Til að bæta gæði efnisins á þessari vefsíðu og aðlaga það að þörfum notenda eru notaðar kökur – þar með talið kökur frá þriðja aðila. Með því að halda áfram að nota þessa vefsíðu samþykkir þú notkun á kökum og mögulega samskipti þegar þú fyllir út þínar upplýsingar í einhverju af formum síðunnar.
Blogg

Vetrargeymsla ólífutrjáa í gróðurhúsi

Vetrargeymsla ólífutrjáa í gróðurhúsi

Vetrargeymsla í gróðurhúsi

Vetrargeymsla ólífutrjáa í gróðurhúsi snýst um meira en að koma trénu undir gler. Ólífutré halda laufum yfir veturinn og þurfa birtu, en rætur í potti verða fyrir kulda á annan hátt en rætur í jörðu. Jafnframt getur hitinn í gróðurhúsinu sveiflast hratt milli bjarts dags og kaldrar nætur. Hér er farið yfir hvernig þú metur hita og birtu, verndar rótarkökkinn, vökvar af hófsemi og loftar eftir aðstæðum. Gróðurhús getur veitt skjól, en tryggir ekki eitt og sér hentug vetrarskilyrði.

T-laga gróðurhús séð utan frá.

01

Vetrarskilyrði ólífutrjáa

Ólífutré eru sígræn og halda yfirleitt laufum sínum yfir veturinn, þannig að þau þurfa áfram birtu þótt vöxtur hægist. Markmiðið með vetrargeymslu er að halda trénu í góðu ástandi fram á vor, ekki að knýja fram nýjan vöxt eða lofa uppskeru. Gróðurhús veitir skjól fyrir vindi og úrkomu, en óupphitað hús verður ekki sjálfkrafa frostlaust. Glerið eitt tryggir ekki að hitinn haldist yfir frostmarki yfir nótt, og sólin getur hlýjað loftinu hratt á björtum dögum. Aðstæður geta því breyst mikið innan sama sólarhrings. Meta þarf aðstæður þar sem tréð stendur, ekki bara hvort það sé undir þaki. Það sem dugar á skjólsælum stað þarf ekki að duga á opnari stað.

Ekki er hægt að gefa eitt algilt lágmarkshitastig sem tryggir öllum ólífutrjám góð skilyrði. Þol fer meðal annars eftir yrki, því hversu vel plantan hefur aðlagast kólnandi veðri, lengd kuldakaflans og raka í rótarkögglinum. Tré í potti verður fyrir öðrum aðstæðum en tré sem vex í jörðu, jafnvel þegar laufkrónurnar standa í sama lofti. Ráð frá ræktunarstöð eða söluaðila um tiltekið yrki skipta því meira máli en almenn tala án samhengis. Ef heiti yrkisins vantar skaltu afla upplýsinga áður en þú treystir á að það þoli kalt, óupphitað hús. Ungt eða nýflutt tré getur líka brugðist öðruvísi við en planta sem lengi hefur vaxið við svipaðar aðstæður. Eitt vel heppnað vetrardæmi er ekki trygging fyrir öllum ólífutrjám.

Mældu hitann þar sem tréð stendur

Notaðu hitamæli sem sýnir hæsta og lægsta hita til að sjá raunverulegar sveiflur í gróðurhúsinu. Settu mælinn í skugga við hæð laufkrónunnar, ekki alveg upp við glerið, svo hann gefi betri mynd af loftinu kringum tréð. Mælir í beinni sól getur sýnt mun hærri tölu en loftið í skugga, en mæling við gler segir ekki endilega til um hitann við plöntuna. Potturinn stendur lægra, þar sem aðstæður kunna að vera aðrar. Ef þú hefur sérstakar áhyggjur af rótunum skaltu fylgjast líka með hitanum nálægt pottinum. Skráðu lægstu og hæstu mælingar í nokkra daga, ekki aðeins eina tölu eftir eina nótt. Þannig sést betur hvort hitinn sveiflist með sól eða kólni jafnt og þétt.

Kannaðu mælingar eftir bjarta daga, skýjaða daga og nætur þegar frost er í veðurspá. Veðurspáin er gagnleg viðvörun, en hún segir ekki nákvæmlega hvernig hitinn dreifist inni í þínu gróðurhúsi. Skráðu líka hvenær hurð eða gluggi var opnaður, því það hjálpar þér að skilja breytingar á hitanum. Ef gróðurhúsið er hitað skaltu athuga hvort hitinn nái til staðarins þar sem tréð stendur og hvernig aðstæður breytast á köldum dögum. Ekki álykta um vetrarhita af því einu að húsið sé lokað. Ef upphitun á að vera hluti af lausninni þarf að velja búnað og uppsetningu með tilliti til rýmis og öryggis; leitaðu til fagmanns um rafmagn eða uppsetningu.

