Fagleg uppsetningarþjónusta: hvað er innifalið?

Fagleg uppsetning getur einfaldað samsetningu gróðurhúss, pergólu eða útigufubaðs, en umfang þjónustunnar þarf alltaf að vera skýrt. Hér er farið yfir undirbúning verkstaðar, afhendingu, samsetningu, verklok og atriði sem kunna að falla utan tilboðs.

Fagleg uppsetning í hnotskurn

Fagleg uppsetningarþjónusta felur almennt í sér að hæft uppsetningarteymi setji saman keypta byggingu samkvæmt viðeigandi samsetningarleiðbeiningum og samþykktu verksviði. Hún getur átt við um gróðurhús, garðskýli, pergólur og útigufuböð, en nákvæm þjónusta er ekki sjálfkrafa sú sama fyrir allar vörur eða alla verkstaði.

Mikilvægasta skjalið er skriflegt tilboð eða verklýsing. Þar á að koma fram hvað er innifalið, hvað kaupandi þarf að undirbúa og hvaða vinna telst viðbótarverk. Almenn lýsing á „uppsetningu“ kemur ekki í stað slíkrar staðfestingar.

Áður en þjónusta er samþykkt er gagnlegt að skoða upplýsingar um álgróðurhús og garðskýli, viðargróðurhús og garðskýli eða viðkomandi pergólu og gufubað. Ef þú ert enn að velja vöruflokk má byrja á yfirliti yfir gróðurhús og garðskýli eða gufuböð.

Grundvallarreglan: Vara, staðsetning, undirstaða, aðgengi og samþykkt verklýsing þurfa að passa saman áður en uppsetningardagur er ákveðinn.

Hvað felst venjulega í faglegri uppsetningu?

Uppsetningarteymi tekur almennt við tilbúnum verkstað, yfirfer íhluti sem eiga að fara í samsetningu, raðar þeim eftir verkþáttum og reisir bygginguna í samræmi við leiðbeiningar framleiðanda. Festingar, þéttingar, hurðir, opnanleg fög og aðrir hlutar sem tilheyra vörunni eru settir upp eftir því sem samþykkt verksvið segir til um.

Þjónustan getur einnig náð til lokaskoðunar á samsetningunni og afhendingar til kaupanda. Það þýðir þó ekki að teymið beri sjálfkrafa ábyrgð á hönnun lóðar, jarðvinnu, burðarþoli eldri verandar, leyfisumsóknum eða tengingu rafmagns og lagna. Þessir þættir krefjast oft sérstakrar athugunar og geta kallað á aðra fagaðila.

Fagleg uppsetning er fyrst og fremst samsetningarþjónusta. Hún er ekki sjálfkrafa heildarverktaka frá ófrágenginni lóð að fullbúnu ræktunar- eða vellíðunarrými.

Hvað getur verið innifalið í samsetningarverkinu?

Umfangið fer eftir vörunni, aðstæðum og tilboði. Eftirfarandi verk geta verið hluti af þjónustunni ef þau eru sérstaklega tilgreind:

• móttaka og yfirferð pakkninga og helstu íhluta á verkstað;
• flokkun hluta fyrir samsetningu;
• samsetning burðargrindar, þakhluta og veggja;
• ísetning glers eða annarra klæðninga sem fylgja vörunni;
• uppsetning hurða, glugga, loka og framleiðandafylgihluta;
• festing byggingar við fyrirfram samþykkta og tilbúna undirstöðu;
• grunnstilling á hreyfanlegum hlutum;
• sjónræn lokayfirferð og afhending verks;
• frágangur á umbúðum eða samsetningarafgöngum ef það er tekið fram í tilboði.

Ekki gera ráð fyrir að öll atriðin séu innifalin án skriflegrar staðfestingar. Til dæmis getur uppsetning fylgihluta verið einföld þegar þeir eru hluti af vörupakkanum, en krafist sérstakrar vinnu ef þeir eru pantaðir síðar.

Hvað er ekki sjálfkrafa innifalið?

