U-gildi glugga: munurinn á Uw, Ug og Uf
Leiðarvísir um U-gildi glugga
Þegar tveir gluggar eru bornir saman virðist lægra U-gildi oft gefa einfalt svar. Talan segir þó ekki nægilega mikið fyrr en ljóst er hvort hún á við glerið, karm og ramma eða allan gluggann í þeirri stærð sem boðin er. Sá sem ber Ug úr glerlýsingu saman við Uw í gluggatilboði er í raun að bera saman ólíka hluta. Niðurstaðan getur orðið röng, jafnvel þótt báðar tölurnar séu réttar. Skynsamlegur samanburður byrjar því á spurningunum: Hvað er metið, fyrir hvaða mál og með hvaða samsetningu? Hér eru Uw, Ug og Uf útskýrð út frá raunverulegri kaupákvörðun. Einnig er farið yfir áhrif stærðar, opnanlegra faga, pósta, sprossa og uppsetningar, svo hægt sé að biðja um sambærileg gögn áður en tilboð er samþykkt.
01 / Skrá op og mál
Byrjaðu á réttu samanburðarspurningunni
U-gildi lýsir því hversu auðveldlega hiti flyst í gegnum byggingarhluta. Því lægra sem gildið er, því minni er varmaflutningurinn um þann hluta við sambærilegar aðstæður. U-gildi er því gagnlegt samanburðartæki en ekki sjálfkrafa heildardómur um glugga. Gluggi samanstendur af gleri, ramma, karmi, jaðri glerjaeiningarinnar og tengingu við vegg. Hlutföll þessara þátta breytast með breidd, hæð, fagaskiptingu og opnunargerð. Talan þarf þess vegna alltaf að fá rétt heiti: Uw, Ug eða Uf. Ómerkt „U-gildi“ í vörulýsingu er ekki næg forsenda fyrir kaupákvörðun. Fáðu staðfest hvaða hluta það lýsir áður en þú raðar tilboðum eftir tölunni.
Settu fyrst saman lista yfir lausnir sem eiga að gegna sama hlutverki. Berðu til dæmis tvo fasta glugga af sömu eða svipaðri stærð saman, eða tvo opnanlega glugga með sambærilegri fagaskiptingu. Ekki láta glergildi eitt ráða þegar tilboðið snýr að fullbúnum glugga. Spyrðu hvort uppgefið gildi eigi við nákvæma breidd, hæð, opnunargerð, glerlausn og skiptingu sem þú hyggst panta. Athugaðu líka hvort talan sé fyrir staka einingu eða dæmigerða viðmiðunarstærð. Þannig verður hún nothæf við ákvörðun í stað þess að vera aðeins hagstæð tala í almennri kynningu. Ef forsendurnar eru ólíkar skaltu fyrst samræma þær og bera tilboðin síðan saman að nýju.
Uw lýsir allri gluggaeiningunni
Uw stendur fyrir heildar-U-gildi gluggans. Það tekur til glerjaeiningar, karms, ramma og áhrifanna þar sem þessir hlutar mætast, miðað við tiltekna stærð og samsetningu. Uw er því eðlilegasti samanburðarpunkturinn þegar velja á heilan glugga, enda nær gildið yfir meginhluta vörunnar sem fer í veggopið. Það segir hins vegar ekki eitt og sér hvernig glugginn verður settur í, hversu vel tengingin við vegginn verður útfærð eða hvernig dagsbirta, útsýni og loftun nýtast í rýminu. Lesið Uw því sem afkastagildi skilgreindrar vöru, ekki sem loforð um alla útkomu fullbúins veggops við hvaða aðstæður sem er.
Stór fastur, óopnanlegur gluggi getur haft allt annað hlutfall glers og ramma en lítill opnanlegur gluggi, þótt sama glerjaeining sé notuð í báða. Ekki er því skynsamlegt að flytja Uw beint úr einni stærð yfir á aðra. Biddu um Uw fyrir þau mál sem skipta máli í verkefninu, einkum ef opin eru óvenju mjó, lág, há eða samsett. Geymdu jafnframt skrá yfir hvaða mál og útfærsla liggja að baki hverju gildi. Þá getur hönnuður, smiður eða annar ráðgjafi séð hvort samanburðurinn byggist á raunverulegri pöntunareiningu en ekki hagstæðara sýnidæmi. Ef nokkrar stærðir eru keyptar getur þurft að skoða fleiri en eitt Uw fremur en að nota sömu tölu fyrir allan listann.