02

Birtan skiptir máli þótt vöxtur hægist

Settu pottinn þar sem hann fær sem mesta náttúrulega birtu, en hafðu nægt bil fyrir laufkrónuna og aðgengi að plöntunni. Á veturna stendur sólin lágt, svo skuggi frá húsi, vegg, trjám eða girðingu getur náð inn á stað sem var bjartur að sumri. Skoðaðu því skuggann þegar tréð á að vera í gróðurhúsinu, ekki aðeins þegar þú skipuleggur það að sumri. Athugaðu líka hvort önnur planta skyggi á ólífutréð þegar greinar hennar vaxa. Gler sem er óhreint eða hulið snjó getur minnkað birtuna sem berst inn. Forðastu að setja tréð í dimman krók aðeins til að halda því úr vegi, því staðsetningin hefur áhrif á birtuna allan veturinn.

Hlýtt en dimmt rými getur orðið til þess að tréð myndi veikburða nývöxt. Mikilvægt er því að meta birtu og hita saman fremur en að reyna að hafa gróðurhúsið sem hlýjast. Ef náttúrulega birtan virðist ónóg skaltu kanna ræktunarráð fyrir tréð áður en þú ákveður að bæta við plöntulýsingu. Veldu búnað sem ætlaður er fyrir plöntur og fylgdu leiðbeiningum hans um staðsetningu og notkun; venjuleg herbergislýsing kemur ekki sjálfkrafa í stað hennar. Við samanburð á gróðurhúsum með Accoya og öðrum kostum er gagnlegt að teikna inn fyrirhugaðan vetrarstað trésins. Merktu líka hillur, geymsluhluti og stærri plöntur sem gætu skyggt á laufkrónuna. Skoðaðu staðinn á mismunandi tímum dags, því sólargeislar sem ná inn um glerið falla ekki endilega á tréð. Hafðu laufkrónuna frá glerinu svo lauf liggi ekki upp að köldu eða röku yfirborði. Aðgengi til að hreinsa glerið innan frá þarf einnig að vera til staðar þegar pottarnir eru komnir inn.

Loftun og raki yfir veturinn

Þétt loft og langvarandi raki geta aukið hættu á myglu og skapað óhagstæð skilyrði fyrir plönturnar. Loftun hjálpar til við að skipta um loft og draga úr rakasöfnun, en hún kemur ekki í stað hitamælinga. Skoðaðu hvort vatn þéttist reglulega á glerinu og hvort lauf eða mold haldist rök lengi. Þegar veðrið leyfir getur stutt loftun hjálpað, en opið hús í köldu veðri getur lækkað hitann hratt. Hafðu í huga hvar kaldur loftstraumur fer inn og hvort hann beinist beint að laufum eða pottum. Markmiðið er að lofta eftir aðstæðum, ekki að halda hurðum eða gluggum opnum allan veturinn.

Á björtum dögum getur gróðurhús hlýnað hratt, jafnvel þegar kalt er úti. Fylgstu því með hitanum og loftaðu ef hann hækkar umfram það sem ræktunarráð fyrir tréð gera ráð fyrir. Lokaðu aftur áður en kólnar úti og forðastu að kaldur loftstraumur lendi beint á pottinum. Við samanburð á húsum, til dæmis T-laga Orangerie gróðurhúsi, skaltu kanna hvar hurðir og opnanlegir gluggar eru í þeirri útfærslu sem þú skoðar. Athugaðu hvort þú náir að opna og loka þeim þegar tréð og aðrir pottar eru á sínum stað. Spyrðu einnig hvort opnunarbúnaður sé handvirkur eða sjálfvirkur, hvað fylgi húsinu og hvernig fylgjast eigi með honum að vetri. Ekki gera ráð fyrir að sjálfvirkur búnaður leysi af hólmi eftirlit með hitanum. Að lokinni loftun er gagnlegt að athuga mælinguna aftur og sjá hversu hratt rýmið kólnaði. Það gefur þér betri grunn til að ákveða hvernig þú loftar við svipað veður næst.

Ytra byrði sexhyrnds gróðurhúss.

