Hoeveel verwarmingsvermogen heeft uw kas nodig?
Kasverwarming
Hoeveel verwarmingsvermogen uw kas nodig heeft, kunt u niet betrouwbaar aflezen van alleen het aantal vierkante meters. De uitkomst hangt af van de temperatuur die u wilt behouden, de buitentemperatuur waarop u rekent, de oppervlakte en thermische eigenschappen van dak en wanden en de hoeveelheid lucht die wordt ververst of ontsnapt. Twee kassen met dezelfde vloeroppervlakte kunnen daardoor een andere warmtevraag hebben. Een bruikbare eerste raming begint met duidelijke aannames en gegevens uit de documentatie van kas en kachel. Zo blijft ook helder dat de berekende piekcapaciteit iets anders is dan het energieverbruik tijdens een winter.
Kies eerst uw temperatuurdoel
Een kas vorstvrij houden is een ander doel dan een kas waarin planten actief moeten groeien. Leg daarom vast welke binnentemperatuur u tijdens de koudste gebruiksperiode wilt behouden en waarom. De juiste waarde hangt af van uw gewassen en het gebruik van de kas; een algemene temperatuur voor alle situaties bestaat niet. Gebruik teeltinformatie die bij uw planten past, niet een vuistregel voor het verwarmingsvermogen. Hoe groter het verschil tussen de gewenste binnentemperatuur en de buitentemperatuur, hoe meer warmte de verwarming moet aanvullen.
Noteer ook wanneer en in welk deel van de kas de temperatuur behouden moet blijven. Een doel voor alleen de nachtelijke uren vraagt om andere gebruiksaannames dan een doel dat de hele dag geldt. Verwarmt u slechts een afgebakend deel, beschrijf dan precies welke ruimte dat is; ga niet zonder meer uit van de volledige kas. Een thermostaat meet bovendien op één plek. Houd die meetplek en de ingestelde waarde daarom consistent wanneer u uw uitgangspunten vastlegt, zodat een latere vergelijking met de berekening betekenis heeft.
Waarom alleen de vloeroppervlakte niet volstaat
Het aantal vierkante meters op de grond is een nuttig beginpunt, maar warmte verdwijnt via de buitenkant van de kas. De oppervlakte en vorm van dak en wanden, de hoogte en de uitvoering van verschillende delen kunnen daarom net zo belangrijk zijn. Twee kassen met dezelfde vloeroppervlakte hebben niet noodzakelijk dezelfde hoeveelheid kasdek of dezelfde warmteverliezen. Een hogere kas kan bijvoorbeeld meer buitenoppervlak hebben dan een lager model met een vergelijkbare grondmaat. Zonder gegevens over de werkelijke uitvoering zegt het vloeroppervlak dus weinig over het benodigde vermogen.
Productmaten helpen u om de gekozen uitvoering af te bakenen. Bij de Ruime kas loopt de opgegeven oppervlakte bijvoorbeeld van 47 tot 70 m². Gebruik voor de raming de gegevens van het specifieke formaat dat u overweegt, niet alleen de naam van de reeks. Maak vervolgens een overzicht van de buitenvlakken: welke maten zijn bekend voor het dak, de wanden en de deuren, en welke ontbreken nog? Een tekening helpt om te zien op welk onderdeel iedere maat betrekking heeft. Houd vloeroppervlak, buitenoppervlak en verwarmd volume afzonderlijk bij; deze begrippen beschrijven niet hetzelfde. Zo voorkomt u dat een maat uit de productomschrijving op de verkeerde plaats in de raming terechtkomt. Oppervlaktematen vertellen op zichzelf niet hoeveel warmte door het kasdek verloren gaat. Ze vormen de geometrische basis, die u daarna combineert met de thermische gegevens van de betreffende onderdelen.