02 / Velja gluggagerð
Ug á aðeins við glerjaeininguna
Ug er U-gildi glerjaeiningarinnar, það er gagnsæja flatarins sem situr innan rammans. Glerið er oft stór samfelldur hluti gluggans og Ug er því mikilvæg tala, sérstaklega þegar glerflöturinn er stór miðað við rammann. En Ug er ekki U-gildi fullbúins glugga. Það felur hvorki í sér varmaflutning um karm og ramma né lýsir það heildaráhrifum jaðarsvæðisins þar sem glerjaeiningin mætir rammanum. Tilboð sem birtir aðeins Ug gefur þannig mikilvægar en ófullkomnar upplýsingar. Taktu einnig eftir því hvort nákvæm gleruppbygging sem fylgir tilboðinu er sú sama og Ug-talan vísar til; annars er ekki ljóst að talan eigi við pöntunina.
Ug nýtist vel þegar glerlausnir eru bornar saman innan sömu gluggagerðar, svo sem fyrir stórt fast glerflöt, mikla dagsbirtu eða hurð með gleri. Í Patio Life rennihurð er heildarlausnin þó ekki aðeins gler. Rammi, jaðrar, stærð og hreyfanlegir hlutar eiga einnig þátt í Uw. Spurðu því bæði hvaða Ug glerjaeiningin hefur og hvaða Uw er reiknað eða staðfest fyrir hurðina í umbeðinni stærð. Ef aðeins Ug liggur fyrir er eðlilegt að óska eftir heildargildi áður en tvær ólíkar hurðir eru bornar saman. Skráðu sömuleiðis hvort hurðarblöð, föst hliðarfög eða aðrar skiptingar eru innifaldar í einingunni sem gildið lýsir. Þannig forðastu að bera saman gler úr einni lausn við fullbúna vöru úr annarri.
Uf segir frá karmi og ramma
Uf er U-gildi karms og ramma, það er ógegnsæju hlutanna sem halda glerinu og mynda opnanlega eða fasta umgjörð þess. Þessi hluti er ekki aukaatriði, jafnvel þótt ramminn virðist mjór á teikningu. Í litlum gluggum verður hlutfall karms og ramma oft stærra miðað við heildarflatarmálið en í stórum gluggum. Uf getur þá haft meiri áhrif á Uw en kaupandi áttar sig á þegar athyglin beinist fyrst og fremst að glerlýsingunni. Sama glerjaeining getur þess vegna skilað ólíku heildargildi í tveimur gluggakerfum eða útfærslum. Uf er gagnlegt til að skilja þennan mun, en það kemur ekki í stað Uw fyrir fullbúna einingu.
Ekki er heldur rétt að draga heildarályktun um gæði ramma af Uf einu saman. Rammi þarf að henta fyrirhuguðu útliti, opnun, stærð og uppbyggingu gluggans. Gluggi með einu fagi sem opnast inn og fast fag í sömu ytri stærð geta til dæmis haft ólíkt magn af ramma vegna opnanlega hlutans. Þegar Uf er gefið upp skaltu spyrja hvaða karm- eða rammansnið talan lýsir og hvort sama snið sé notað í þeirri einingu sem þú pantar. Óskaðu síðan eftir Uw fyrir valda stærð og opnun. Markmiðið er ekki að tína út lægstu einstöku töluna úr nokkrum gagnablöðum, heldur að sjá hvernig gler, rammi og jaðar mynda eina skilgreinda heild.
03 / Bera saman Uw
Stærðin breytir vægi hvers hluta
Gluggastærð breytir hlutfalli glers gagnvart karmi og ramma. Í stórum og einföldum glugga getur glerflöturinn verið stór hluti heildarinnar, en í litlu opi eða glugga með mörgum fögum tekur ramminn hlutfallslega meira pláss. Uw getur því verið mismunandi fyrir tvær stærðir af sömu vörugerð. Það er ekki endilega ósamræmi í upplýsingum heldur afleiðing ólíkra hlutfalla innan eininganna. Samanburður á Uw þarf þess vegna að fela í sér breidd og hæð, ekki aðeins töluna og eininguna W/m²K. Athugaðu hvort gefin mál séu heildarmál karms eða annars konar framsetning og notaðu sömu málaskilgreiningu fyrir öll tilboð sem þú berð saman.