03

Verndaðu rótarkökkinn í potti

Rætur í jörðu njóta verndar frá jarðveginum í kring, en pottur stendur ofan jarðar og verður útsettur fyrir kulda á fleiri hliðum. Þess vegna getur rótarkökkurinn orðið fyrir álagi áður en laufin sýna skýr merki um kulda. Verndaðu pottinn sjálfan, ekki aðeins laufkrónuna, og hafðu hann þar sem auðvelt er að fylgjast með frárennsli og raka. Gakktu úr skugga um að potturinn standi stöðugur og að vatn geti runnið frá honum. Ef potturinn stendur á köldu eða röku undirlagi getur stöðug undirstaða hjálpað til við að draga úr beinni snertingu, en hún kemur ekki í veg fyrir kulda í öllu gróðurhúsinu.

Einangrandi hlíf utan um pottinn getur dregið úr snöggum hitasveiflum, en hún gerir hann ekki frostþolinn. Hlífin ætti ekki að loka frárennslisgötum eða halda pottinum stöðugt rökum. Forðastu að vefja stofninn þétt eða hylja plöntuna þannig að erfitt sé að fylgjast með henni. Ef þú berð saman hús eins og pýramídulaga gróðurhús skaltu teikna inn pottinn með hlífinni utan um, ekki aðeins bera pottinn. Athugaðu nýtanlega hæð á þeim stað þar sem laufkrónan verður og skildu eftir gönguleið við hlið hennar. Pottahlíf þarf að vera auðvelt að taka frá svo þú getir skoðað hliðar pottsins, undirstöðu og frárennsli. Ef vatn safnast undir hlífinni verður að vera hægt að fjarlægja það án þess að færa allt tréð. Hafðu einnig í huga að blaut mold og pottur geta verið þung. Veldu því stað þar sem reglulegt eftirlit krefst ekki þess að þú lyftir eða hagræðir trénu í hvert sinn.

Vökvaðu eftir raka, ekki fastri áætlun

Vatnsþörf ólífutrés minnkar oft þegar birtan er lítil og vöxturinn hægist, en pottamoldin má ekki þorna alveg. Athugaðu moldina aðeins undir yfirborðinu í stað þess að vökva eftir ákveðnum vikudegi. Taktu mið af hitanum og birtunni: á hlýjum og björtum degi getur moldin þornað hraðar en í köldu, skýjuðu veðri. Ef yfirborðið er þurrt en moldin undir enn rök þarf ekki endilega að vökva strax. Ef potturinn þornar aftur á móti mikið á milli athugana skaltu endurskoða staðsetningu og vökvun. Þannig forðastu bæði langvarandi bleytu og að rótarkökkurinn þorni um of.

Þegar þú vökvar skaltu tryggja að umframvatn geti runnið frá pottinum og fjarlægja það sem safnast í undirskál. Viðvarandi bleyta við ræturnar getur valdið vandræðum, sérstaklega þegar hitinn er lágur og vöxturinn lítill. Ekki bæta áburði við af vana yfir veturinn; fylgdu leiðbeiningum fyrir yrkið og ræktunaraðstæður. Til að átta þig betur á vatnsþörfinni geturðu skráð hvenær þú vökvaðir og hversu rök moldin var við næstu athugun. Ef moldin helst lengi blaut skaltu skoða frárennslið áður en þú bætir við meira vatni. Ef sérgeymsla skiptir máli við skipulag á hlífum og verkfærum má bera saman gróðurhús úr gleri með Accoya viði og geymslurými. Kannaðu hvernig aðgangur að geymslunni fellur að staðsetningu trésins og hvar vökvunaráhöld verða geymd. Hafðu þau við höndina svo þú getir sinnt pottinum án þess að færa aðrar plöntur. Láttu blautar hlífar þorna áður en þær eru settar í geymslu og haltu gönguleiðinni lausri við áhöld og vatn.

04

Fylgstu með laufum, greinum og skaðvöldum

Skoðaðu tréð reglulega, einkum eftir að það er flutt inn og þegar aðstæður breytast. Athugaðu bæði efra og neðra borð laufanna, greinar og moldaryfirborð. Litlir skaðvaldar, límkenndar leifar eða fíngerðir þræðir geta verið vísbending um vandamál, en eitt merki dugar ekki alltaf til að greina orsökina. Skoðaðu líka hvort lauf fölni, þorni eða falli og hvort breytingin sé á einni grein eða víðar. Berðu saman útlit trésins við fyrri athuganir í stað þess að taka einstakt lauf sem afgerandi vísbendingu. Ef ný planta kemur inn skaltu skoða hana áður en hún stendur lengi við hlið annarra plantna.

