Afhendingardagur: aðkoma, afferming og móttaka pöntunar

Vel skipulögð móttaka dregur úr hættu á töfum, skemmdum og ruglingi þegar gróðurhús, pergóla eða útigufubað kemur á afhendingarstað. Hér er farið skref fyrir skref yfir aðkomu, affermingarsvæði, mannafla, skoðun pakkninga, skráningu og geymslu við íslenskar aðstæður.

Afhending á gróðurhúsi, pergólu eða útigufubaði er meira en stundin þegar flutningabíllinn kemur. Stór pöntun getur innihaldið langa prófíla, gler eða plötur, timburhluta, festingar og marga aðskilda pakka. Til að taka örugglega við henni þarf greiða aðkomu, hentugt affermingarsvæði, nægan mannafla og skýra áætlun um skoðun og geymslu.

Á Íslandi þarf sérstaklega að taka mið af vindi, úrkomu, hálku, snjó, mjúku undirlagi og takmörkuðu dagsbirtutímabili. Þessi leiðarvísir hjálpar þér að undirbúa afhendingardaginn án þess að gera ráð fyrir að bílstjóri, ökutæki eða affermingarbúnaður geti sinnt verkefnum sem ekki hafa verið staðfest fyrirfram. Lestu jafnframt gildandi innkaupa- og afhendingarskilmála fyrir þína pöntun.

Yfirlit yfir afhendingaráætlunina

Góð áætlun svarar fimm spurningum áður en sendingin kemur: Getur flutningabíllinn komist að? Hvar verður affermt? Hver tekur á móti? Hvernig verða pakkarnir skoðaðir? Hvar verða þeir geymdir fram að uppsetningu?

Tímasetning	Aðgerð	Markmið
Fyrir pöntun	Mæla aðkomu og kanna takmarkanir	Velja raunhæfan afhendingarstað
Nokkrum dögum áður	Hreinsa leiðir, staðfesta fólk og undirbúa geymslu	Forðast ákvarðanir undir tímapressu
Við komu	Stýra ökutækinu, afferma skipulega og telja pakka	Halda stjórn á sendingunni
Áður en afhendingu lýkur	Skoða sýnilegar skemmdir og skrá frávik	Varðveita skýrar upplýsingar um ástandið
Eftir móttöku	Flokka, verja og geyma í samræmi við eðli hlutanna	Undirbúa örugga uppsetningu

Ef þú ert enn að velja mannvirki er gagnlegt að skoða upplýsingar um álgróðurhús og garðskýli, viðargróðurhús og garðskýli og gufuböð. Efni, lögun og umfang pöntunar geta haft áhrif á hvernig best er að undirbúa móttökuna.

1. Kannaðu aðkomu áður en pöntun er lögð inn

Ekki meta aðkomuna eingöngu út frá því hvort heimilisbíll kemst að húsinu. Flutningabíll þarf meira rými til að beygja, stilla sér upp og fara aftur út. Athugaðu breidd hliðs, lágar trjágreinar, þakbrúnir, raflínur, ljósastaura, bílastæði nágranna og þröng gatnamót. Hugaðu líka að hallandi innkeyrslu og því hvort kantsteinar eða skarpar hæðarbreytingar geti valdið vandræðum.

Á landsbyggðinni geta mjóir vegir, einbreið hlið og lausamöl takmarkað aðkomu. Í þéttbýli geta kyrrstæð ökutæki, þröng botnlanga og reglur um umferð eða stöðvun haft sömu áhrif. Heimild til að stöðva eða afferma á götu, sameign eða öðru landi þarf að kanna hjá viðeigandi aðila. Staðbundnar reglur geta verið mismunandi.

Gátlisti fyrir aðkomu að eigninni

• Mældu þrengsta hluta leiðarinnar, en treystu ekki eingöngu á augnmál.
• Athugaðu beygjur, halla, yfirhang og hindranir ofan við akstursleið.
• Gerðu ráð fyrir rými til að snúa eða bakka á öruggan hátt.
• Kannaðu burðarhæfni yfirborðs, sérstaklega eftir rigningu, snjóbráð eða frostlos.
• Fjarlægðu bíla, ker, ruslatunnur, leikföng og annað lauslegt.
• Merktu lága kanta, niðurföll og staði sem ekki mega bera þunga umferð.
• Upplýstu fyrirfram um þrönga aðkomu, lokað hlið eða annað sem getur haft áhrif á afhendinguna.

