Lathyrus kweken in de kas voor vroege bloei
Lathyrus als snijbloem
Lathyrus, oftewel siererwt, kan onder glas eerder bloemen geven dan een teelt die pas buiten begint. De kas biedt vooral ruimte om de zaai- en opkweekfase beter te plannen; het is geen reden om een koelteminnende klimplant warm te stoken. Voor stevige snijbloemen tellen veel licht, een koele opkweek, tijdige steun en dagelijkse aandacht voor ventilatie.
Waarom lathyrus onder glas eerder kan bloeien
Lathyrus odoratus, de siererwt, is een eenjarige klimplant die vooral in koele perioden goed presteert. Onder glas kunt u eerder zaaien en jonge planten beschermen tegen langdurige regen, maar glas regelt de temperatuur niet vanzelf. In een onverwarmde kas kan het op een heldere dag snel warm worden en ’s nachts weer sterk afkoelen. De voorsprong komt vooral van een tijdige start en een beschutte opkweek, niet van voortdurend hoge temperaturen. Het doel is een stevige plant met gezonde bladeren en bloemknoppen, niet een plant die zo snel mogelijk in de lengte groeit.
Siererwten hebben veel licht nodig. Voor de kieming is ongeveer 15–18 °C een bruikbare richtwaarde; na opkomst groeien jonge planten doorgaans steviger bij een lichte, koelere opkweek rond 10–15 °C. Zie deze temperaturen als richtpunten, geen harde grenzen: ras, potgrond en omstandigheden maken verschil. Een warme kas met weinig winterlicht kan juist lange, slappe stengels opleveren. Tijdens korte dagen groeit de plant bovendien langzamer, ook wanneer u de kas overdag verwarmt. Houd daarom licht en temperatuur samen in het oog.
Licht en ruimte voor de lathyrusteelt
Kies voor lathyrus de lichtste plek die u voor de teelt beschikbaar hebt. Let niet alleen op de stand van de kas, maar ook op schaduw van bomen, muren, schuttingen en andere gebouwen. Die schaduw kan gedurende de dag verschuiven; bekijk de plek daarom op verschillende momenten. Een muurkas vraagt extra aandacht voor het licht dat de muur en de omgeving wegnemen. Houd ook rekening met de ruimte die de planten innemen wanneer ze volgroeid zijn, niet alleen met de plek voor de potten waarmee u begint.
Teken vóór het zaaien een eenvoudige indeling met bedden, steunnetten, een looproute en een plek om te werken. Bij de aluminium muurkas worden oppervlaktematen van 3,69 tot 14,34 m² vermeld; die geven een eerste indruk van de beschikbare ruimte. Werk uw schets vervolgens uit met de maatvoering van de uitvoering die u overweegt. Teken ook de muur in, zodat duidelijk is van welke kant u bij de planten kunt komen. Een rij langs de muur moet vanaf het pad bereikbaar blijven voor het leiden van scheuten en het snijden van bloemen. Beoordeel dus niet alleen hoeveel potten er op de vloer passen, maar ook hoeveel ruimte de volgroeide planten innemen.
Stem ras en zaaitijd af op de gewenste oogst
Kies zaad dat past bij uw oogstdoel. Voor snijbloemen zijn de lengte van de stelen, de bloeitijd, de kleur en eventueel de geur belangrijke eigenschappen. Bekijk op de verpakking of bij de zaadleverancier of het ras geschikt is voor een vroege teelt en welke zaaitijd wordt aanbevolen. Rassen kunnen onderling verschillen in groeikracht en bloeitijd; een mix van kleuren bloeit dus niet noodzakelijk tegelijk. Wie de eerste bloemen zo vroeg mogelijk wil, begint meestal in het najaar of de vroege winter. Een latere zaai kan ook, maar levert doorgaans minder voorsprong op.
Plan daarnaast waar u zaad, potten, steunmateriaal en bindmateriaal bewaart. Wie zulke spullen buiten het teeltbed wil opbergen, kan de indeling van een kas met ingebouwde opslagruimte bekijken; de vermelde oppervlaktematen lopen van 5,52 tot 28,08 m². Bekijk hoe de opslag en de teeltruimte in de gekozen uitvoering verdeeld zijn, zodat u weet welke ruimte voor de planten overblijft. Stem de hoeveelheid zaaigoed daarop af. Zaait u in meerdere kleine partijen, dan kan de bloei zich spreiden, maar elke partij heeft tijdens de opkweek een eigen plek nodig. Maak een eenvoudig overzicht met het ras, de geplande zaaitijd en de gewenste oogstperiode. Daarmee houdt u onderscheid tussen een partij voor de eerste bloemen en een partij voor een latere pluk. Houd bij die planning rekening met de beperkte groei in donkere weken en met warmte later in het seizoen; een zaaischema is geen garantie voor een vaste bloeidatum.