Eftirfarandi verk eru oft aðskilin frá hefðbundinni samsetningu og þarf að ræða áður en tilboð er samþykkt:

• gröftur, jarðvegsskipti, fylling, þjöppun eða landmótun;
• steypa eða smíði undirstöðu, sökkuls, verandar eða palls;
• útreikningar eða staðfesting á burðarþoli núverandi mannvirkis;
• öflun samþykkta, tilkynningar eða leyfa;
• rafmagnsvinna, lýsing, hitun, vatn, frárennsli eða önnur lagnavinna;
• kranavinna, sérhæfð lyftitæki eða óvenjulega erfiður flutningur innan lóðar;
• niðurrif, flutningur girðinga eða gróðurs og förgun jarðefna;
• samsetning búnaðar frá öðrum seljendum;
• ræktunarbeð, hillukerfi, húsgögn, plöntun eða innanhússskipulag nema það sé sérstaklega samið;
• viðgerðir á göllum í undirstöðu eða öðrum verkum sem þriðji aðili hefur unnið.

Ef kaupin breytast eftir pöntun skal kynna sér reglur um breytingar og afpöntun pantana. Almennir innkaupa- og afhendingarskilmálar geta jafnframt skipt máli fyrir afhendingu og móttöku.

Uppsetningarferlið og tímaröð þess

1. Veldu rétta vöru og útfærslu

Byrjaðu á notkun, staðsetningu og aðstæðum á lóðinni. Gróðurhús fyrir matjurtarækt gerir aðrar kröfur til skipulags en garðskáli, skyggð pergóla eða útigufubað. Vindasöm staðsetning, sjávarloft, snjósöfnun, halli lands og aðgengi geta haft áhrif á undirbúninginn.

Berðu saman stærð, hurðastöðu, klæðningu og fylgihluti áður en pöntun er staðfest. Upplýsingar um mál pergóla úr áli, muninn á veggpergólu og frístandandi pergólu og samanburð á lífstílspergólu og klassískri pergólu geta hjálpað við valið.

2. Óskaðu eftir og yfirfarðu verksviðið

Biddu um skriflega lýsingu á uppsetningunni. Hún ætti að auðkenna vöru og útfærslu, uppsetningarstað, vinnu sem er innifalin, ábyrgð kaupanda og helstu forsendur tilboðs. Staðfestu einnig hvort fylgihlutir, akstur, förgun umbúða eða sérstakur búnaður séu hluti af verðinu.

Ef eitthvað er óljóst skaltu spyrja áður en samþykkt er. Leiðbeiningar um hvernig á að panta hjálpa við sjálft kaupferlið, en uppsetningarverkið þarf samt sína eigin skýru afmörkun.

3. Athugaðu staðbundnar kröfur

Kaupandi eða til þess bær ráðgjafi þarf að kanna hvaða reglur gilda á viðkomandi stað. Kröfur geta ráðist af sveitarfélagi, skipulagi, stærð, staðsetningu, nálægð við lóðarmörk og því hvort mannvirki tengist húsi eða veitum. Ekki ganga út frá því að sambærilegt verkefni á annarri lóð hafi sömu stöðu.

Yfirlit um spurninguna hvort þurfi byggingarleyfi fyrir gróðurhúsi eða pergólu á Íslandi getur stutt undirbúninginn, en gildandi kröfur viðkomandi sveitarfélags þarf alltaf að staðfesta.

4. Ljúktu við undirstöðu og undirbúning verkstaðar

Undirstaðan þarf að vera tilbúin, rétt staðsett og hæf fyrir viðkomandi byggingu áður en samsetning hefst. Yfirborðið þarf að uppfylla kröfur vörunnar og samþykkta uppsetningaráætlun. Frávik í hæð, málum eða hornum geta valdið vandamálum við hurðir, gler, samskeyti og festingar.

Fyrir pergólu er rétt að lesa leiðbeiningar um undirstöður pergóla. Sama meginregla gildir um önnur mannvirki: útfærsla undirstöðunnar á að ráðast af vörunni, staðháttum og viðeigandi faglegu mati, ekki almennri ágiskun.

5. Samræmdu afhendingu og geymslu íhluta

Ákveða þarf hvar flutningsaðili getur stöðvað, hver tekur á móti sendingunni og hvar pakkningar verða geymdar. Leiðin frá afhendingarstað að uppsetningarstað þarf að vera greið og örugg. Þröng hlið, tröppur, mjúkur jarðvegur eða brattur halli geta kallað á annað verklag.