Ef aðkoman hentar ekki þarf að velja annan móttökustað og ákveða hvernig flytja skuli pakkana síðasta spölinn. Hafðu samband í gegnum tengiliðasíðu Bloomcabin ef afhendingarupplýsingar þurfa skýringar.

2. Veldu affermingar- og geymslusvæði

Affermingarsvæðið og endanlegur uppsetningarstaður þurfa ekki að vera sami staðurinn. Afferming krefst slétts, stöðugs og aðgengilegs yfirborðs þar sem hægt er að færa pakka án þess að loka neyðarleiðum eða umferð. Uppsetningarstaðurinn getur verið aftan við hús, upp tröppur eða handan mjórra hliða og því óhentugur fyrir flutningabíl.

Veldu jafnframt tímabundið geymslusvæði. Það á að vera þurrt, skipulagt og varið gegn vindi og óviðkomandi umferð. Hafðu nægt rými til að leggja langa pakka flata og aðskilja viðkvæma hluti frá þungum einingum. Ekki nota glerpakka sem vinnuborð og ekki stafla öðru efni ofan á þá.

Undirstaða mannvirkisins er sjálfstætt verkefni. Leiðbeiningar um undirstöður pergólu geta hjálpað við skipulag, en staðbundnar jarðvegs- og byggingarkröfur þarf alltaf að kanna sérstaklega.

3. Samræmdu fólk, búnað og ábyrgð

Ekki gera ráð fyrir að bílstjórinn flytji alla pakka að geymslu- eða uppsetningarstað. Hvað felst í afhendingunni ræðst af staðfestu flutningsfyrirkomulagi. Viðtakandi þarf því að tryggja að réttur mannafli og viðeigandi búnaður séu til staðar.

Fjöldi fólks og búnaður fer eftir stærð, þyngd, lengd og gerð pakkninga. Ekki giska á burðargetu fólks eða tækja. Ef lyftibúnaður er notaður þarf hann að vera hæfur fyrir verkefnið og stjórnað af aðila sem kann á hann. Kanna skal allar gildandi staðbundnar öryggis- og vinnureglur.

Úthlutaðu þessum hlutverkum á afhendingardegi

• Móttökustjóri: hefur pöntunarupplýsingar, talar við bílstjóra og ákveður hvar affermt er.
• Umferðarvörður: fylgist með fólki, dýrum, umferð og blindsvæðum þegar ökutæki er stýrt.
• Affermingarteymi: færir aðeins þá pakka sem hægt er að meðhöndla örugglega.
• Skráningaraðili: telur pakkningar, ljósmyndar ástand og skráir sýnileg frávik.
• Geymsluábyrgðarmaður: raðar sendingunni þannig að ekkert týnist eða verði fyrir raka og vindi.

Einn einstaklingur getur gegnt fleiri en einu hlutverki, en ekki ætti að ljósmynda, gefa merki og bera langan pakka samtímis. Skýr verkaskipting dregur úr misskilningi.

4. Undirbúðu staðinn dagana fyrir komu

1. Fylgstu með veðurspá og mettu hvort vindur, úrkoma eða hálka geti gert affermingu óörugga.
2. Hreinsaðu snjó, ís, möl og lausamuni af aksturs- og gönguleiðum.
3. Staðfestu að hlið og dyr opnist að fullu og að lyklar séu tiltækir.
4. Undirbúðu stöðugt undirlag eða stoðir fyrir pakka svo þeir liggi ekki beint á blautri jörð.
5. Hafðu síma eða myndavél hlaðin og pöntunarupplýsingar aðgengilegar.
6. Upplýstu heimilisfólk, iðnaðarmenn og nágranna ef aðkoma eða sameiginlegt svæði verður tímabundið notað.
7. Tryggðu að börn og gæludýr séu fjarri affermingarsvæðinu.

Ef afhending tengist nýrri framkvæmd skaltu einnig kanna hvort samþykki eða leyfi þurfi áður en uppsetning hefst. Umfjöllunin þarf byggingarleyfi fyrir gróðurhús eða pergólu á Íslandi? gefur nytsamlegt yfirlit, en gildandi kröfur viðkomandi sveitarfélags ráða.