Warmteverlies via dak, wanden en vloer
Voor warmteverlies door het kasdek zijn zowel de oppervlakte als de warmteoverdracht van de gebruikte delen relevant. De warmtedoorgangscoëfficiënt, meestal aangeduid als U-waarde, beschrijft hoe gemakkelijk warmte door een constructiedeel gaat. Vraag die waarde op voor de werkelijke uitvoering van dak en wanden, als de leverancier die beschikbaar heeft. Glas, plaatmateriaal, profielen en aansluitingen kunnen andere eigenschappen hebben. Ga daarom niet af op alleen een productnaam of op de aanname dat twee uiterlijk vergelijkbare kassen evenveel warmte vasthouden.
Controleer welke onderdelen in de beschikbare gegevens zijn opgenomen. Een waarde voor het kasdek zegt niet automatisch iets over deuren, kozijnen of andere constructiedelen. Bij de klassieke aluminiumkas zijn oppervlakten van 3,77 tot 28,08 m² opgegeven; vraag de thermische gegevens op voor de specifieke uitvoering die u overweegt. Zet bij iedere beschikbare waarde op welk onderdeel zij betrekking heeft. Een waarde voor alleen een ruit is immers niet hetzelfde uitgangspunt als een waarde waarin ook andere delen zijn opgenomen. Houd die afbakening aan wanneer u gegevens in een berekening overneemt, zodat onderdelen niet dubbel worden geteld of ongemerkt ontbreken. Als de rekenmethode warmteverlies via de vloer of de aansluiting op de ondergrond meeneemt, noteer dan ook daarvoor de gebruikte aannames. Dit overzicht maakt zichtbaar welke gegevens u rechtstreeks kunt gebruiken en waar de raming nog afhankelijk is van een schatting. Het opgegeven vloeroppervlak vervangt deze informatie niet.
Luchtlekken en ventilatie tellen mee
Een kas verliest niet alleen warmte via vaste delen. Lucht die door kieren ontsnapt of via openingen wordt ververst, moet eveneens worden opgewarmd. Maak daarbij onderscheid tussen onbedoelde luchtlekkage en ventilatie die u bewust gebruikt. De werkelijke hoeveelheid luchtverversing kan veranderen wanneer deuren of ventilatieopeningen anders worden gebruikt, en kan ook afhangen van de omstandigheden rond de kas. Een berekening die helemaal geen rekening houdt met luchtverversing kan de warmtevraag daarom te laag voorstellen.
Beschrijf voor de raming hoe u deuren en ventilatieopeningen tijdens de gekozen koude periode gebruikt. Gaat de deur alleen kort open om planten te verzorgen, of maakt regelmatig openen deel uit van het gebruik? Blijven bepaalde ventilatieopeningen open? Leg bewust gebruik apart vast van vermoedelijke kieren, zodat duidelijk is waarop de aanname over luchtverversing berust. De aluminium muurkas heeft opgegeven oppervlakten van 3,69 tot 14,34 m², maar die maten geven geen informatie over luchtlekkage. Zijn daarover geen gegevens beschikbaar, benoem dan de onzekerheid in plaats van een schijnbaar precies getal te verzinnen. Vraag bij een berekening ook of de gehanteerde luchtverversing uw beschreven gebruik dekt. Sluit ventilatieopeningen niet zomaar af om een lager vermogen uit te rekenen. Een raming op basis van een volledig gesloten kas is niet bruikbaar als u de ruimte in de praktijk anders gebruikt. Het uitgangspunt moet dus aansluiten op uw werkelijke gebruik, niet op de laagst denkbare warmtevraag.
Kies een passende ontwerpbuitentemperatuur
De buitentemperatuur in de berekening bepaalt hoe zwaar de verwarming het moet hebben. Gebruik daarvoor niet zonder meer een gemiddelde wintertemperatuur: een gemiddelde beschrijft geen koude ontwerpsituatie. Een uitzonderlijke historische minimumtemperatuur is evenmin automatisch de juiste waarde. Kies een ontwerpbuitentemperatuur die past bij de locatie en de gewenste betrouwbaarheid van uw berekening. Als u niet weet welke lokale gegevens daarvoor geschikt zijn, laat dit uitgangspunt bepalen door iemand die de omstandigheden en de gebruikte rekenmethode kan onderbouwen.