Láttu seljanda staðfesta breidd og hæð sem notuð eru í útreikningi eða vörugögnum. Ef mörg ólík op eru í verkefninu skaltu velja nokkrar raunhæfar samanburðareiningar, til dæmis smærra svefnherbergisop, stærra stofuop og hurðarop. Samsettur gluggi krefst sérstaklega skýrrar lýsingar, því gluggapóstur og þverpóstur skipta heildinni í fleiri fleti. Merktu á teikningu hvaða hlutar eru fastir, hvaða hlutar opnast og hvort útlitsskipting er gerð með sprossum eða eiginlegum póstum. Með gögnum fyrir þessa raunverulegu samsetningu er hægt að meta áhrif hönnunarinnar áður en pöntun er frágengin. Það er gagnlegra en að reyna síðar að laga almenn viðmiðunargögn að útfærslu sem þau lýstu aldrei.
Skipting og opnun eru meira en útlitsatriði
Sprossar, gluggapóstar, þverpóstar og opnanleg fög gefa glugga ákveðinn svip, en geta jafnframt breytt hlutfalli ramma, karms og glers. Sprosi getur verið skrautlegur eða tengst annarri uppbyggingu gluggans; ekki gera ráð fyrir að mismunandi útfærslur hafi sömu áhrif án nánari vörulýsingar. Hver viðbótarskipting er ástæða til að staðfesta heildargildið fyrir lokahönnunina. Þetta á bæði við um einfaldan glugga án sprossa og glugga þar sem útlitið kallar á margar línur. Tilgreindu hugtökin nákvæmlega í fyrirspurn: láréttur þverpóstur, lóðréttur gluggapóstur eða skrautlegir sprossar. Þá minnka líkurnar á að seljandi verðleggi eða meti aðra skiptingu en sú sem sést á teikningunni.
Hliðarhengdur gluggi með tveimur fögum sem opnast út er dæmi um val þar sem dagleg notkun og útlit ráða ekki síður en U-gildið. Tvö opnanleg fög fela í sér aðra rammaskiptingu en eitt fag, en geta hentað betur fyrir æskilega opnun, stjórnun loftunar eða sjónrænt jafnvægi. Spyrðu um Uw fyrir nákvæma fagaskiptingu og staðfestu jafnframt hvaða fög opnast, í hvaða átt og hvort póstur milli þeirra sé fastur hluti einingarinnar. Skoðaðu einnig hvort opnun rekist á gluggatjöld, borðplötu eða annað í rýminu. Varmasamanburðurinn á ekki að koma í stað virknikröfunnar; hann á að styðja val sem hefur fyrst verið skilgreint út frá raunverulegri notkun.
04 / Staðfesta forsendur
Jaðar glersins skiptir máli
Þar sem glerjaeiningin mætir rammanum myndast jaðarsvæði sem hefur áhrif á heildarvarmaflutning gluggans. Uw fæst því ekki með því að taka einfalt meðaltal af Ug og Uf. Flatarmál gler- og rammahluta, lengd jaðra og eiginleikar samsetningarinnar koma öll við sögu. Kaupandinn þarf ekki að framkvæma útreikninginn sjálfur, en ætti að varast þá ályktun að mjög lágt Ug leiði sjálfkrafa til nánast sama Uw. Munurinn getur skipt meira máli þegar rúður eru margar, fög eru mjó eða rammasvæði er hlutfallslega stórt. Rétta aðgerðin er ekki að giska á niðurstöðuna heldur að fá heildargildið tengt skilgreindri teikningu eða pöntunarlínu.
Biddu um skrifleg gögn sem tengja Uw við rétta teikningu eða ótvíræða vörulýsingu. Þar ættu að vera skýr heildarmál, fjöldi faga, upplýsingar um föst og opnanleg fög og sú glerlausn sem talan byggist á. Hringlaga fastur gluggi sýnir hvers vegna þetta skiptir máli: óhefðbundið form á ekki sjálfkrafa að fá gildi rétthyrnds sýnishorns, jafnvel þótt flatarmálið virðist svipað. Fáðu staðfest hvaða upplýsingar eru í boði fyrir raunverulega lögun og stærð. Ræddu slík op snemma í ferlinu svo útlitshugmynd, framleiðslumöguleikar, málsetning og afkastagögn séu metin saman. Þá er minni hætta á að formið sé endanlega ákveðið áður en hægt er að sannreyna forsendur tilboðsins.