5. Fylgdu stýrðu ferli við komu

Móttökustjóri ætti að hitta bílstjórann áður en ekið er inn á þröngt svæði. Sýndu fyrirhugaða leið og affermingarstað og bentu á lágar hindranir, viðkvæmt yfirborð og svæði sem ekki má aka á. Ef raunverulegar aðstæður eru frábrugðnar áætluninni skal stöðva og endurmeta áður en haldið er áfram.

1. Staðfestu að sendingin sé ætluð réttum viðtakanda og afhendingarstað.
2. Haltu óviðkomandi fólki utan vinnusvæðisins.
3. Stýrðu aðeins ökutæki með skýrum merkjum og án þess að standa í blindsvæði.
4. Tryggðu að ökutækið sé í stöðugri stöðu áður en pakkningar eru losaðar.
5. Ákveddu röð affermingar áður en fyrstu pakkarnir eru færðir.

Ekki láta tímapressu leiða til þess að öryggisatriðum sé sleppt. Ef aðstæður eru ekki öruggar þarf að ræða raunhæfa lausn við flutningsaðila.

6. Affermdu án þess að missa stjórn á pökkunum

Affermdu einn pakka eða einn skilgreindan hóp í einu. Skráningaraðili merkir við móttöku og geymsluábyrgðarmaður ákveður hvar hver eining fer. Þannig verða litlir festingapakkar ekki skildir eftir á jörðinni og langir hlutar lokast ekki inni undir öðrum vörum.

Langir prófílar geta sveiflast eða beygt sig ef þeir eru bornir án nægs stuðnings. Plötur og stórir fletir geta gripið vind eins og segl. Viðkvæmum gler- eða klæðningarpökkum þarf að halda í þeirri stöðu sem pökkun og leiðbeiningar gera ráð fyrir. Ekki draga pakka eftir möl, sleppa þeim niður af palli eða nota bönd sem handföng nema þau séu sérstaklega ætluð til þess.

Vöruval hefur áhrif á sendinguna. Til dæmis er gagnlegt að þekkja muninn á veggpergólu og frístandandi pergólu og á lífstílspergólu og klassískri pergólu áður en geymslu- og uppsetningarrými er skipulagt.

Stöðvaðu affermingu ef eitthvað af þessu gerist

• Vindur hreyfir pakka, plötur eða umbúðir með ófyrirsjáanlegum hætti.
• Ökutæki, stoð eða lyftibúnaður virðist óstöðugur.
• Fólk þarf að standa undir hangandi byrði eða milli byrðar og fastrar hindrunar.
• Undirlag gefur eftir, verður hált eða takmarkar örugga stjórn.
• Pakkning rifnar þannig að innihaldið getur fallið eða runnið út.
• Leiðin að geymslusvæðinu lokast eða verður óörugg.
• Verkefnið krefst meiri mannafla eða annars búnaðar en er til staðar.

7. Skoðaðu og skráðu sendinguna

Byrjaðu á heildarmynd af sendingunni og taktu síðan skýrar myndir af öllum hliðum þeirra pakkninga sem sýna högg, rifur, bleytu, þrýstimerki eða aflögun. Ljósmyndaðu einnig merkingar á viðkomandi pakka. Skráðu hvað þú sérð án þess að giska á orsök eða innri skemmdir.

Berðu fjölda móttekinna eininga saman við þau gögn sem fylgja sendingunni. Aðskildu hugtökin pakki og hlutur: einn pakki getur innihaldið marga íhluti. Ekki er alltaf raunhæft eða skynsamlegt að opna allar umbúðir á meðan bílstjóri bíður, en sýnilegt ástand ytri pakkninga og augljós frávik ætti að skrá við móttöku.

Ef tjón er sjáanlegt skaltu fylgja ferlinu í afhendingarskilmálum og hafa samband án óþarfa tafar. Geymdu umbúðir, merkingar og skemmda hluti þar til leiðbeiningar liggja fyrir. Upplýsingar um ábyrgð geta einnig átt við eftir eðli málsins, en móttökuskráning og ábyrgð eru ekki endilega sama ferli.

Þegar verið er að undirbúa kaup er ráðlegt að lesa bæði hvernig á að panta og reglur um breytingar og afpöntun pantana. Réttar afhendingarupplýsingar frá upphafi auðvelda alla móttöku.

