Má setja saunu undir pergólu eða annað garðþak?

Skipulagning á staðsetningu saunu
Pergóla getur virst hentug sem skjól yfir saunu, en yfirbyggingin getur breytt loftflæði, hitadreifingu og leið útblásturs frá hitara, ef við á. Því nægir ekki að saunan rúmist undir þakinu eða að pergólan sé opin á hliðum. Hér er farið yfir hvaða gögn þarf að bera saman, hvaða atriði krefjast faglegrar yfirferðar og hvenær skynsamlegra er að velja aðra staðsetningu.

Staðsetning undir þaki ræðst af leiðbeiningum framleiðanda
Ekki er hægt að svara já eða nei út frá orðinu „pergóla“ einu saman. Opin grind með rimlum, fast þak og rými sem hefur verið lokað að hluta eru ólíkar aðstæður, þótt um sama stað sé að ræða. Þak og hliðar geta haft áhrif á loftstreymi, hitasöfnun og leið reyks eða heits útblásturslofts. Skilyrðin ráðast jafnframt af gerð saununnar, hitara og reykháfi. Staðsetning undir yfirbyggingu kemur því aðeins til greina þegar leiðbeiningar framleiðanda fyrir nákvæma gerð og þann búnað sem á að nota heimila hana, með öllum tilgreindum fjarlægðum og kröfum um loftun. Sérstaklega skiptir máli hvort þakið sé yfir loftræstiopum eða liggi nærri fyrirhuguðum reykháfi. Þessir hlutar uppsetningarinnar þurfa að koma skýrt fram í þeim gögnum sem eru lögð til grundvallar matinu.
Vörulýsing sem nefnir útinotkun, mynd af sambærilegri uppsetningu eða reynsla annars eiganda kemur ekki í stað slíkrar staðfestingar. Slíkar upplýsingar segja ekki sjálfkrafa til um hvort gerðin megi standa undir brennanlegu þaki, hversu mikið bil þarf að vera upp að sperrum eða hvernig tryggja eigi útblástur. Þar að auki þarf að greina á milli þess að sauna sé ætluð utandyra og þess að hún sé heimiluð undir yfirbyggingu; annað leiðir ekki sjálfkrafa af hinu. Leitaðu í uppsetningar- og notkunarleiðbeiningum og fáðu óljós atriði staðfest hjá framleiðanda eða hæfum uppsetningaraðila. Ef gögnin lýsa aðeins opinni staðsetningu en ekki skýli eða garðþaki skaltu ekki túlka þögnina sem samþykki. Þar til nákvæm útfærsla er staðfest er skynsamlegra að velja staðsetningu sem leiðbeiningarnar heimila skýrt.
Þakgerð og lokanlegar hliðar pergólu
Opnar pergólur eru ekki allar eins. Rimlaþak hleypir lofti og birtu í gegn, en það segir ekki hvort kröfur um hæð, öryggisbil eða loftun séu uppfylltar. Gegnheilt þak getur breytt loftflæði og hitadreifingu og beint regnvatni að öðrum stöðum en rimlaþak. Hliðarveggir, vindhlífar og tjöld breyta einnig því hversu opið rýmið er. Áður en staðurinn er metinn skaltu lýsa raunverulegri byggingu, ekki aðeins kalla hana pergólu. Teikning og mælingar á þaki og hliðum hjálpa við samanburð við leiðbeiningar, sérstaklega ef byggingin hefur yfirhang eða lokanlega hluta. Skráðu hvort rimlarnir eru fastir eða hreyfanlegir og í hvaða stöðu þakið verður við notkun. Ljósmyndir geta bætt við þessar upplýsingar, en koma ekki í stað mælinga.
Ekki miða aðeins við aðstæður þann dag sem saunan er sett upp. Tjald, skjólveggur eða hlið sem bætist síðar við getur þrengt að loftstreymi, breytt því hvernig hiti og reykur dreifast og gert aðgengi að reykháfi erfiðara. Geymsla undir sama þaki getur líka þrengt að þjónusturými eða leið að hurðinni. Ef pergólan er tengd húsi skaltu skrá glugga og loftinntök í nágrenninu svo útblástursleiðin sé metin í samhengi við bygginguna. Ef þakið er opnanlegt þarf að fá skýrt hvort leiðbeiningar miði við opna eða lokaða stöðu; ekki velja stöðu eftir ágiskun. Taktu með í matið hvern hlut sem er fastur og það sem hægt er að færa. Ef byggingunni er breytt síðar þarf að endurmeta aðstæður áður en saunan er notuð.