Ekki rugla Uw saman við uppsetningu
Uw lýsir gluggaeiningunni en ekki sjálfkrafa öllu veggopinu eftir ísetningu. Tenging karms og veggjar, staðsetning gluggans í veggbyggingunni, þétting og frágangur eru sérstök verkefnisatriði. Þau geta haft áhrif á raunverulega niðurstöðu án þess að breyta uppgefnu Uw vörunnar. Þetta gerir Uw ekki síður mikilvægt; það er áfram lykilgagn þegar sambærilegir gluggar eru bornir saman. Það væri hins vegar of mikil einföldun að álykta að tveir gluggar með sama Uw skili sömu heildarniðurstöðu í ólíkum veggjum eða með mismunandi frágangi. Aðskildu því vörusamanburðinn frá uppsetningaráætluninni og tryggðu að báðir þættir fái faglega yfirferð.
Ræddu við uppsetningaraðila áður en opnamál og pöntunarmál eru endanlega staðfest. Hafðu teikningar, veggþykkt, fyrirhugaðan frágang og upplýsingar um fasta eða opnanlega einingu tiltækar. Fyrir Super Low Uw-glugga fyrir passívhús sem opnast út er eðlilegt að biðja um gögn fyrir nákvæma stærð og útfærslu sem er til skoðunar í stað þess að lesa óséðar tækniforsendur út úr vöruheitinu. Fáðu einnig staðfest hvernig pöntunarmál tengjast raunverulegu veggopi og hver ber ábyrgð á lokamælingu. Hæft fagfólk sem ber ábyrgð á hönnun og framkvæmd getur síðan metið samspil glugga, veggjar og tenginga fyrir viðkomandi verkefni. Þannig er góð vara ekki látin bæta upp fyrir óljósa eða óundirbúna ísetningu.
05 / Ganga frá pöntun
Hiti er aðeins einn hluti ákvörðunarinnar
Lágt Uw getur verið mikilvægt markmið, en gluggakaup snúast einnig um dagsbirtu, útsýni, loftun, hreinsun, opnunarsvæði og nýtingu rýmis. Stórt opnanlegt fag getur hentað fyrir loftun en fast gler fyrir órofið útsýni. Rennihurð og hefðbundin svalahurð nota rýmið á ólíkan hátt. Rétta lausnin fæst því ekki með því að velja lægstu staku tölu úr vörulista. Settu fyrst forgangsröð fyrir hvert op: hvað þarf að opnast, hversu oft, í hvaða átt og hvaða útsýni eða húsgagnaskipan þarf að varðveita? Leitaðu síðan að Uw-gögnum fyrir þær lausnir sem uppfylla notkunarkröfurnar. Með því móti berðu saman raunhæfa valkosti en ekki vörur sem leysa ólík verkefni.
Í stofu með útgangi getur tvöföld innopnanleg svalahurð kallað á aðra rýmisáætlun en rennihurð, jafnvel þótt Uw sé hluti af samanburðinum. Teiknaðu opnunarsveifluna, skoðaðu staðsetningu húsgagna og hugsaðu um hvernig hurðin verður notuð daglega. Athugaðu hvort bæði blöðin þurfi reglulega að opnast eða hvort annað verði aðallega notað. Fyrir hvern valkost skaltu biðja um heildar-U-gildi í þeim málum, með þeirri fagaskiptingu og glerlausn sem tilboðið nær yfir. Berðu síðan saman notkun, útlit og hitatæknilegar upplýsingar hlið við hlið. Þannig verður Uw einn traustur þáttur í kaupákvörðuninni án þess að ýta mikilvægum atriðum um aðgengi, umferð og rýmisnýtingu til hliðar.
Pöntunarlisti sem útilokar rangar forsendur
Áður en tilboð eru borin saman skaltu útbúa eina kröfulýsingu fyrir hvert op. Skráðu vörutegund, breidd, hæð, fjölda faga, opnunarstefnu, föst og opnanleg fög, sprossa eða pósta og þá glerlausn sem er til umræðu. Bættu við skýrri beiðni um Uw fyrir þessa samsetningu og spurðu hvort gildið sé fyrir nákvæmlega tilgreind mál. Ef Ug eða Uf kemur fram skaltu halda því sem skýringarupplýsingum og merkja greinilega hvaða hluta það lýsir. Notaðu sama heiti eða númer fyrir opið á teikningu, tilboði og pöntun. Þá er auðveldara að finna frávik og tryggja að samanburðarskjalið blandist ekki saman við eldri útfærslu sem var hafnað.