8. Geymdu íhluti rétt eftir móttöku

Flyttu pakkana úr virkri akstursleið eins fljótt og öruggt er. Geymslan á að verja sendinguna gegn úrkomu, jarðraka, vindi, óhreinindum og árekstrum. Jafnframt þarf að forðast að loka raka inni með óhentugri yfirbreiðslu. Fylgdu ávallt leiðbeiningum sem fylgja tilteknum efnum og pakkningum.

• Hafðu hluti frá jörðu á hreinum og stöðugum stoðum.
• Styðjið langa hluta jafnt svo þeir bogni ekki í geymslu.
• Tryggðu létta pakka og plötur gegn vindlyftingu.
• Geymdu smáhluti í merktum, lokuðum ílátum.
• Haltu timbri, málmum, gleri og öðrum viðkvæmum flötum aðskildum eftir þörfum.
• Forðastu mikinn punktþunga og óskipulagt stafl.
• Takmarkaðu aðgang barna, dýra og óviðkomandi aðila.

Útigeymsla er ekki sjálfkrafa örugg þótt fullbúið mannvirki sé ætlað utandyra. Óuppsettir íhlutir hafa ekki endilega þann stuðning, frárennsli eða vindþol sem þeir fá eftir rétta samsetningu.

9. Farðu í réttri röð frá afhendingu til uppsetningar

Ekki hefja uppsetningu eingöngu vegna þess að sendingin er komin. Fyrst þarf að ljúka móttöku, staðfesta skipulag pakkanna og ganga úr skugga um að undirstaða, verkfæri, mannafli og veður henti. Lestu samsetningarleiðbeiningar áður en umbúðir eru fjarlægðar af öllum hlutum.

Fyrir gróðurhús getur verið gagnlegt að lesa algengar spurningar um gróðurhús úr áli og skoða umsagnir um gróðurhús. Ef pöntunin er pergóla má bera fyrirhugað rými saman við upplýsingar um mál pergóla úr áli. Ekki nota almennar upplýsingar í stað teikninga eða leiðbeininga sem eiga sérstaklega við þitt mannvirki.

10. Algeng mistök á afhendingardegi

• Að kanna aðeins breidd hliðsins: beygjur, hæð, halli og útakstur skipta líka máli.
• Að treysta á bílstjórann fyrir allan burð: staðfestu fyrirfram hvað afhendingin felur í sér.
• Að afferma beint á gras: yfirborðið getur verið blautt, ójafnt eða of mjúkt.
• Að fjarlægja allar merkingar: pakkamerki auðvelda talningu, uppsetningu og fyrirspurnir.
• Að stafla af handahófi: nauðsynlegur fyrsti uppsetningarpakki getur endað neðst.
• Að láta umbúðir fjúka: laust plast og pappi geta skapað hættu og tapast hratt í íslenskum vindi.
• Að sleppa ljósmyndum: skýr samtímaskráning er betri en minnislýsing síðar.
• Að hefja samsetningu í slæmu veðri: afhending og uppsetning eru tvö aðskilin verkefni.

Undirbúningur fyrir notkun gróðurhúss eftir uppsetningu

Þegar uppsetningu er lokið tekur við annað skipulagsstig: loftræsting, ræktunarsvæði, vatn, aðgengi og örugg dagleg notkun. Í íslensku loftslagi getur val á klæðningu og skipulag ræktunar haft veruleg áhrif á hvernig rýmið nýtist. Lestu um pólýkarbónat, plötuþykkt og einangrun og skoðaðu leiðbeiningar um ræktun salats í gróðurhúsi á Íslandi.

Fyrir þá sem eru enn á hugmyndastigi má finna innblástur í umfjöllun um gróðurhús í viktorískum stíl, stærð og hönnun orangerie-gróðurhúsa og hugmyndir að íslenskum garði með gróðurhúsi. Þessar upplýsingar nýtast við skipulag, en uppsetning skal ávallt fylgja viðeigandi leiðbeiningum.

Algengar spurningar

Þarf ég að vera viðstödd eða viðstaddur afhendingu?

Það er skynsamlegt að ábyrgur fullorðinn móttakandi sé á staðnum þegar taka þarf við stórri sendingu. Viðkomandi þarf að þekkja aðkomuna, geta vísað á affermingarstað og skráð ástand sendingarinnar. Ef annar aðili tekur við fyrir þína hönd skaltu veita honum pöntunarupplýsingar og skýrt umboð til að sinna móttökunni. Athugaðu skilmála sem gilda um þína afhendingu.