Skráðu hvenær breytingar sjást og hvernig hitamælingar, vökvun og loftun hafa verið. Lauf sem falla geta tengst flutningi, breyttum birtuskilyrðum, of miklum raka eða öðrum orsökum; ekki gera ráð fyrir einni skýringu án þess að skoða heildarmyndina. Breyttu helst einu atriði í einu svo þú sjáir hvort aðgerðin hafi áhrif. Ef þú finnur skaðvalda skaltu halda plöntunni frá öðrum meðan þú kannar málið og leita ráðgjafar hjá ræktunarstöð ef vandinn er viðvarandi. Forðastu að nota varnarefni án þess að vita hvaða skaðvald þú ert að meðhöndla og hvort efnið henti plöntunni.

Mældu hæð, breidd og aðgengi

Þegar þú velur gróðurhús skaltu mæla heildarhæð trésins með potti og undirstöðu, ekki aðeins hæð stofnsins. Reiknaðu líka með breidd laufkrónunnar og því að greinar geti vaxið. Athugaðu hurðarop og leiðina frá garðinum að fyrirhuguðum stað, sérstaklega ef potturinn er þungur eða þarf að flytja hann inn áður en vetur gengur í garð. Skildu eftir nægt pláss til að vökva, skoða lauf og verja pottinn án þess að þrengja að öðrum plöntum. Athugaðu hvort opnun hurðar eða glugga rekist á tréð eða hindri aðgengi. Nákvæm mál skipta meira máli en ágiskun út frá mynd af gróðurhúsinu.

Flatarmál eitt segir ekki til um innri hæð, breidd hurða eða staðsetningu opnanlegra hluta. Berðu því saman mál þeirrar stærðar sem þú ert að skoða og teiknaðu inn pott, gönguleið og vinnupláss. Bloomcabin Orangerie er skráð í stærðum frá 47 til 70 m² og má taka með í samanburðinn ef húsinu er ætlað að rúma margar plöntur eða fleiri en eina tegund notkunar. Fyrir eitt ólífutré er gagnlegra að miða við raunverulega plássþörf þess en að velja stórt hús eingöngu vegna flatarmálsins. Biddu um málsetta teikningu af þeirri útfærslu sem kemur til greina og athugaðu sérstaklega hæð þar sem ystu greinar verða. Hæð við mæni segir ekki endilega til um rými nær hliðum hússins. Mældu líka þrengsta staðinn á flutningsleiðinni, þar með talið hlið og hurðarop. Tré sem rúmast inni í húsinu þarf einnig að komast þangað án þess að greinar séu þvingaðar í gegnum of þröngt op.

Sexhyrnt gróðurhús í garðsumhverfi.

05

Skipuleggðu pláss fyrir aðrar plöntur

Ef fleiri plöntur eiga að dvelja í gróðurhúsinu skaltu kanna hvort þarfir þeirra fari saman. Ólífutréð þarf bjartan stað, en aðrar tegundir geta kallað á ólíkan hita, raka eða vökvun. Ekki gera ráð fyrir að ein stilling henti öllum plöntum, eða að gróðurhúsið geti sjálfkrafa skapað aðskilin skilyrði. Hafðu tréð þar sem auðvelt er að skoða það og vökva, án þess að það skyggi á aðrar plöntur. Skipuleggðu einnig leið fyrir loftun og aðgang að gluggum áður en pottar eru settir á sinn stað. Þá verður síður þörf á að færa þá í flýti þegar kuldakafli eða sól breytir aðstæðum.

Grunnform hússins hefur áhrif á röðun potta og gönguleiða. Þegar þú skoðar klassískt gróðurhús eða aðrar gerðir skaltu bera saman mál og opnanir fyrir þá stærð sem þú hyggst velja. Teiknaðu inn allar plönturnar með núverandi breidd laufkrónunnar og skildu eftir svigrúm fyrir vöxt. Það kemur í veg fyrir að skipulagið byggist aðeins á þvermáli pottanna. Smærri pottar þurfa ekki endilega að standa framan við stærri tré ef það torveldar vökvun eða skoðun laufanna. Hafðu plöntur með svipaða vatnsþörf saman þar sem það auðveldar umhirðu, en mettu samt rakann í hverjum potti fyrir sig. Skildu eftir lausan stað þar sem hægt er að skoða nýja plöntu áður en hún fer inn í hópinn. Geymsla á áhöldum og tómum pottum ætti ekki að taka bjartasta plássið frá ólífutrénu. Með þessu verður rýmið skipulagt út frá umhirðu yfir veturinn, ekki aðeins því hversu mörgum pottum má koma fyrir.