Zaai in diepe potten en kweek de planten licht op
De zaden van siererwt hebben een stevige zaadhuid; die kan de kieming vertragen. Volg de aanwijzingen op de verpakking als de leverancier adviseert om zaden voor te weken of licht op te schuren. Maak geen diepe snede in het zaad. Zaai bij voorkeur in afzonderlijke diepe potten of worteltrainers, zodat de wortels ruimte hebben en u de jonge planten later met zo weinig mogelijk verstoring kunt verplanten. Houd de potgrond gelijkmatig vochtig, maar laat de zaden niet in natte grond staan. Een etiket met ras en zaaidatum voorkomt verwarring wanneer u verschillende partijen opkweekt.
Zet de potten na het kiemen op een lichte plek en voorkom dat de jonge planten dicht op elkaar staan. Zo krijgen bladeren meer licht en kan lucht tussen de planten bewegen. Voor een indeling met zowel een opkweekplek als ruimte voor volwassen planten kunt u de piramidekas Bloomcabin Oasis bekijken, met vermelde oppervlaktematen van 5,53 tot 18,9 m². Maak in uw ruimteplanning onderscheid tussen de tijdelijke plek voor zaaipotten en het bed waarin de planten verder groeien. Tijdens het verplanten kunnen beide plekken tegelijk in gebruik zijn. Bedenk daarom vooraf waar u de potten neerzet en waar u kunt werken zonder de looproute te blokkeren. Houd rassen en zaaipartijen bij elkaar, zodat u niet per ongeluk planten met een verschillende planning mengt. Verplant de zaailingen voordat ze sterk doorworteld of moeilijk uit de pot te halen zijn. Laat hun etiket meegaan naar de uiteindelijke teeltplek.
Bereid het bed of de potten voor op een lange teelt
Lathyrus heeft baat bij voedzame, luchtige grond die vocht vasthoudt zonder drassig te blijven. Werk rijpe compost door de bovenlaag als de grond dat nodig heeft, maar vermijd een overmaat aan verse mest of sterk stikstofrijke voeding. Veel bladgroei is niet automatisch gunstig voor een goede oogst van snijbloemen. Maak het bed vóór het planten klaar, zodat u later niet tussen de wortels hoeft te werken. Zet de planten op de afstand die voor het ras wordt aanbevolen; als praktische orde van grootte kunt u ongeveer 15–20 cm in de rij aanhouden. Ruimere rijen maken het eenvoudiger om te plukken en lucht tussen het gewas te laten circuleren.
In potten kan lathyrus ook groeien, zolang die diep genoeg zijn voor de wortels en overtollig water weg kan. Kies liever enkele ruime potten dan veel kleine bakjes die snel uitdrogen. Plaats bedden of potten zo dat u beide kanten van de planten kunt bereiken zonder de stengels steeds te verplaatsen. De Prestige-kas wordt aangeboden met oppervlaktematen van 3,77 tot 28,08 m². Gebruik bij het uitwerken van de indeling de maatvoering van de gekozen uitvoering en teken de potten op hun werkelijke formaat in. Reserveer daarnaast plaats voor de steun en de looproute. Vergelijk een indeling met potten ook met een bedindeling: bij beide moet u de wortelzone kunnen controleren en water kunnen geven. Laat het aantal planten afhangen van die bereikbaarheid, niet alleen van de beschikbare vloeroppervlakte.
Geef ranken op tijd een verticale steun
Lathyrus klimt met ranken en heeft vanaf het begin een steun nodig. Plaats een stevig net of andere geschikte verticale geleiding voordat u de planten uitzet, zodat u later geen wortels beschadigt of door het gewas hoeft te werken. Zet het net strak genoeg om niet tegen de planten aan te zakken. Leid de jonge scheuten voorzichtig naar de steun en controleer ze geregeld; een rank die geen houvast vindt, kan over andere planten gaan hangen. Gebruik zo nodig een zachte binding voor een scheut die niet vanzelf in het net groeit.