Leg de ontwerpbuitentemperatuur samen met de gewenste binnentemperatuur vast. Een hogere binnentemperatuur of een lagere ontwerpbuitentemperatuur maakt de berekende warmtevraag groter. Wilt u weten wat een ander temperatuurdoel voor de benodigde capaciteit betekent, vergelijk dan twee ramingen voor dezelfde kas met dezelfde overige uitgangspunten. Noteer duidelijk welke temperatuur u in de tweede raming hebt gewijzigd; anders is achteraf niet te zien waardoor het verschil ontstaat. Ook het gekozen formaat moet gelijk blijven in zo’n vergelijking. De Limited Edition-kas wordt aangeboden met opgegeven oppervlakten van 3,77 tot 28,08 m², waardoor de reeksnaam alleen onvoldoende is om de beoordeelde uitvoering vast te leggen. Gebruik daarom een herkenbare aanduiding van de maat bij iedere raming. Zo kunt u het effect van een ander temperatuurdoel afzonderlijk beoordelen, zonder dat tegelijk een andere kasgrootte in de vergelijking sluipt. Het oppervlaktebereik zelf bepaalt niet welke ontwerpbuitentemperatuur passend is.
Zo wordt een eerste vermogensraming opgebouwd
Een warmteverliesraming beschrijft hoeveel warmte de kas in een gekozen ontwerpsituatie verliest. De berekening brengt verlies via dak en wanden samen met het verlies door ventilatie en luchtlekkage; afhankelijk van de methode kunnen ook andere constructiedelen worden meegenomen. De gewenste binnentemperatuur, de ontwerpbuitentemperatuur en de eigenschappen van de kas bepalen welke situatie wordt beoordeeld. De uitkomst is een geschatte piekvraag. Die vergelijkt u met het gedocumenteerde warmteafgiftevermogen van de kachel. Dit is iets anders dan een vaste hoeveelheid watt per vierkante meter toepassen.
Maak de uitgangspunten zichtbaar voordat u een vermogen kiest. Noteer de gewenste binnentemperatuur, de ontwerpbuitentemperatuur, de afmetingen van de verwarmde ruimte, de thermische gegevens en de aanname over luchtverversing. Geef bij elk gegeven aan of het uit productinformatie komt, voor uw gebruik is gekozen of nog moet worden geschat. Bij het T-model met orangeriestijl, met opgegeven oppervlakten van 16,52 tot 30 m², gebruikt u daarvoor de gegevens van de gekozen uitvoering. Laat een passende berekeningsmethode vervolgens de piekvraag bepalen. Vraag bij de uitkomst niet alleen naar het eindgetal, maar ook naar de afzonderlijke verliesposten en de eenheid waarin het vermogen is weergegeven. Daarmee kunt u nagaan of de beschreven kas en het beoogde gebruik herkenbaar in de raming terugkomen. Bewaar de invoer samen met de uitkomst. Als u later een maat, uitvoering of temperatuurdoel wijzigt, is dan duidelijk welk uitgangspunt moet worden aangepast in plaats van dat u verder rekent met een verouderd vermogen.
Isolatie en ventilatie veranderen de uitgangspunten
Een andere uitvoering van het kasdek of een aanvullende voorziening kan de warmteverliezen veranderen. Neem zo’n verandering alleen mee als die werkelijk bij de gekozen kas hoort en de thermische werking ervan voldoende is gedocumenteerd. Een algemene omschrijving zoals isolerend of tochtwerend is geen berekeningswaarde. Ook aanpassingen die de warmtedoorgang beperken, kunnen gevolgen hebben voor luchtverversing, lichtinval of vocht in de kas. Beoordeel zulke maatregelen daarom als onderdeel van de totale uitvoering, niet als losse correctie waarmee u zonder verdere gegevens een kachel kunt verkleinen.