Mælingar þurfa að ná til allrar uppsetningarinnar
Fáðu málteikningu fyrir nákvæma saunugerð og þá búnaðarsamsetningu sem fyrirhuguð er; ekki áætla pláss út frá vöruheiti, uppgefnu flatarmáli eða mynd. Mæla þarf ytri mál saununnar og alla íhluti sem standa út, svo sem hitara eða reykrör ef það á við. Skoðaðu hvar hurðin opnast og hvort teikning sýnir aðgengi fyrir þrif og þjónustu. Ef þú skoðar til dæmis tunnusaununa LCF-300, er það teikning fyrir þá gerð og þann búnað sem þú velur sem nýtist við skipulagið, ekki almenn mál fyrir tunnusaunur. Biddu jafnframt um að fá skýrt fram hvaða vinnupláss þarf við uppsetningu.
Mældu síðan rýmið á þeim stað þar sem saunan á að standa: frá undirlaginu að neðstu hindrun, milli stoða og sperra og að næstu hurð, glugga eða gönguleið. Skráðu niðurföll, rennur, ljós, kapla og aðra fasta hluti sem geta haft áhrif á staðsetningu, líka það sem er yfir saununni. Mál þarf að ná til opinnar hurðar og aðgengis að þeim hliðum sem framleiðandi segir að þurfi að skoða eða sinna. Mæling á auðu gólffleti sýnir því ekki ein og sér að saunan passi. Rýndu líka í leiðina til að koma henni á staðinn og framkvæma uppsetningu, svo aðgengi lokist ekki síðar með girðingu eða geymslu. Berðu niðurstöðurnar saman við öll tilgreind bil og láttu fagaðila meta óljósa punkta. Ekki breyta stoðum eða þakhlutum til að skapa rými nema breytingin hafi verið hönnuð og yfirfarin.
Fjarlægðir frá brennanlegum flötum eru gerðarbundnar
Fjarlægðir sem framleiðandi tilgreinir geta verið mismunandi eftir því hvort næsti flötur er veggur, gólf eða loft og hvort krafan á við hitara eða reykháf. Skráðu úr hverju nærliggjandi fletir eru. Ekki gera ráð fyrir að málning eða yfirborðsmeðferð breyti flokkun timburs eða klæðningar sem brennanlegs efnis. Notaðu upplýsingar fyrir nákvæman hitara og útfærslu, því bil fyrir einn íhlut uppfyllir ekki sjálfkrafa kröfur fyrir annan. Ef fleiri en einn flötur er nærri þarf að skoða hvern þeirra; eitt tilgreint bil er ekki almennt samþykki fyrir öllu skýlinu. Leiðbeiningar um staðsetningu undir berum himni duga heldur ekki til að meta þak beint yfir saununni. Ef gögnin fjalla um nálægan vegg en nefna ekki sperrur eða yfirbyggingu skaltu fá skýrt svar um þau atriði áður en staðsetning er ákveðin.
Bil þarf að haldast þar sem leiðbeiningarnar krefjast þess, ekki aðeins á þeim stað sem auðveldast er að mæla. Skoðaðu lægstu sperru, útstandandi ljós, rennu og aðra hluti yfir saununni, auk næstu stoðar eða veggjar til hliðar. Mældu miðað við viðmiðunarpunkta sem framleiðandinn tilgreinir; ekki gera ráð fyrir að mæla eigi frá ytri klæðningu ef leiðbeiningar skilgreina annan punkt. Sama gildir um S-140 gerðina: fjarlægðir úr leiðbeiningum fyrir aðra gerð gilda ekki sjálfkrafa, jafnvel þótt útlit eða stærð virðist sambærileg. Ekki færa saununa nær þakinu eða setja upp eigin hitahlíf til að leysa plássvanda. Breyting á bilum eða hlífum þarf að vera heimiluð fyrir búnaðinn.

