Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Venja sáðplöntur úr gróðurhúsi við útiveru

Venja sáðplöntur úr gróðurhúsi við útiveru

Sáðplöntur og útivera

Þegar sáðplöntur hafa vaxið í skjóli gróðurhúss bíða þeirra utandyra önnur birtuskilyrði, vindur og meiri hitasveiflur. Ef þær fara beint úr bakka í beð geta blöð sviðnað, plöntur visnað eða vöxtur stöðvast um tíma. Lausnin er að venja þær við útiveru í áföngum: byrja í skjóli, auka útiveruna þegar veður leyfir og láta viðbrögð plantnanna ráða hraðanum. Tegund, vaxtarstig og veðurspá skipta meira máli en fyrirfram ákveðinn dagafjöldi.

T-laga gróðurhús séð í yfirlitsmynd.

Af hverju þurfa sáðplöntur að venjast útiveru?

Í gróðurhúsi eru sáðplöntur yfirleitt í skjóli fyrir vindi og úrkomu, og birtan, rakinn og hitasveiflurnar geta verið frábrugðin aðstæðum utandyra. Þegar plöntur fara skyndilega þaðan út í sterkt sólskin, vindhviður og kaldari nætur eykst álagið á blöðin, en rætur í litlum bakkahólfum ná ekki alltaf að bæta upp vatnstap jafnharðan. Afleiðingin getur verið visnun, ljósir eða brúnir blettir og tímabundin stöðnun í vexti. Það þýðir ekki sjálfkrafa að plantan sé ónýt, en hún getur þurft lengri tíma til að ná sér eftir flutninginn.

Að venja plöntur við útiveru er hægfara aðlögun að meiri birtu, loftstreymi og breytilegu hitastigi, ekki leið til að þvinga fram hraðari vöxt. Markmiðið er að þær þoli betur þær aðstæður sem bíða á fyrirhuguðum vaxtarstað. Aðlögunin gerir frostnæmar tegundir ekki frostþolnar: tómatar, paprikur, basilíka og margar aðrar hlýelskandi plöntur þurfa áfram skjól fyrir kulda sem þær þola ekki. Harðgerðari tegundir kunna að þola meiri kulda en þurfa samt að venjast sól og vindi ef þær hafa vaxið í skjóli. Leiðbeiningar fyrir hverja tegund skipta því máli.

Hvenær eru sáðplönturnar tilbúnar fyrir fyrstu útiveru?

Byrjaðu á heilbrigðum plöntum sem hafa náð stöðugum vexti, ekki nýsprottnum plöntum eða þeim sem eru enn að jafna sig eftir flutning í stærri pott. Hjá mörgum tegundum er gagnlegt merki að nokkur eiginleg blöð hafi myndast auk kímblaðanna og að plantan standi upprétt. Útlit og þroski eru þó mismunandi eftir tegundum. Rótarklumpurinn ætti að haldast saman þegar þú lyftir plöntu varlega úr bakka, en ræturnar ættu ekki að vera orðnar að þéttum flækjum við botn og hliðar. Ef plantan er veik, nýflutt eða hefur þornað skaltu gefa henni tíma til að ná sér áður en útiveran hefst.

Ræturnar skipta máli því plöntur í litlum hólfum geta þornað hratt þegar vindur leikur um bakkann, og laus rótarklumpur raskast auðveldlega við flutning. Merktu bakka með tegund og sáningardegi svo plöntur með ólíkt kuldaþol fari ekki ósjálfrátt á sama hraða. Ef þú ert að skipuleggja ræktunarrými skaltu mæla lengd og breidd bakkanna sem þú notar, ásamt handföngum eða brúnum sem standa út. Athugaðu hvort þeir rúmist á fyrirhuguðu borði án þess að skaga út fyrir og hvort hægt sé að ná til þeirra sem standa aftast. Vörulýsing gróðurhúss með Accoya sýnir stærðir frá 3,77 til 28,08 m², en flatarmálið eitt segir ekki hvort fyrirhugað skipulag rúmist vel. Teiknaðu borð, bakka og gönguleið á einfaldan grunnflöt með málum. Gerðu ráð fyrir stað við útganginn þar sem hægt er að leggja frá sér bakka á meðan dyr eru opnaðar. Sá staður þarf að vera stöðugur og aðgengilegur, ekki í miðri gönguleið. Þannig verður auðveldara að færa plönturnar inn aftur þegar veðrið breytist.