Vergelijk een eventuele isolerende voorziening met de uitvoering zonder die voorziening, terwijl u de overige uitgangspunten gelijk houdt. Vraag welke delen van dak of wanden veranderen en welke gegevens daarvoor beschikbaar zijn. Neem niet automatisch aan dat een waarde voor één aangepast onderdeel voor de hele kas geldt. De Oasis-piramidekas heeft opgegeven oppervlakten van 5,53 tot 18,9 m²; dat bereik zegt op zichzelf niets over warmteoverdracht of ventilatie. Voor een vergelijking zijn dus gegevens nodig van de gekozen maat en de daadwerkelijk aangeboden voorziening. Noteer ook of uw gebruik van ventilatieopeningen door de aanpassing verandert. Zo blijft zichtbaar of een verschil in de geraamde warmtevraag voortkomt uit het kasdek, uit luchtverversing of uit beide. Ontbreekt een bruikbare waarde voor de voorziening, neem dan geen zelfgekozen besparingspercentage op. U kunt de optie wel als open punt in de vergelijking opnemen, zonder alvast een kleiner kachelvermogen als vaststaand resultaat te presenteren.
Controleer welk vermogen de kachel werkelijk levert
Lees in de documentatie welk vermogen wordt opgegeven en wat die waarde precies betekent. Het elektrische opgenomen vermogen en de warmteafgifte zijn niet altijd dezelfde aanduiding; controleer welke grootheid op het productblad staat. Kijk ook of de waarde geldt voor een bepaalde stand of bedrijfsconditie en of het toestel regelbaar is. Een maximumwaarde is niet automatisch het vermogen waarop het toestel in uw gebruikssituatie werkt. Vergelijk de uitkomst van de warmteverliesraming daarom met de gedocumenteerde warmteafgifte, niet met een onduidelijke vermogensaanduiding in een verkooptekst.
De ruimte die u wilt verwarmen moet overeenkomen met de ruimte waarop de berekening betrekking heeft. Bij de Limited Edition-kas met ingebouwde opslagruimte zijn oppervlakten van 5,52 tot 28,08 m² opgegeven. Controleer aan de hand van de productinformatie en tekeningen welk deel u wilt verwarmen en hoe dat deel met de kasruimte samenhangt. Alleen het totale oppervlak noteren is daarvoor niet genoeg. Geef op een tekening aan welke ruimte bij de raming hoort en waar de grens met een eventueel onverwarmd deel ligt. Leg ook vast hoe u een doorgang tussen die delen gebruikt. Een andere afbakening moet in de uitgangspunten herkenbaar zijn; zij mag niet alleen in uw eigen planning bestaan terwijl de berekening de volledige kas omvat. Zo vergelijkt u het toestel met de warmtevraag van de bedoelde ruimte. Laat de plaatsing en aansluiting van de verwarming beoordelen volgens de documentatie en door een deskundige waar dat nodig is.
Piekvermogen en energiekosten zijn verschillende vragen
Het benodigde verwarmingsvermogen beschrijft hoeveel warmte de kachel op een bepaald moment moet kunnen leveren om het berekende verlies aan te vullen. Dat is een capaciteitsvraag. Energieverbruik gaat over de hoeveelheid energie die het toestel gedurende een bepaalde tijd gebruikt; dat wordt doorgaans in kilowattuur weergegeven. Een vermogen in kilowatt is dus niet hetzelfde als een verbruik over een dag, maand of seizoen. Een berekende piekvraag vertelt op zichzelf niet hoe vaak die situatie voorkomt of hoe lang de verwarming dan draait.
De gebruikskosten hangen onder meer af van het weer, de gekozen binnentemperatuur, de verliezen van de kas, de regeling en het energietarief. Daarom kunnen twee kassen met hetzelfde verwarmingstoestel over een periode een ander verbruik hebben. Om kosten te schatten hebt u naast het vermogen informatie nodig over de verwachte gebruiksduur en het tarief. Dat is een andere berekening dan het bepalen van de piekcapaciteit. Kies dus niet bewust een kachel die de berekende vraag niet kan aanvullen op basis van alleen een verwachting over de energierekening.
Wanneer is een specialistische berekening nodig?
Een eenvoudige raming is vooral onzeker wanneer belangrijke gegevens ontbreken. Dat geldt bijvoorbeeld bij een kas met verschillende soorten dak- of wanddelen, meerdere verwarmde zones, een onduidelijke luchtlekkage of een gebruiksdoel dat sterk wisselt. Ook als de documentatie geen bruikbare thermische gegevens bevat, is het verstandiger de ontbrekende waarden niet zelf te raden. Vraag de leverancier welke informatie beschikbaar is of laat een deskundige de berekening uitvoeren. Daarbij hoort ook een toelichting op de gebruikte buitentemperatuur, de luchtverversing en de onderdelen van de kas die zijn meegenomen.