Geymdu hluti samkvæmt leiðbeiningum og verndaðu þá gegn skemmdum, óhreinindum og óæskilegri bleytu þar til samsetning hefst. Ekki opna eða dreifa öllum pakkningum nema það hafi verið samræmt við uppsetningarteymið.

6. Framkvæmdu lokayfirferð fyrir uppsetningu

Nokkrum dögum fyrir áætlaða uppsetningu skal staðfesta að undirstaða sé fullgerð, aðgengi opið, pakkningar komnar og hindranir fjarlægðar. Athugaðu veðurspá og ræddu hvernig bregðast skuli við hvassviðri, mikilli úrkomu, hálku eða öðrum aðstæðum sem geta gert vinnu óörugga.

Tryggðu að börn og gæludýr komist ekki inn á vinnusvæðið. Ef verktakar vinna samtímis á lóðinni þarf að samræma aðgang, rafmagn, vélanotkun og geymslusvæði.

7. Settu mannvirkið saman

Uppsetningarteymið yfirfer aðstæður áður en vinna hefst. Ef staðurinn samræmist ekki samþykktum forsendum getur þurft að stöðva verkið og leysa frávikið. Þegar allt er tilbúið er grind reist, klæðning og hurðir settar í og samþykktir fylgihlutir festir.

Í íslensku veðri er sérstaklega mikilvægt að teymið geti unnið örugglega. Stórir rammar, gler eða plötur geta verið erfið í meðförum í vindi. Frestun vegna aðstæðna getur því verið nauðsynleg þótt kaupandi hafi lokið sínum undirbúningi.

8. Skoðaðu verkið og taktu við því

Við verklok ætti að fara yfir sýnilega samsetningu, hurðir, opnanleg fög, fylgihluti og almennt ástand. Skráðu athugasemdir með skýrum hætti og taktu myndir ef þörf er á. Fáðu upplýsingar um fyrstu umhirðu, reglulegt eftirlit og hvert á að tilkynna vandamál.

Varðveittu pöntunargögn, verklýsingu og afhendingarskjöl. Kynntu þér einnig gildandi upplýsingar um ábyrgð; ábyrgðarskilmálar og uppsetningarverksvið eru tengd en ekki sama skjalið.

Gátlisti kaupanda fyrir tilbúinn verkstað

Atriði	Það sem þarf að staðfesta
Staðsetning	Rétt mannvirki hefur verið merkt inn á réttum stað og hurðaopnun er skýr.
Undirstaða	Hún er fullgerð, aðgengileg og í samræmi við samþykktar forsendur.
Aðgengi	Leið fyrir starfsfólk, verkfæri og íhluti er opin og örugg.
Afhending	Pakkningar eru komnar, auðkenndar og geymdar á hentugum stað.
Öryggi	Börn, dýr, lausir hlutir og önnur vinna trufla ekki vinnusvæðið.
Heimildir	Nauðsynlegar staðbundnar athuganir, samþykktir eða leyfisferlar hafa verið afgreiddir.
Veitur	Sérfagleg vinna við rafmagn, vatn eða frárennsli hefur verið skipulögð sérstaklega.
Samskipti	Tengiliður kaupanda er tiltækur og hefur samþykkt verksviðið.

Vörutegundin breytir uppsetningaráætluninni

Gróðurhús og garðskýli

Við gróðurhús þarf að huga að sólarátt, skjólmyndun, loftræstingu, aðgengi og framtíðarskipulagi ræktunar. Tegund klæðningar hefur áhrif á meðhöndlun við samsetningu. Nánari bakgrunn má finna í umfjöllun um pólýkarbónat í gróðurhús og stærð, hönnun og gler í orangerie-gróðurhúsum. Fyrir val á álbyggingu má jafnframt skoða algengar spurningar um gróðurhús úr áli.

Uppsetningarteymið skipuleggur ekki sjálfkrafa ræktunina. Leiðbeiningar um hitastig og rakastig í gróðurhúsi og ræktun salats við íslenskar aðstæður nýtast eftir afhendingu.