Taktu mið af næstu dögum, ekki bara veðrinu í dag

Veðurspáin ræður því hvort útivera er raunhæf, svo veldu ekki dag út frá almanaki eða hlýju hádegi einu saman. Skoðaðu spá fyrir daginn og næturnar sem á eftir koma: lægsta hitann, frosthættu, vindstyrk og úrkomu. Taktu líka eftir hvort sól er líkleg til að brjótast fram, því bjartur dagur getur breytt birtuálaginu verulega. Fyrsta útiveran þarf ekki að fara fram þegar dagurinn er hlýr ef vindur er hvass eða kvöldið verður kalt. Ef spáin er ótrygg er skynsamlegra að bíða en að þurfa að bregðast við skyndilegu kuldakasti.

Aðstæður á ræktunarstaðnum geta verið aðrar en þær sem almenna spáin lýsir. Skoðaðu hvort þar er opið fyrir vindi, hvort nægt skjól sé við húsvegg eða girðingu og hvenær sól nær að plöntunum. Bakkar á köldum fleti geta líka verið í öðru hitastigi en loftið í kring. Þegar margar plöntur eru í forræktun þarf jafnframt að vera hægt að fresta útiveru og bera þær inn aftur. T-laga Orangerie gróðurhús er til í stærðum frá 16,52 til 30 m² samkvæmt vörulýsingu; notaðu slíkar upplýsingar sem upphaf að skipulagi og athugaðu raunverulegt pláss fyrir bakka og gönguleiðir.

Byrjaðu í björtum skugga og auktu birtuna smám saman

Sáðplöntur sem hafa staðið inni hafa ekki endilega vanist stöðugu beinu sólarljósi, jafnvel þótt gróðurhúsið sé bjart. Settu þær fyrst í bjartan skugga eða skjól þar sem þær fá birtu en ekki sterka sól á blöðin. Forðastu að láta fyrstu útiveruna standa yfir í sterkustu hádegissólinni. Morgunbirta eða daufari birta getur verið mildari byrjun, en veður og staðsetning ráða því hversu mikill munurinn er. Skýjahula er ekki full trygging gegn álagi ef loftið er þurrt eða vindur mikill.

Ef plönturnar líta eðlilega út eftir fyrstu ferðirnar geturðu aukið beint sólarljós í litlum skrefum. Láttu þær ekki fara úr djúpum skugga í heilan dag í sól bara vegna þess að veðurspáin segir bjart. Brúnir eða fölir blettir á þeim blöðum sem snúa að sólinni eru ástæða til að færa þær aftur í skugga og halda sama stigi eða draga úr því. Þegar þú skipuleggur forræktunarrými getur verið gagnlegt að hugsa um hvar hægt er að koma fyrir tímabundnu skjóli fyrir bakkana. Pýramídulaga gróðurhús er í stærðarbilinu 5,53 til 18,9 m²; stærð eða lögun segir þó ekki ein og sér hvernig skuggi fellur á þínum stað.

Ytra útlit sexhyrnds gróðurhúss.

Aðlagaðu plönturnar að vindi og næturhita

Vindur eykur vatnstap og getur hreyft við ungum stilkum eða skemmt blöð. Byrjaðu því á skjólsælum stað og leyfðu plöntunum að venjast vægum vindi áður en þær standa lengi á opnu svæði. Veggur, skjólveggur eða girðing getur dregið úr vindhviðum, en athugaðu að þar sé ekki aðeins skjól á meðan vindáttin helst óbreytt. Ef þú notar hlíf utan um bakkana þarf loft að geta streymt um hana svo ekki verði of heitt í sól. Í hvössu veðri skaltu frekar stytta útiveruna eða sleppa henni þann dag en að reyna að flýta aðlöguninni.