Hafðu varaáætlun fyrir kaldari daga

Áður en veturinn byrjar skaltu ákveða hvað þú gerir ef mælingar fara út fyrir þau skilyrði sem ráðleggingar fyrir yrkið gera ráð fyrir. Það getur þurft að verja pottinn betur eða færa tréð á annan bjartan og skjólbetri stað. Ekki bíða þar til kuldakafli stendur yfir með að kanna hvort sá staður sé tiltækur. Dimm geymsla er ekki sjálfkrafa góð lausn fyrir sígrænt tré, og mjög hlýtt rými með lítilli birtu getur líka verið óheppilegt. Reyndu að forðast tíðar, snöggar tilfærslur milli staða með mjög ólíkum aðstæðum. Fyrirfram ákveðin áætlun gerir auðveldara að bregðast við mælingum en að treysta á ágiskanir.

Ef staðsetning við vegg hentar lóðinni geturðu skoðað veggróðurhús úr gleri sem eina gerð til samanburðar. Kannaðu þá sérstaklega vetrarskugga frá byggingunni og hvernig þú kemst að trénu ef flytja þarf það á varastað. Ekki byggja kuldaáætlunina á þeirri forsendu að veggurinn haldi rýminu frostlausu; það þarf að meta með mælingum. Hafðu flutningsleiðina greiða og athugaðu fyrirfram hvort pottur og laufkróna komist um hurðir á báðum stöðum. Ef aðrir eiga að sinna trénu í fjarveru þinni skaltu skrá hvar hitamælirinn er, hvaða breytingar kalla á viðbrögð og hvert tréð má fara. Þegar vorar skaltu áfram fylgjast með næturhita, jafnvel þótt dagarnir séu orðnir hlýir. Aðlagaðu tréð smám saman að útiveru og sterkara sólarljósi fremur en að flytja það beint úr vetrarskjóli á opinn stað. Vetrarumhirðunni lýkur því ekki við fyrsta hlýja daginn.

Algengar spurningar

Verður óupphitað gróðurhús frostlaust?

Nei. Gróðurhús veitir skjól en hitinn getur farið niður fyrir frostmark þegar kalt er úti, einkum á nóttunni. Mældu hitann þar sem tréð stendur; lokað hús eitt og sér tryggir ekki frostlaust loft.

Hvaða lágmarkshiti er öruggur fyrir ólífutré?

Það er ekkert eitt lágmarkshitastig sem tryggir öllum ólífutrjám góð skilyrði. Yrki, aðlögun plöntunnar, lengd kuldakafla og ástand róta skipta máli. Leitaðu að leiðbeiningum fyrir þitt yrki og berðu þær saman við mælingar í gróðurhúsinu.

Hversu oft á að vökva ólífutré yfir veturinn?

Ekki fylgja fastri vikuáætlun. Athugaðu moldina aðeins undir yfirborðinu og vökvaðu þegar hún er farin að þorna, án þess að láta rótarkökkinn þorna alveg. Vatnsþörfin breytist með birtu og hita.

Þarf ólífutré birtu á veturna?

Já. Ólífutré eru sígræn og þurfa áfram birtu þótt vöxtur hægist. Veldu bjartan stað og forðastu að geyma tréð lengi í dimmu, hlýju rými. Ef þú íhugar plöntulýsingu skaltu leita ráða fyrir yrkið.

Má potturinn standa beint á gróðurhúsagólfinu?

Það fer eftir aðstæðum á gólfinu og frárennsli pottsins. Ef undirlagið er kalt eða rakt getur stöðug einangrandi undirstaða hjálpað til við að verja pottinn. Hún kemur þó ekki í stað mælinga eða verndar gegn langvarandi kulda.

Góður vetrarstaður fyrir ólífutré sameinar birtu, vernd róta og aðgengi til umhirðu. Hlýtt loft eitt nægir ekki ef laufkrónan stendur í skugga eða potturinn helst blautur. Með mælingum og reglulegri skoðun sérðu hvernig tréð bregst við aðstæðum í þínu gróðurhúsi. Markmiðið er að það komi heilbrigt undan vetri og geti aðlagast útiveru á ný þegar aðstæður leyfa.

45% hagstæðara þegar þú verslar á netinu
Þægileg og hagstæð innkaup á netinu
Spyrðu okkur
Hafðu samband
Netfang:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Kennitala:
38944924
Heimilisfang:
Thriges Plads 6, 5000 Odense C, Denmark
Samfélagsmiðlar
Fylgstu með okkur á Instagram, Facebook og Twitter til að fá fréttir og tilboð frá Bloomcabin:
X
Ertu með spurningar og vilt að við hringjum til þín?
+354
−
✖