Loftræsting í saununni og undir garðþakinu
Greindu á milli loftunar inni í saununni og loftskiptanna í rýminu undir garðþakinu. Leiðbeiningar geta lýst inntaki og úttaki í saununni, en það sannar ekki eitt og sér að loftið utan um hana sé nægilega opið. Skoðaðu hvar loftræstiop saununnar eru, hvort þak eða stoðir liggja yfir þeim og hvort framleiðandi leyfi að staðsetningu þeirra sé breytt. Ekki loka opum með vegg, skermi eða geymsluhlut og ekki bora ný op að eigin frumkvæði. Fyrir gerð eins og tunnusaunu HC-150 þarftu að fylgja gögnum hennar; heiti vörunnar segir ekki til um leyfilega loftræstingu undir þaki. Ef teikning sýnir ekki op og loftleiðir skaltu biðja um nánari upplýsingar.
Vindur utandyra getur breyst og því á ekki að treysta á að hann bæti upp loftleið sem yfirbygging hefur lokað. Fastir veggir, lokanleg tjöld og þétt girðing geta dregið úr loftskiptum umhverfis saununa, jafnvel þótt einn endi sé opinn. Láttu meta bæði loftunina sem saunan sjálf þarfnast og loftskiptin umhverfis hana þegar þakið er í þeirri stöðu sem verður notuð. Heitt og rakt loft frá loftræstiopum saununnar þarf að meta sérstaklega frá reyk og útblásturslofti viðarkynts hitara, ef hann er fyrirhugaður. Þetta eru ólíkar loftleiðir og op í saununni leysa ekki kröfur um reykháf. Skráðu hvort loftræstiop snúi að lokuðum hluta skýlisins eða út í opið svæði. Ef notkun skýlisins breytist eftir árstíðum eða tjöld eru stundum dregin fyrir skaltu láta meta þær aðstæður líka.
Hitari, brennanlegir fletir og brunavarnir
Brunavarnir ráðast ekki eingöngu af byggingu saununnar heldur líka af hitara, hlífum og fjarlægð að veggjum og þaki. Viður í pergólu og viðarbekkjum er brennanlegur, svo það er ekki hægt að álykta að opið þak geri nálægð við þá sjálfkrafa örugga. Fáðu staðfest hvaða hitari er fyrirhugaður, hvort hann fylgi kaupum eða sé valinn sérstaklega og hvaða bil og varnir leiðbeiningar hans tilgreina. Ef HC-225 tunnusaunan er meðal þeirra gerða sem þú skoðar skaltu láta tilboðið auðkenna bæði saununa og fyrirhugaðan hitara. Þannig er hægt að tengja kröfur hitara við rétta búnaðarsamsetningu. Spyrðu sérstaklega hvort handbókin krefjist hitahlífa eða annarra varna og hvort þau skilyrði geti verið uppfyllt undir fyrirhuguðu garðþaki.
Rafmagnshitari og viðarkyntur hitari kalla á ólíkar útfærslur, svo almenn ráð duga ekki til að ákveða fjarlægðir, hlífar eða tengingar. Rafbúnað og tengingu þarf að láta hæfan rafiðnaðarmann yfirfara með handbók hitara og staðsetningu í huga. Viðarkynt lausn þarf að samræma við reykháf og brunavarnir sem framleiðendur viðkomandi búnaðar tilgreina, með aðkomu fagaðila sem þekkir slíkar uppsetningar. Ekki nota efni sem virðast hitaþolin eða bæta við eigin skjöldum nema lausnin sé tilgreind eða sérstaklega samþykkt. Haltu einnig lausu efni og öðrum hlutum frá þeim svæðum sem handbókin skilgreinir sem óheimil til geymslu. Ef ekki er hægt að sýna fram á að hitari, saunurými og yfirbygging fari saman skaltu fresta notkun þar til óvissan hefur verið leyst.
Leið reykháfsins þarf að vera samþykkt fyrir þakið
Ef viðarkyntur hitari er fyrirhugaður þarf að skipuleggja reykháfinn sem hluta af allri uppsetningunni, ekki sem aukahlut sem bætist við í lokin. Undir þaki þarf að vita hvort reykháfur liggur nærri sperrum eða yfirhangi og hvar útblásturinn endar. Ekki má gera ráð fyrir að hægt sé að leiða reykháf í gegnum hvaða þak sem er eða nota upplýsingar um annan hitara til að ákveða útfærsluna. Skoðaðu handbækur hitara og reykháfs saman og fáðu staðfest hvaða lausn er heimil á þessum stað. Ef þú hefur tunnusaununa N-210 til skoðunar skaltu tilgreina það gerðarheiti í beiðni um gögn ásamt fyrirhuguðum hitara og reykháfi. Þá geta framleiðendur og uppsetningaraðili svarað um sömu búnaðarsamsetningu.