Næturhitinn er sjálfstætt atriði: það að sáðplanta hafi þolað daginn úti segir ekki að hún þoli nóttina. Færðu frostnæmar plöntur í skjól þegar spáð er kulda og láttu tegundarleiðbeiningar ráða því hvenær þær mega vera úti yfir nótt. Gróðurhús getur verið skjól, en ekki gera ráð fyrir að það haldist nægilega hlýtt í öllum aðstæðum. Ef þú vilt hafa hlífðarefni og merkingar skipulagðar geturðu skoðað hvernig geymslurýmið er útfært í glergróðurhúsi með Accoya viði og geymslurými. Stærðarbil þess er 5,52 til 28,08 m² samkvæmt vörulýsingu; kannaðu hvort uppsetningin henti þínum þörfum.

Útivera í áföngum og skráning á viðbrögðum

Í fyrstu útiverunni skaltu setja bakkana í bjart, vindvarið skjól í stutta stund og taka þá aftur inn áður en aðstæður versna. Ef plönturnar halda sér vel geturðu endurtekið útiveruna lengur, aukið birtuna eða valið stað með örlítið meiri loftstreymi. Ekki breyta öllum þáttum í einu; þá verður erfiðara að átta sig á hvort sól, vindur eða kuldi hafi verið of mikið. Þegar plönturnar þola lengri dag úti án þess að visna eða fá bletti geturðu leyft þeim að vera úti stærstan hluta dags, en næturdvöl ræðst áfram af tegund og spá.

Skrefin þurfa ekki að vera jafnlöng. Ef dagurinn verður kaldari, hvassari eða mun bjartari en sá fyrri skaltu endurtaka fyrra stig, setja plönturnar í skjól eða bíða eftir betra veðri. Ekki reyna að bæta upp dag sem féll niður með því að láta þær vera úti allan daginn eftir. Skráðu hvenær hver hópur fór út og inn, hvar bakkarnir stóðu og hvernig veðrið var. Nokkur orð um útlit plantnanna eftir útiveruna og næsta morgun nægja oft til að sjá hvort síðasta skref hentaði. Aðgreindu hópa eftir tegund og vaxtarstigi; sami útiverutími getur hentað einum bakka en verið of mikið fyrir annan. Skráningin nýtist líka þegar annar sér um plönturnar og þarf að vita hvaða hópar mega fara út. Ef þú ert með marga bakka hjálpar að merkja staði fyrir hvern hóp svo þeir blandist ekki saman við flutning. Bloomcabin Orangerie er í stærðarbilinu 47 til 70 m² samkvæmt vörulýsingu. Ef þú ert að skoða svo stórt ræktunarrými skaltu bera fyrirhugaða hópaskiptingu, vinnusvæði og gönguleiðir saman við mál þess, fremur en að áætla fjölda bakka út frá heildarflatarmáli einu.

Vökvaðu eftir þörfum og fylgstu með viðbrögðum

Bakkar þorna oft hraðar utandyra en inni, sérstaklega í sól og vindi, svo athugaðu pottamoldina áður en þú berð plönturnar út og aftur þegar þær koma inn. Ekki dæma rakann eingöngu af lit yfirborðsins; athugaðu líka moldina rétt undir því án þess að raska rótunum. Þyngd bakkans getur gefið viðbótarvísbendingu þegar þú hefur kynnst muninum á röku og þurrara undirlagi. Vökvaðu eftir þörfum tegundarinnar og láttu umframvatn renna frá áður en bakkinn er borinn út. Forðastu að halda moldinni stöðugt vatnsósa eða skilja bakka eftir í vatnsfylltum undirbökkum. Regn getur vökvað plönturnar, en ekki gera ráð fyrir að öll hólf blotni jafnt, sérstaklega ef blöð skýla moldinni. Smá hólf þorna hraðar en stórir pottar og plöntur við jaðar bakkans geta þornað fyrr en þær í miðjunni. Athugaðu því fleiri en eina plöntu þegar þú metur vökvunarþörfina. Markmiðið er að halda hæfilegum raka, ekki að herða plönturnar með vísvitandi þurrki.

