saman blaðlit, lengd milli blaða, greiningu, einsleitni og uppskerutíma.
Svörun við vatni
Athugaðu hvort þornun og tíðni vökvunar hafi breyst.
Orkunotkun
Margfaldaðu afl ljóssins með notkunartíma og berðu kostnaðinn saman við gildi ræktunarinnar.

Breytingar eiga að vera rólegar og afturkræfar. Ef lauf lýsast, krullast eða mynda skarpa bjarta miðju skaltu deyfa eða hækka ljósið og kanna hitann. Ef dreifingin er ójöfn skaltu laga bil eða skörun áður en tíminn er lengdur. Þegar heilbrigðar plöntur fá meiri vorbirtu skaltu stytta viðbótartímann og síðan slökkva. Ef ljósnæm planta blómstrar óvænt skaltu yfirfara ljóstímabil hennar og vernda samfellda nóttina.

Þegar gróðurhúsið verður tæknilegra þarf sjálft rýmið að styðja kerfið. Hillur, gluggar, skuggun, vökvun og gönguleiðir eiga að vinna með ljósunum. Slíka heild má skipuleggja í Klassískt álgróðurhús án þess að fórna aðgengi eða yfirvegun. Gott gróðurhús á að vera þægilegt og hagnýtt, einnig þegar ljósin eru slökkt.

Algengar spurningar · Ísland

Spurningar áður en ræktunarljósum er bætt við

Þarf ræktunarljós í íslenskt gróðurhús að vetri?

Hugsanlega, en ekki sjálfkrafa. Ljós nýtast best þegar virk ræktun stendur frammi fyrir raunverulegum dagsbirtuskorti, til dæmis við forræktun, fjölgun, vetrarsalat eða ræktun sem þarf sterkar plöntur áður en íslenska dagsbirtan eykst. Metið fyrst staðsetningu, veður, gler, skyggingu, ræktunarmarkmið, hita og það ljós sem þegar nær laufunum.

Hve lengi eiga ræktunarljós að vera kveikt?

Notaðu heildarljóstíma, DLI og svörun tegundarinnar í stað einnar algildrar tölu. Ungplöntur eru gjarnan ræktaðar með löngum en afmörkuðum degi, en blaðgrænt og ljósnæmar blómplöntur geta þurft annað skipulag. Tímastillir á að tryggja stöðugan dag og samfellda næturhvíld. Byrjaðu varlega og breyttu einu atriði í einu.

Henta hvít LED-ljós með breiðu litrófi í gróðurhús?

Já. Jafnvægisstillt hvítt ræktunarljós er hagnýtt fyrir mörg verkefni í heimagróðurhúsi. Það veitir breitt litróf og auðveldar skoðun á blaðlit, næringarástandi, sjúkdómum og meindýrum. Staðfestu þó PPFD-kort á laufhæð, fyrirhugaða upphengingu, aflnotkun, rakavörn og þekjusvæði í stað þess að kaupa eingöngu út frá orðunum „fullt litróf“.

Eiga ljósin að vera kveikt um nótt?

Yfirleitt er einfaldara að lengja daginn við morgun eða kvöld og varðveita samfellda nótt. Næturlýsing er sérhæfð aðferð til að stýra ljóstímabili ákveðinna plantna og ætti ekki að nota af handahófi. Myrkrið er hluti af þroskatakti plantna og sumar blómplöntur bregðast mjög skýrt við lengd eða rofi nætur.

Má tengja gróðurhúsaljós við venjulega framlengingarsnúru?

Ekki nota tilfallandi heimilisframlengingu sem varanlega lausn í gróðurhúsi þar sem raki, vökvun og umferð eru til staðar. Búnaður, kaplar og tengingar þurfa að henta umhverfinu, álaginu og staðsetningunni. Hafðu tengingar á þurru þjónustusvæði og festu kapla. Leitaðu til löggilts rafverktaka vegna fastra lagna, nýrrar greinar, breytinga eða óvissu um rafmagnsálag og rakavörn.

Heimildir og frekari lestur

Haltu áfram með mældum, tegundarbundnum leiðbeiningum.

Meira frá Bloomcabin: leiðarvísi Bloomcabin um ferskt grænmeti allt árið · handbókina um tómatarækt í gróðurhúsi · leiðbeiningum um val á réttu gróðurhúsi fyrir íslenskt veður

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