Voor lange snijstelen kunt u de hoofdstengel langs de steun leiden en de plant regelmatig controleren op zijscheuten. Toppen kan meer vertakking geven, maar stelt de eerste pluk vaak uit; kies de aanpak dus op basis van ras en gewenste steelvorm. Maak die keuze voordat u de planten gaat leiden, zodat u niet halverwege een dicht vertakt gewas alsnog anders hoeft in te delen. Denk ook aan de vrije hoogte boven het steunnet. De ruime kas heeft vermelde oppervlaktematen van 47 tot 70 m², maar uit de vloeroppervlakte volgt niet hoe hoog de binnenruimte is. Bekijk de binnenmaten op de plek waar u de rij wilt zetten en bepaal waar de steun veilig en praktisch kan worden bevestigd. Zorg dat u ook de bovenste scheuten kunt bereiken om ze te leiden en bloemen te snijden. Een hoge steun is pas bruikbaar als de verzorging over de hele rij uitvoerbaar blijft.
Ventileer voordat de kas te warm wordt
Een kas kan op een zonnige dag snel opwarmen, zelfs wanneer het buiten nog koel is. Controleer de temperatuur daarom op planthoogte en niet alleen bij het dak. Ventileer voordat de warmte zich ophoopt; wacht niet tot de planten slap hangen. Zorg dat lucht via de ventilatieopeningen door de kas kan stromen, zodat warme, vochtige lucht niet lang rond de bladeren blijft hangen. Sluit de kas niet automatisch zodra de zon verdwijnt: kijk naar de temperatuur en het weer. Een vaste ventilatie- of schaduwregeling is geen vervanging voor dagelijks controleren.
Lathyrus groeit doorgaans beter bij koele omstandigheden dan bij langdurige warmte. Te warme omstandigheden kunnen de groei uit balans brengen en de bloei verkorten; voortdurend schaduw geven is echter geen goede oplossing, omdat de plant ook veel licht vraagt. Beoordeel eerst of ventileren helpt en gebruik tijdelijke schaduw alleen wanneer de kas anders te warm blijft. De klassieke aluminiumkas is verkrijgbaar met oppervlaktematen van 3,77 tot 28,08 m². Bekijk bij het vergelijken van uitvoeringen afzonderlijk welke ventilatiemogelijkheden er zijn; de productnaam en oppervlakte vertellen dat niet. Neem de plaats van de ventilatieopeningen mee in uw teeltindeling. Zorg dat u ze tijdens de teelt kunt bedienen en dat steunnetten of planten de luchtstroming niet belemmeren. Controleer na een aanpassing opnieuw de temperatuur op planthoogte. Zo beoordeelt u het effect op de plek waar de lathyrus groeit, in plaats van alleen af te gaan op hoe warm de kas bij binnenkomst aanvoelt.
Geef gelijkmatig water en houd het gewas gezond
Onder glas valt er geen regen op de planten, dus u bepaalt zelf wanneer de grond water nodig heeft. Controleer de bodem of potgrond regelmatig en geef water wanneer die begint uit te drogen. Maak de wortelzone goed vochtig, maar laat geen water in potten of bakken staan. Hoe vaak u water geeft, hangt af van de temperatuur, de hoeveelheid zon, de grond en de grootte van de pot; een vast schema past niet bij alle omstandigheden. Richt het water zo veel mogelijk op de grond en niet op het blad. Ventileer na het water geven als de kas vochtig blijft.
Controleer de planten bij het water geven ook op verkleuring, beschadigde bladeren en insecten, vooral tussen dicht op elkaar groeiende stengels. Verwijder afgestorven blad en houd de rij toegankelijk, zodat u problemen vroeg opmerkt. Voor het plannen van die verzorgingsruimte kunt u de Limited Edition-kas van aluminium meenemen in uw vergelijking: de vermelde oppervlaktematen lopen van 3,77 tot 28,08 m². Werk de indeling uit vanuit de handelingen die u dagelijks uitvoert. U moet bij de grond kunnen komen om de vochtigheid te beoordelen, water kunnen geven zonder door de stengels te reiken en de bladeren van dichtbij kunnen bekijken. Controleer op uw schets ook of de planten aan het uiteinde van de rij bereikbaar zijn. Een plek waar u alleen met moeite bij kunt, wordt gemakkelijk overgeslagen.
Bloemen snijden en de plukperiode verlengen
Snijd een steel wanneer de eerste bloem open is en de bovenste knoppen kleur beginnen te tonen. Wacht niet tot alle bloemen aan dezelfde steel zijn uitgebloeid. Gebruik schoon, scherp gereedschap en zet de afgesneden stelen meteen in schoon water. Verwijder uitgebloeide bloemen geregeld, voordat de plant zaadpeulen vormt; zo blijft de plant gericht op nieuwe bloemen. Controleer tijdens het oogsten ook of stelen losgeraakt zijn van het net. Een zorgvuldige pluk voorkomt dat u de overige scheuten onnodig beschadigt en maakt het eenvoudiger om de volgende bloemen op tijd te snijden.