Skoðaðu blöð og stilka eftir hverja útiveru og aftur áður en plönturnar fara út næst. Athugaðu hvort þær standi uppréttar og hvort nýir blettir eða skemmdir hafi komið fram. Berðu saman plöntur úr sama hópi: munur milli þeirra sem stóðu við jaðar bakkans og þeirra sem voru í miðjunni getur hjálpað við að meta aðstæðurnar. Ljósmynd tekin frá svipuðu sjónarhorni getur auðveldað samanburð milli daga. Þar sem eftirlit þarf að vera auðvelt er gagnlegt að skipuleggja aðgengi að öllum bökkum og vökvunarsvæði. Í vörulýsingu klassíska gróðurhússins kemur fram stærðarbil frá 3,77 til 28,08 m²; berðu mál þeirrar útfærslu sem þú skoðar saman við fyrirhugaða staðsetningu borða og bakka.

Gróðursettu þegar bæði plöntur og aðstæður eru tilbúnar

Aðlöguninni er ekki lokið eingöngu vegna þess að plönturnar hafa verið úti nokkrum sinnum. Þær þurfa að þola birtuna, vindinn og hitastigið á staðnum þar sem þær eiga að vaxa, og jarðvegurinn þarf að henta tegundinni. Ef enn er hætta á næturfrosti skaltu ekki setja frostnæmar plöntur í beð, jafnvel þótt þær hafi staðið úti yfir daginn. Kaldur eða blautur jarðvegur getur líka tafið góðan vöxt hjá tegundum sem þurfa hlýrri aðstæður. Leiðbeiningar um sáningu og gróðursetningu fyrir viðkomandi tegund hjálpa til við að meta hvort beðið sé tilbúið.

Ef hægt er skaltu velja skýjaðan og fremur stilltan dag til að gróðursetja, þannig að plönturnar þurfi ekki strax að takast á við sterka sól og vind eftir flutninginn. Undirbúðu beðið og fyrirhugaða staði fyrir plönturnar áður en þú tekur þær úr bökkunum. Vökvaðu rótarklumpinn eftir þörfum, farðu varlega með ræturnar og fylgdu ráðlögðu gróðursetningardýpi og bili fyrir tegundina. Taktu aðeins þær plöntur úr hólfunum sem þú getur gróðursett strax, svo rótarklumparnir liggi ekki óvarðir í sól eða vindi. Eftir gróðursetningu skaltu vökva eftir þörfum og fylgjast með raka við rótarklumpinn, ekki aðeins í moldinni í kring. Skipuleggðu líka flutninginn frá ræktunarrýminu að beðinu. Traustur bakki sem hægt er að halda láréttum er betri en lausir pottar sem renna til þegar gengið er. Veggróðurhús úr gleri er í stærðarbilinu 3,69 til 9,58 m² samkvæmt vörulýsingu. Við samanburð á útfærslum skaltu athuga mál, staðsetningu inngangs og leiðina að beðinu. Gönguleiðin þarf að vera greið þótt þú haldir á bakka með báðum höndum.

Sexhyrnt gróðurhús í garðsumhverfi.

Mældu aðstæður þar sem bakkarnir standa

Gróðurhús getur hitnað hratt í sól þótt loftið utandyra sé svalt, en hitinn í því fellur líka þegar líður á kvöldið. Því er ekki nóg að gera ráð fyrir að plöntur séu öruggar þar bara af því að þær eru undir gleri. Ef bakkar eru færðir aftur inn eftir útiveru skaltu fylgjast með hitanum þar sem þeir standa, sérstaklega á nóttunni. Hitamælir við hæð plantnanna getur hjálpað þér að sjá hvort aðstæður við bakkana séu frábrugðnar því sem almenn spá gefur til kynna. Mælir sem skráir lægsta og hæsta hita sýnir einnig sveiflur sem þú sérð ekki við eina mælingu um miðjan dag. Fylgdu leiðbeiningum mælisins um staðsetningu og varastu að láta beina sól hita hann og skekkja loftmælinguna. Skráðu hvort mælt var inni eða úti og á hvaða stað, svo tölurnar séu samanburðarhæfar. Loftmæling segir þó ekki ein og sér til um hita jarðvegsins í beðinu; það þarf að meta sérstaklega þegar tegundin gerir kröfur um hlýjan jarðveg.

Aðlagaðu líka plönturnar smám saman að loftstreymi inni í gróðurhúsinu áður en þær fara endanlega út. Í mildu veðri má auka loftun í áföngum, en forðastu að opna allt skyndilega þegar kalt eða hvasst er. Í lokuðu húsi getur hitinn orðið of mikill á björtum degi, svo fylgstu með plöntunum og aðstæðum í stað þess að treysta á að gróðurhúsið haldi alltaf sama hita. Það hjálpar að halda plöntum á mismunandi vaxtarstigi aðskildum, svo bakkar með nýsprottnum plöntum fari ekki sjálfkrafa í sömu útiveru og þær sem eru lengra komnar.