Mun bílstjórinn bera pakkana að uppsetningarstað gróðurhússins?

Ekki gera ráð fyrir því. Þjónustan getur miðast við ákveðinn afhendingarstað við ökutæki en ekki flutning um garð, tröppur eða þröng hlið. Staðfestu umfang þjónustunnar fyrirfram og útvegaðu eigið affermingarteymi eða viðeigandi búnað ef þess þarf.

Hversu mikið rými þarf ég fyrir affermingu?

Rýmið þarf að henta ökutækinu, aðferðinni sem notuð er við affermingu og stærð pakkanna. Auk sjálfs losunarsvæðisins þarf örugga gönguleið, vinnusvæði og stað þar sem hægt er að leggja pakkana án þess að loka útleið. Þar sem ökutæki og sendingar eru mismunandi er ekki rétt að gefa eitt almennt lágmarksmál.

Má afhenda á grasi eða ómalbikaðri innkeyrslu?

Það fer eftir undirlagi, halla, veðri, ökutæki og mati flutningsaðila. Gras getur verið mjúkt þótt yfirborðið virðist þurrt og malarvegur getur gefið eftir við kanta eða eftir úrkomu. Veldu frekar stöðugt yfirborð ef vafi leikur á og upplýstu um aðstæður fyrirfram.

Hvað geri ég ef pakki virðist skemmdur?

Stöðvaðu meðhöndlun ef innihald getur fallið út eða skapað hættu. Ljósmyndaðu pakkann frá fleiri en einu sjónarhorni, þar á meðal merkingar og nærmynd af skemmdinni. Skráðu frávikið við móttöku samkvæmt viðeigandi ferli, geymdu umbúðirnar og hafðu samband við réttan þjónustuaðila án óþarfa tafar.

Á ég að opna alla pakka á meðan bílstjórinn bíður?

Yfirleitt er mikilvægast að telja einingar og skoða sýnilegt ástand ytri umbúða við móttöku. Opnun allra pakka getur tekið langan tíma og valdið því að litlir hlutir tapist eða efni verði óvarið. Fylgdu þó sérstökum fyrirmælum sem gilda um sendinguna og skráðu augljós frávik strax.

Má geyma gróðurhúsapakka utandyra?

Aðeins ef viðkomandi pakkningar og efni mega vera þannig geymd og hægt er að verja þau nægilega gegn raka, vindi og skemmdum. Fullbúið gróðurhús er hannað sem samsett mannvirki; lausir hlutar og umbúðir hafa ekki sömu eiginleika. Þurr, örugg og skipulögð geymsla er almennt betri kostur.

Má hefja uppsetningu um leið og affermingu lýkur?

Já, en aðeins ef móttöku og skoðun er lokið, nauðsynlegir hlutir eru tiltækir, undirstaðan er tilbúin og veður, mannafli og verkfæri henta. Ekki hefja samsetningu til að „nýta tímann“ ef vindur, myrkur eða ófullnægjandi undirbúningur gerir verkið óöruggt.

Hvar fæ ég frekari upplýsingar um Bloomcabin-gróðurhús?

Byrjaðu á yfirlitinu yfir gróðurhús og garðskýli og safninu af hagnýtum upplýsingum. Á Bloomcabin-blogginu er einnig fjallað um hönnun, efnisval og ræktun. Fyrir pergólur getur greinin er lífstílspergóla þess virði? hjálpað við fyrstu samanburðarvinnu.

Lokagátlisti fyrir móttöku

• Aðkoma, hæð, beygjur og útakstur hafa verið könnuð.
• Affermingar- og geymslusvæði eru hrein, stöðug og aðskilin frá umferð.
• Móttakandi, mannafli og nauðsynlegur búnaður eru staðfest.
• Veður, birta, hálka og ástand undirlags hafa verið metin.
• Pöntunarupplýsingar og myndavél eru tiltæk.
• Börn, dýr og óviðkomandi verða utan vinnusvæðis.
• Pakkar verða taldir og sýnilegt ástand skráð.
• Frávik verða ljósmynduð og tilkynnt samkvæmt gildandi ferli.
• Íhlutir verða geymdir þurrir, studdir og varðir gegn vindi.
• Uppsetning hefst aðeins þegar móttöku, undirbúningi og öryggismati er lokið.