Vraag bij een specialistische berekening om een uitkomst die u kunt terugvoeren op uw gekozen kas en gebruik. Voor de Prestige-kas zijn oppervlakten van 3,77 tot 28,08 m² opgegeven; vermeld daarom de specifieke maat en uitvoering bij uw aanvraag. Laat in het resultaat onderscheid maken tussen beschikbare productgegevens en aannames voor ontbrekende informatie. Vraag ook welke van die aannames nog veel onzekerheid in het benodigde vermogen veroorzaakt. Dat helpt om gericht aanvullende informatie te verzamelen, in plaats van alle gegevens opnieuw op te vragen. Controleer vervolgens of het berekende piekvermogen en de gedocumenteerde warmteafgifte van het toestel op vergelijkbare omstandigheden zijn gebaseerd. Bewaar deze toelichting bij de raming, zodat een latere wijziging van de kas of het gebruik herkenbaar blijft. De uitkomst is immers gekoppeld aan de ingevoerde gegevens. Zij is zonder passende specificaties een indicatie en geen garantie dat de kas onder alle omstandigheden een bepaalde binnentemperatuur behoudt.
Veelgestelde vragen
Kan ik het benodigde vermogen berekenen met een vaste waarde per vierkante meter?
Niet betrouwbaar. Dezelfde vloeroppervlakte kan horen bij kassen met een andere hoogte, vorm, hoeveelheid kasdek en mate van luchtlekkage. Een vaste watt-per-vierkante-meterregel laat die verschillen buiten beschouwing. Gebruik zo’n kengetal daarom niet als definitieve basis voor uw keuze.
Welke temperatuur gebruik ik als doelwaarde?
Neem de binnentemperatuur die u tijdens de gekozen koude periode werkelijk wilt behouden. Die hangt af van uw gewassen en het gebruik van de kas. Een kas vorstvrij houden is een ander doel dan een kas waarin u actief wilt telen; er bestaat geen algemene doeltemperatuur voor elke kas.
Welke gegevens heb ik nodig voor een eerste vermogensraming?
Noteer de gewenste binnentemperatuur, de ontwerpbuitentemperatuur, de afmetingen van de verwarmde ruimte en de eigenschappen van dak en wanden. Voeg gegevens over warmteoverdracht en de verwachte ventilatie of luchtlekkage toe. Controleer ook welk warmteafgiftevermogen de kachel volgens de documentatie levert.
Kan ik ventilatieopeningen sluiten om een kleinere kachel te kiezen?
Ga daar niet zomaar van uit. Een kas heeft luchtverversing nodig en de berekening moet uitgaan van de manier waarop u de ruimte werkelijk gebruikt. Het afsluiten van openingen is geen vervanging voor een realistische ventilatieaanname. Bespreek wijzigingen aan de kas met de leverancier of een deskundige.
Betekent een hoger kW-getal automatisch hogere energiekosten?
Nee. kW geeft het vermogen aan; kWh is de hoeveelheid energie die over een periode wordt gebruikt. De kosten hangen onder meer af van hoe lang de verwarming draait, het warmteverlies, de regeling en het energietarief. Het benodigde piekvermogen alleen voorspelt de rekening dus niet.
Een passend verwarmingsvermogen begint dus niet bij een willekeurige watt-per-vierkante-meterregel, maar bij één vastgelegde ontwerpsituatie. Bepaal het temperatuurdoel, kies een onderbouwde ontwerpbuitentemperatuur en verzamel gegevens over kasdek, ventilatie en luchtlekkage. Vergelijk daarna de berekende piekvraag met de gedocumenteerde warmteafgifte van het toestel. Ontbreken belangrijke gegevens, behandel de uitkomst dan als een globale indicatie in plaats van als een gegarandeerde capaciteit.