Viðbrögð við sól-, vind- og kuldaálagi

Ef blöð fölna eða fá ljósbrúna bletti eftir sól skaltu færa bakkana í skugga og hætta að auka birtuna þar til plönturnar hafa jafnað sig. Ef stilkar hallast eða blöð rifna skaltu minnka vindálagið með því að velja skjólbetri stað. Þegar plöntur visna skaltu fyrst athuga hvort moldin sé þurr; ef hún er enn rök er ekki víst að meiri vökvun hjálpi. Taktu eftir hvort einkennin koma fram á öllum plöntum eða aðeins ákveðinni tegund, því það getur hjálpað þér að finna út hvaða þáttur þarf að breytast.

Eftir óvænt kuldakast skaltu færa plönturnar í skjól, bíða með gróðursetningu og láta þær ná sér áður en þú reynir næsta skref. Ekki reyna að flýta bata með mikilli vökvun eða áburði án þess að vita hvað plönturnar þurfa; haltu umhirðunni stöðugri og fylgstu með nýjum vexti. Skemmdir á eldri blöðum geta verið áfram sýnilegar þótt plantan nái sér, svo mettu einnig hvernig ný blöð líta út. Ef skemmdirnar eru miklar eða þú ert óviss um orsökina skaltu bera einkennin saman við leiðbeiningar fyrir tegundina. Að draga úr álagi og endurtaka síðasta stig sem plönturnar þoldu er yfirleitt betra en að halda áfram eftir fyrirfram ákveðinni dagskrá.

Algengar spurningar

Hversu lengi þarf að venja sáðplöntur við útiveru?

Það er enginn dagafjöldi sem hentar öllum tegundum og veðri. Byrjaðu varlega og lengdu útiveruna þegar plönturnar þola fyrri skref án þess að sýna merki um álag. Ef vindur, kuldi eða sólarstyrkur breytist mikið skaltu endurtaka skref eða hægja á.

Má skilja sáðplöntur úti yfir nótt?

Aðeins þegar tegundin þolir næturhitann sem spáð er og frosthætta er ekki til staðar. Það að plantan hafi verið úti yfir daginn gerir hana ekki sjálfkrafa örugga yfir nótt. Færðu frostnæmar plöntur í skjól þar til aðstæður henta.

Get ég byrjað á því að setja plönturnar í beina sól?

Betra er að byrja í björtum skugga eða skjóli. Auktu beint sólarljós smám saman og forðastu að fyrstu ferðirnar fari fram í sterkustu hádegissólinni. Fylgstu jafnframt með vindi og hita, því skýjað veður eitt og sér tryggir ekki mildar aðstæður.

Hvað geri ég ef blöðin visna eða fá ljósa bletti?

Færðu plönturnar í skjól og stöðvaðu aukningu á sól eða útiveru. Athugaðu hvort pottamoldin sé þurr áður en þú vökvar; visnun getur átt sér fleiri en eina skýringu. Láttu plönturnar jafna sig og haltu síðan áfram frá því útiverustigi sem þær þoldu síðast.

Þarf líka að venja harðgerar plöntur við útiveru?

Plöntur sem þola meiri kulda geta samt brugðist við skyndilegri breytingu á birtu og vindi eftir að hafa vaxið í skjóli. Hversu hægfara aðlögunin þarf að vera fer eftir tegund og vaxtarstigi. Fylgdu leiðbeiningum fyrir viðkomandi plöntu.

Góð aðlögun ræðst ekki af því að plönturnar hafi verið úti í ákveðinn fjölda daga, heldur af því hvort þær þoli birtu, vind og hitastig á nýja staðnum. Færðu þær skref fyrir skref, staldraðu við þegar veðrið versnar og gróðursettu þegar bæði tegundin og aðstæður leyfa. Þá verður flutningurinn úr gróðurhúsi í beð framhald af rólegri aðlögun í stað skyndilegrar breytingar.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