Reykur og heitt útblástursloft þurfa að komast út án þess að lokast inni undir skýlinu eða berast að opnanlegum glugga og loftinntaki. Hvar útrás má enda ræðst af leiðbeiningum búnaðarins og aðstæðum á staðnum; ein hæð eða fjarlægð hentar því ekki öllum pergólum. Ekki skera gat í þak, færa rör eða velja þéttingu án samþykktrar lausnar fyrir brunabil, efni og viðhaldsaðgengi. Þar sem reykháfur fer í gegnum þak þarf einnig að taka mið af veðurþéttingu; einfaldur útskurður segir ekki til um rétt efni eða aðferð. Fáðu fagaðila með reynslu af reykháfum til að fara yfir leiðina áður en þak eða hliðar eru smíðaðar. Ef engin skýr útblástursleið fæst fyrir yfirbygginguna er ástæða til að endurskoða staðsetningu eða búnað.
Burðarþol pergólunnar þarf að meta sérstaklega
Pergóla eða annað garðþak er ekki sjálfkrafa hannað til að taka við viðbættu álagi eða festingum. Ef saunan stendur sjálfstætt ber pergólan ekki þyngd hennar, en ekki festa saununa eða hengja búnað í þakið nema slíkt sé sérstaklega hannað og metið. Ef færa þarf stoðir, breyta sperrum eða festa reykháf eða hlíf við bygginguna þarf fagaðili að meta breytinguna og áhrif hennar á burðarvirkið. Útlit eitt eða sú staðreynd að þakið hafi staðið hingað til sýnir ekki að slík breyting sé í lagi. Haltu saununni og yfirbyggingunni aðskildum nema teikningar og faglegt mat heimili annað.
Breyting á pergólunni getur einnig breytt hæðinni yfir saununni eða fjarlægð að reykháfi. Láttu því færa fyrirhugaðar breytingar inn á teikningu svo bæði burðarvirki og öryggisbil séu metin út frá sömu útfærslu. Ekki gera ráð fyrir að hægt sé að færa, hækka eða skera í sperru til að skapa pláss; slíkt þarf mat frá fagaðila með þekkingu á burðarvirkjum. Þegar N-250 tunnusaunan er sett inn á staðsetningarteikningu þurfa ytri mál hennar, tilgreind bil og nauðsynlegt aðgengi að koma fram. Stærð saununnar segir ekki til um styrk þaksins. Ef fleiri aðilar vinna að breytingum skaltu tryggja að allir noti sömu teikningu, þannig að lausn á plássvanda skapi ekki nýtt vandamál fyrir burðarvirki eða brunavarnir.

Raki, vatnsrennsli og aðgengi við viðhald
Yfirbygging getur veitt skjól fyrir úrkomu, en hún getur líka breytt því hvert vatn rennur og hversu hratt svæðið þornar. Vatn af þaki, dropar frá þakbrún eða snjóbráð geta beinst að saununni, hurðinni eða öðrum hlutum hennar. Á sama tíma getur minna loftflæði valdið því að yfirborð undir skýlinu þorni hægar. Athugaðu leiðbeiningar fyrir valda gerð um útinotkun, yfirborðsmeðferð og viðhald; ekki gera ráð fyrir að garðþak geri hana að innanhússbúnaði eða veiti fullnægjandi veðurvörn. Biddu um viðhaldsleiðbeiningar fyrir LC-260 tunnusaununa ef hún er til skoðunar og berðu þær saman við aðstæður undir þakinu. Þannig má sjá hvaða fleti þarf að komast að við umhirðu áður en endanleg staðsetning er ákveðin.
Skipuleggðu aðgengi að þeim flötum og búnaði sem þarf að skoða og sinna, bæði á saununni og undir þakinu. Það þarf að komast að hurð, loftræstiopum, hitara og reykháfi í samræmi við leiðbeiningar, án þess að færa til hluti sem standa þar í daglegri notkun. Gakktu úr skugga um að rennur og niðurföll séu ekki hindruð af staðsetningunni og að hægt sé að hreinsa þau án þess að loka loftræstiopum. Ef leiðbeiningar krefjast aðkomu aftan við saununa eða ofan frá þarf að tryggja það rými áður en skjólveggir eru settir upp. Fáðu einnig skýrt hvort fjarlægja þurfi hluta klæðningar við þjónustu og hvort þakið hindri slíka vinnu. Skjól gagnast lítið ef það kemur í veg fyrir eftirlit eða beinir vatni að flötum sem þurfa að geta þornað.