Pergólur

Veggfest pergóla getur krafist skoðunar á því mannvirki sem hún tengist. Frístandandi pergóla krefst eigin staðsetningar- og undirstöðuáætlunar. Þakgerð, hliðar og frárennsli geta einnig breytt verkefninu. Umfjöllun um lífstílspergólur, þak, regn og gler getur hjálpað til við að skýra væntanlega notkun áður en uppsetning er pöntuð.

Útigufuböð

Útigufubað þarf stöðugan og viðeigandi burðarflöt ásamt fyrirfram ákveðinni leið fyrir aðgengi og veitur. Samsetning hússins og tenging búnaðar eru ekki endilega sami verkþáttur. Skoða má ólíkar vörur, svo sem Thermowood tunnugufubað HC 150, Thermowood tunnugufubað HC 180 og Thermowood tunnugufubað HC 225, en allar tæknilegar forsendur þarf að staðfesta fyrir valda útfærslu.

Breytingar, tafir og vinna utan tilboðs

Algeng frávik eru breytt staðsetning, röng mál undirstöðu, lokað aðgengi, ókomnir íhlutir eða óvænt krafa um sérbúnað. Slíkt getur leitt til tafa, nýrrar verkáætlunar eða viðbótarkostnaðar. Teymið ætti ekki að breyta mannvirkinu eða undirstöðunni án viðeigandi samþykkis.

Veður getur einnig haft áhrif. Hvassviðri, hálka og mikil úrkoma geta gert meðhöndlun stórra eininga óörugga. Ekki ætti að líta á öryggistengda frestun sem óþarfa töf. Skýrt ferli fyrir tilkynningar, endurbókun og mögulegan kostnað á að liggja fyrir í verksviðinu.

Eftir uppsetningu: notkun, umhirða og viðhald

Skoðaðu mannvirkið reglulega, sérstaklega eftir óveður og árstíðaskipti. Fjarlægðu lauf, óhreinindi og snjó eftir því sem við á og samkvæmt leiðbeiningum vörunnar. Haltu frárennsli opnu og fylgstu með hurðum, gluggum, festingum og þéttingum. Ekki gera breytingar sem geta haft áhrif á burðarvirki eða ábyrgð án þess að fá ráðgjöf.

Í gróðurhúsi þarf jafnframt að stjórna loftun og raka. Pergóla þarf eftirlit með hreyfanlegum þakhlutum og frárennsli ef slíkt á við. Í gufubaði skal fylgja notkunar- og umhirðuleiðbeiningum fyrir timbur og búnað. Almennar upplýsingar má nálgast á upplýsingasíðu Bloomcabin.

Hvernig á að meta þjónustuna fyrir kaup

Gott uppsetningartilboð er skiljanlegt án munnlegra viðbótarskýringa. Það tengir tiltekna vöru við tiltekinn stað og segir hvað hvor aðili gerir. Metið þjónustuna eftir skýrleika, ekki eingöngu heildarverði.

1. Berðu saman nákvæmlega hvaða verk eru innifalin.
2. Staðfestu kröfur um undirstöðu og aðgengi.
3. Spyrðu hver skoði verkstað eða gögn áður en dagsetning er bókuð.
4. Kannaðu hvernig farið er með fylgihluti og viðbótarverk.
5. Fáðu skýrt ferli vegna veðurs, tafa og ófullnægjandi undirbúnings.
6. Staðfestu hvernig lokaskoðun og tilkynning athugasemda fer fram.

Ef þörf er á nánari skýringum er hægt að nota tengiliðaupplýsingar og vísa til vörunnar, pöntunarinnar og fyrirhugaðs uppsetningarstaðar.

Spurningar sem rétt er að spyrja áður en uppsetning er samþykkt

• Hvaða nákvæma vöru og fylgihluti nær tilboðið yfir?
• Er festing við tilbúna undirstöðu innifalin?
• Hverjar eru kröfurnar til undirstöðu, aðgengis og geymslu?
• Hvaða verk þarf annar verktaki að ljúka fyrst?
• Er yfirferð verkstaðar byggð á myndum, teikningum eða heimsókn?
• Hvað gerist ef veður kemur í veg fyrir örugga vinnu?
• Hvernig eru breytingar og viðbótarverk samþykkt?
• Er frágangur umbúða innifalinn?
• Hvernig fer afhending og lokaskoðun fram?
• Hvert skal leita ef athugasemd kemur fram síðar?