Spyrðu hvaða teikning, útreikningur eða vörugögn fylgja hverju Uw og hvort breyting á stærð, gleri eða fagaskiptingu kalli á endurskoðað gildi. Fyrir veltiþakglugga þarf að skrá nákvæma vörugerð, staðsetningu og mál; slíka einingu ætti ekki að bera beint saman við venjulegan lóðréttan veggglugga án þess að skilgreina tilganginn. Farðu yfir lokaútgáfu tilboðs línu fyrir línu og láttu leiðrétta ósamræmi áður en þú samþykkir. Staðfestu afhendingartíma með pöntunarstaðfestingunni; hann er 4–6 vikur með fyrirvara um staðfestingu pöntunar. Bloomcabin veitir 5 ára ábyrgð á gluggum og hurðum. Geymdu lokaútgáfu teikninga, tilboðs, tæknigagna og staðfestingar saman svo ljóst sé hvaða útfærsla var keypt.
Algengar spurningar
Hvaða gildi á ég að bera saman þegar ég kaupi glugga?
Berðu fyrst og fremst saman Uw, því það lýsir glugganum í heild. Gakktu úr skugga um að valkostirnir séu sambærilegir að stærð, fagaskiptingu, opnun og glerlausn. Staðfestu einnig hvort Uw eigi við raunverulega pöntunarstærð. Ug og Uf útskýra einstaka hluta en koma ekki í stað heildargildisins.
Er lægra Ug alltaf merki um betri glugga?
Nei. Lægra Ug lýsir minni varmaflutningi um glerjaeininguna en segir ekki eitt og sér frá karmi, ramma eða jaðri glersins. Gluggi með hagstæðu Ug getur því haft annað Uw en kaupandi býst við. Berðu saman Uw fyrir sömu mál og útfærslu og mettu síðan aðrar notkunarkröfur.
Af hverju getur Uw breyst þegar glugginn verður minni?
Minni gluggi hefur oft stærra hlutfall karms og ramma miðað við glerflöt en stór gluggi. Þar sem Ug og Uf lýsa ólíkum hlutum breytist heildarvægi þeirra. Fagaskipting, gluggapóstar og opnanleg fög geta einnig breytt hlutföllunum. Biddu því um gildi sem tengist réttum málum.
Get ég reiknað Uw sjálfur út frá Ug og Uf?
Ekki með einföldu meðaltali. Við ákvörðun Uw skipta meðal annars flatarmál gler- og rammahluta og áhrif jaðarsvæðis glerjaeiningarinnar máli. Best er að fá Uw fyrir nákvæm mál og samsetningu frá framleiðanda eða seljanda, ásamt teikningu eða öðrum gögnum sem sýna skýrt hvaða einingu talan lýsir.
Segir Uw allt um frammistöðu gluggans eftir ísetningu?
Nei. Uw lýsir skilgreindri gluggavöru, en frágangur í veggopi, staðsetning og tenging við vegg eru sérstök verkefnisatriði. Ræddu uppsetningu, opnamál og veggbyggingu við hæft fagfólk. Notaðu Uw við sambærilegan vörusamanburð en ekki sem eina lýsingu á fullbúnu gluggaopi.
Næstu skref
Uw, Ug og Uf eru ekki þrjár útgáfur af sömu tölu heldur upplýsingar um mismunandi hluta gluggans. Ug lýsir glerjaeiningunni, Uf karmi og ramma og Uw glugganum í heild við skilgreindar forsendur. Fyrir kaupákvörðun er því skynsamlegt að byrja á hlutverki opsins, staðfesta mál, opnun og fagaskiptingu og óska síðan eftir Uw fyrir þá raunverulegu útfærslu. Með samræmdum teikningum og skriflegum gögnum verður samanburðurinn sanngjarnari. Jafnframt er skýrara hvað tilheyrir vörunni og hvað þarf að leysa sérstaklega við hönnun og uppsetningu.