Wilt u de oogst over een langere periode spreiden, dan kan een tweede, kleinere zaaironde helpen zolang de planten nog in passende omstandigheden kunnen groeien. Een latere zaai neemt het risico van warmte later in het seizoen niet weg. Plan ook een plek om met een emmer langs de rij te lopen en de bloemen zonder knikken weg te dragen. De T-model-orangeriekas heeft vermelde oppervlaktematen van 16,52 tot 30 m². Gebruik bij uw vergelijking de maatvoering om de route van het teeltbed naar de werkplek te bekijken. Denk daarbij aan de emmer en de gesneden stelen, niet alleen aan de ruimte om zonder spullen langs de planten te lopen. Kies een bereikbare plek waar u de bloemen direct in water kunt zetten. Zo blijft de dagelijkse pluk uitvoerbaar wanneer meerdere partijen tegelijk bloeien.
Herken groeiproblemen en evalueer de teelt
Lange, dunne zaailingen wijzen vaak op te weinig licht, te veel warmte of te dicht op elkaar staande planten. Controleer die omstandigheden voordat u extra voeding geeft. Als de groei stagneert, kijk dan of de grond te nat is, de pot te klein wordt of de planten te weinig licht krijgen. Bloemknoppen die niet goed doorgroeien kunnen samenhangen met warmte of een sterk wisselende watervoorziening. Eén symptoom vertelt niet altijd de oorzaak; noteer wat er de dagen ervoor veranderde en pas één omstandigheid tegelijk aan. Zo ziet u beter welke aanpassing effect heeft.
Wanneer de bloei voorbij is, haalt u de planten en afgestorven delen weg en maakt u netten, potten en gereedschap schoon voordat u ze opnieuw gebruikt. Als er ziekteverschijnselen waren, verwijder dan aangetast materiaal in plaats van het tussen gezonde planten te laten liggen. Noteer welk ras u zaaide, wanneer u zaaide, hoe de planten op de temperatuur reageerden en wanneer de eerste bloemen verschenen. Die gegevens maken een volgende teelt beter planbaar dan een vaste kalender alleen. Zo kunt u het zaaitijdstip en de indeling aanpassen aan uw eigen kas en oogstdoel.
Veelgestelde vragen
Kan ik lathyrus in een onverwarmde kas zaaien?
Ja, dat kan, mits u rekening houdt met wisselende temperaturen en weinig winterlicht. Zaai in diepe potten, zet de zaailingen zo licht mogelijk en controleer of de potgrond niet langdurig nat blijft. Een onverwarmde kas blijft niet vorstvrij; volg daarom het advies voor het gekozen ras en bescherm jonge planten bij strenge kou.
Hoe voorkom ik lange, slappe zaailingen?
Geef jonge planten veel licht en houd ze na het kiemen liever koel dan voortdurend warm. Zet potten niet dicht op elkaar en ventileer op zonnige dagen voordat de kas sterk opwarmt. Als zaailingen toch lang en dun worden, controleer dan eerst de combinatie van licht, temperatuur en plantafstand.
Moet ik de toppen uit lathyrusplanten knijpen?
Dat hangt af van uw doel. Zonder te toppen kunt u de hoofdstengel langs de steun leiden voor een vroege oogst van lange snijstelen. Toppen na enkele bladparen kan meer zijscheuten opleveren, maar vertraagt de eerste oogst vaak en kan kortere stelen geven. Volg ook het advies voor het ras.
Hoe beperk ik warmte in de kas?
Controleer de temperatuur op planthoogte, vooral op zonnige dagen in het voorjaar. Ventileer voordat de lucht langdurig warm wordt en houd de luchtstroming vrij. Gebruik eventuele schaduw alleen wanneer ventileren niet voldoende is; permanente schaduw kan juist het licht wegnemen dat de planten nodig hebben.
Wanneer kan ik de bloemen het beste snijden?
Snijd een steel wanneer de eerste bloem open is en de bovenste knoppen al kleur tonen. Wacht niet tot alle bloemen aan de steel zijn uitgebloeid. Gebruik schoon, scherp gereedschap, zet de stelen direct in schoon water en verwijder uitgebloeide bloemen voordat er zaadpeulen ontstaan.
Een vroege lathyrusteelt draait om een goede balans: op tijd zaaien, jonge planten licht en koel houden, ranken vroeg ondersteunen en warmte op zonnige dagen beperken. Met een indeling waarin u water kunt geven, kunt oogsten en de planten kunt controleren, blijft de teelt overzichtelijk. Noteer wat werkte; zo wordt de volgende teelt beter afgestemd op uw kas en het gekozen ras.