Algengar spurningar

Felur fagleg uppsetning í sér undirstöðu?

Ekki sjálfkrafa. Jarðvinna, steypa, sökkull eða pallur eru oft sérstök verk. Tilboðið þarf að segja skýrt hvort undirstaða sé innifalin eða hvort kaupandi skuli afhenda hana fullbúna.

Eru leyfi innifalin í uppsetningu?

Yfirleitt ekki nema það sé sérstaklega tekið fram. Kaupandi þarf að staðfesta hvaða reglur, tilkynningar eða samþykktir gilda hjá viðkomandi sveitarfélagi áður en framkvæmdir hefjast.

Er hægt að setja mannvirkið á núverandi hellulögn eða pall?

Það getur verið mögulegt, en ekki má gera ráð fyrir því án athugunar. Mál, ástand, festa, hæð og burðarhæfni yfirborðsins þurfa að henta vörunni og staðbundnum aðstæðum.

Eru rafmagns- og vatnstengingar innifaldar?

Ekki nema þær séu sérstaklega tilgreindar. Slík vinna getur þurft að vera unnin af hæfum eða löggiltum fagaðila samkvæmt kröfum sem gilda á staðnum.

Setur teymið upp fylgihluti sem voru keyptir annars staðar?

Ekki sjálfkrafa. Óþekktir fylgihlutir geta verið ósamhæfir eða kallað á breytingar. Fáðu skriflegt samþykki og verð áður en gert er ráð fyrir slíkri vinnu.

Má breyta staðsetningu gróðurhússins á uppsetningardegi?

Ekki án nýrrar yfirferðar. Breytt staðsetning getur haft áhrif á undirstöðu, aðgengi, áttir, leyfismál og festingar. Hún getur því valdið töf eða breytt kostnaði.

Hvað tekur fagleg uppsetning langan tíma?

Það fer eftir vöru, útfærslu, fylgihlutum, verkstað, aðgengi og veðri. Óskaðu eftir áætluðum verkglugga fyrir þitt verkefni, en líttu ekki á almenna tímalengd sem tryggingu.

Hvað gerist ef verkstaðurinn er ekki tilbúinn?

Teymið getur þurft að fresta vinnu, yfirgefa staðinn eða leggja fram tillögu að viðbótarverki. Afleiðingar og hugsanlegur kostnaður eiga að koma fram í skilmálum eða verklýsingu.

Þarf ég að vera á staðnum?

Það er ráðlegt að kaupandi eða umboðsmaður sé tiltækur við upphaf og verklok. Ef enginn verður á staðnum þarf fyrirfram að ákveða aðgang, samskipti og heimild til að taka ákvarðanir.

Felur uppsetning í sér skipulag gróðurhúss og plöntun?

Venjulega ekki. Beð, hillur, jarðvegur, áveita og plöntun teljast sérstakt innra skipulag nema annað sé tekið fram í samþykktu verksviði.

Er þrif og frágangur innifalinn?

Grunnfrágangur vinnusvæðis getur verið innifalinn, en flutningur umbúða, bretta eða jarðefna er ekki sjálfgefinn. Staðfestu hvaða efni verða fjarlægð og hvað verður skilið eftir.

Hvern á ég að hafa samband við ef athugasemd kemur fram eftir afhendingu?

Notaðu þann þjónustutengilið sem tilgreindur er í pöntunar- eða afhendingargögnum. Lýstu atriðinu, auðkenndu vöruna og láttu myndir fylgja þegar þær hjálpa við mat.

Lokaorð um verksviðið

Fagleg uppsetning verður best þegar engar mikilvægar forsendur eru óskráðar. Varan, undirstaðan, aðgengið, staðbundnar kröfur, afhendingin og ábyrgð hvors aðila þurfa að vera skýr áður en vinna hefst. Samþykktu því ekki aðeins verð; samþykktu nákvæmt verksvið sem endurspeglar raunverulegar aðstæður á lóðinni.