Það sem þarf að staðfesta áður en ákvörðun er tekin
Áður en pöntun eða breyting á pergólu er ákveðin skaltu safna gögnum sem lýsa nákvæmlega uppsetningunni. Þar þurfa að koma fram málteikning, öryggisbil, loftræsting, hitari og, ef við á, reykháfslausn. Biddu framleiðanda eða söluaðila að afla staðfestingar á því hvort skjól af þeirri gerð sem þú lýsir sé heimilað, og gefðu upp mál, efni, þakgerð og hvort hliðar séu opnar eða lokaðar. Ef þú berð saman tunnusaununa HCF-300 er vörunafnið leið til að auðkenna gerðina; það kemur ekki í stað gagna fyrir valda uppsetningu. Vistaðu teikningar og svör svo allir sem vinna að undirbúningi noti sömu útfærslu.
Skýrðu jafnframt hver metur hvert atriði. Framleiðandi eða söluaðili getur svarað um eigin vöru og leiðbeiningar, en rafmagn, reykháfur, brunavarnir og burðarvirki kunna að þurfa yfirferð hæfs fagaðila. Fáðu niðurstöðu frá réttum aðila fyrir hvert mál, sérstaklega ef leiðbeiningar fjalla ekki skýrt um þak yfir saununni. Þegar lokastaðan er ákveðin skaltu bera teikningarnar saman við raunverulegan stað og allar breytingar sem hafa orðið síðan mæling fór fram. Ef sauna, hitari, reykháfur, skjól eða staðsetning breytist eftir yfirferð þarf að kanna hvort fyrri niðurstaða eigi enn við. Ef ekkert skýrt svar fæst skaltu ekki fylla eyðurnar með ágiskun; frestaðu ákvörðun þar til útfærslan hefur verið staðfest.
Algengar spurningar
Er opin pergóla sjálfkrafa hentug fyrir saunu?
Nei. Rimlaþak og opnar hliðar sýna ekki ein og sér að öryggisbil, loftræsting og kröfur um hitara eða reykháf séu uppfylltar. Athugaðu leiðbeiningar fyrir nákvæma gerð og fáðu staðfest að fyrirhuguð uppsetning undir þakinu sé heimil.
Má bæta skjólveggjum eða tjöldum við síðar?
Ekki án þess að meta uppsetninguna aftur. Veggir og tjöld geta breytt loftflæði, útblástursleið og aðgengi að búnaði. Fáðu nýju útfærsluna yfirfarna áður en þú bætir við skjóli, jafnvel þótt saunan hafi þegar verið sett upp.
Þarf reykháfur alltaf að fara í gegnum garðþakið?
Það fer eftir hitara, reykháfi og samþykktri uppsetningu. Ekki er hægt að gefa eina leið eða hæð sem hentar öllum aðstæðum. Fylgdu leiðbeiningum búnaðarins og fáðu fagaðila til að meta útblástursleiðina.
Duga öryggisbil frá annarri saunu?
Nei. Bil ráðast af gerð, hitara, reykháfi og efnunum í kring. Notaðu gögn fyrir þá gerð og þá uppsetningu sem þú ætlar að hafa; ekki yfirfæra tölur eða lausnir úr handbók fyrir aðra saunu.
Hver þarf að yfirfara uppsetninguna?
Leitaðu til framleiðanda um skilyrði fyrir viðkomandi saunu og fáðu hæfan fagaðila til að fara yfir þau atriði sem tengjast rafbúnaði, reykháfi, brunavörnum eða burðarvirki. Það getur þurft fleiri en einn aðila til að meta alla útfærsluna.
Þak yfir saunu hefur áhrif á aðstæður við uppsetningu, jafnvel þótt það veiti gott skjól fyrir úrkomu. Þegar gögn fyrir saunu, hitara og reykháf taka skýrt mið af þeirri yfirbyggingu sem er á staðnum og fagfólk hefur farið yfir viðeigandi atriði er hægt að taka upplýsta ákvörðun. Ef slíka staðfestingu vantar skaltu ekki gera tilraun með bil, loftun eða reykháf; veldu fremur staðsetningu eða útfærslu sem leiðbeiningarnar heimila.