Mælingalisti áður en gróðurhús, pergóla eða gufubað er pantað

Réttar mælingar snúast um meira en lengd og breidd mannvirkisins. Þessi gátlisti hjálpar þér að skrá grunnflöt, hæðir, halla, aðkomuleið, undirstöður, frárennsli og rými til framtíðarviðhalds áður en gróðurhús, pergóla eða útigufubað er pantað.

Mældu svæðið áður en endanleg gerð er valin

Góð pöntun hefst á staðnum sjálfum, ekki á því að velja stærð eftir mynd. Gróðurhús, pergóla og útigufubað þurfa öll skilgreindan grunnflöt, en mælingarnar ráðast einnig af notkun, aðkomu, jarðvegi, veðri og því hvort mannvirkið tengist húsi. Á Íslandi þarf sérstaklega að skoða vindálag á staðnum, snjósöfnun, frosthreyfingar, yfirborðsvatn og skjólsælar lægðir þar sem ís getur myndast.

Mældu fyrst allt tiltækt svæði og merktu hindranir. Veldu síðan líklega vörugerð og berðu mælingarnar saman við viðeigandi teikningar. Almennar vörusíður, svo sem yfirlitið yfir gróðurhús og garðskýli og úrvalið af gufuböðum, nýtast til samanburðar, en koma ekki í stað teikninga fyrir þá gerð sem á að panta.

Fjórar mælingareglur sem vert er að fylgja

1. Mældu tvisvar og skráðu strax. Ekki treysta á minni, gamlar lóðarteikningar eða áætlaða stærð hellulagnar.
2. Notaðu einn mælikvarða. Skráðu allar stærðir í millimetrum til að draga úr misskilningi og merktu greinilega hvað er lengd, breidd og hæð.
3. Mældu raunverulegt nothæft rými. Girðing, þakbrún, niðurfall, gróður, veggjaljós og opnanlegur gluggi geta minnkað svæðið þótt þau sjáist illa á grunnmynd.
4. Aðgreindu vörumál og framkvæmdamál. Ytri mál vörunnar, mál undirstöðu, festipunktar og nauðsynlegt vinnurými eru ekki endilega sömu stærðir. Staðfestu hvert þeirra sérstaklega.

Verkfæri og upplýsingar sem þarf að undirbúa

Fyrir fyrstu vettvangsmælingu duga oft málband, hallamál, löng réttskeið, hælar, snúra, merkisprey eða krít, myndavél og minnisblað. Lasermælir getur auðveldað vinnuna en ætti að sannreyna með beinni mælingu þar sem gler, gróður eða óreglulegir fletir geta truflað aflestur. Hafðu einnig tiltækar lóðar- eða húsateikningar ef þær eru til.

• Skráðu dagsetningu og hver framkvæmdi mælinguna.
• Taktu myndir frá öllum hornum og eina yfirlitsmynd úr fjarlægð.
• Merktu norður, ríkjandi vindátt og líklega sólargang á uppdráttinn.
• Finndu allar þekktar lagnir, brunna og rafmagnstengingar.
• Sæktu teikningar og leiðbeiningar fyrir valda gerð af viðeigandi upplýsingasíðu.

Gerðu heildstæða afstöðumynd

Teiknaðu svæðið séð ofan frá. Myndin þarf ekki að vera listræn en hún verður að vera læsileg og í samræmdum mælikvarða. Sýndu lóðarmörk, húsveggi, stíga, palla, hæðarmun, niðurföll, brunna, tré og önnur mannvirki. Merktu fyrirhugaða stöðu og stefnu vörunnar ásamt öllum dyrum.

Bættu við að minnsta kosti tveimur sniðum sem sýna hæð. Eitt snið ætti að liggja eftir lengd svæðisins og annað þvert á það. Þannig sést halli sem getur horfið á grunnmynd. Ef eldri steypt plata virðist lárétt skaltu samt mæla hana á nokkrum stöðum; sig, sprungur og staðbundnar dældir geta skipt máli.

Mælingar sem þarf fyrir öll mannvirkin

Atriði	Hvað á að skrá	Hvers vegna
Grunnflötur	Heildarlengd, heildarbreidd og hornalínur	Staðfestir að varan komist fyrir og grunnurinn sé hornréttur
Hæð	Lægsti og hæsti punktur, þakbrúnir og hindranir	Kemur í veg fyrir árekstur við þak, svalir eða lagnir
Halli	Hæðarmunur í báðar áttir	Hefur áhrif á undirbúning undirstöðu og vatnsrennsli
Frárými	Bil að veggjum, mörkum, gróðri og öðrum hlutum	Tryggir aðgang, notkun og viðhald
Aðkoma	Breidd, hæð, beygjur og þrengingar leiðarinnar	Styður örugga afhendingu og uppsetningu
Umhverfi	Vindur, skafrenningur, skuggi og yfirborðsvatn	Hjálpar við staðsetningu og undirbúning

Veldu vörutegund áður en grunnflöturinn er staðfestur

Sama lausa rými getur hentað einni gerð en ekki annarri. Veggtengd pergóla krefst nákvæmrar skoðunar á húsvegg, en frístandandi lausn krefst yfirleitt fullrar staðfestingar á öllum stoðsvæðum. Berðu saman veggpergólu og frístandandi pergólu áður en þú læsir afstöðunni. Einnig getur val á milli lífslagsspergólu og klassískrar pergólu breytt því hvaða hæðir, frárennsli og aukabúnað þarf að taka með.

Við val á gufubaði þarf að skoða nákvæma gerð fremur en að gefa sér að öll tunnulaga gufuböð hafi sambærilegan grunn. Til dæmis eru Thermowood HC 150, Thermowood HC 180 og Thermowood HC 225 aðskildar vörugerðir. Nota skal gögn fyrir nákvæmlega þá gerð sem verið er að meta.

Mælingalisti fyrir gróðurhús

• Mældu tiltækan grunnflöt og staðfestu stefnu mænis, dyra og mögulegra loftopa.
• Skráðu skugga frá húsi, trjám og girðingum á mismunandi tímum dags. Lágt sólskin að vetri og vori getur varpað lengri skugga en búist er við.
• Athugaðu hvort dyr geti opnast án þess að rekast í upphækkuð beð, vatnstunnur eða stíga.
• Gerðu ráð fyrir vinnugangi inni: beðum, hillum, gangi, vökvun og flutningi plantna.
• Skoðaðu hvar vatn safnast í leysingum og mikilli úrkomu. Gróðurhús ætti ekki að staðsetja út frá sumarmynd einni saman.
• Mældu rými utan við veggi fyrir þrif, viðgerðir og meðhöndlun gróðurs.

Ef útlit og notkun eru enn í mótun geta upplýsingar um gróðurhús í íslenskum garði og gróðurhús í viktorískum stíl hjálpað við að skilgreina fyrirhugaða notkun áður en endanlegur grunnflötur er mældur.

Mælingalisti fyrir pergólu

Mældu fyrst heildarsvæðið og síðan nákvæma staðsetningu hverrar stoðar samkvæmt teikningum valinnar gerðar. Skoðaðu mál pergóla úr áli og staðfestu hvort uppgefin mál vísi til þaks, stoða eða annars skilgreinds hluta. Ekki færa mál milli ólíkra gerða.

• Merktu þakskegg, þakrennur, niðurföll, útiljós, glugga og hurðir á húsinu.
• Mældu hæð frá endanlegu yfirborði, ekki ófrágengnum jarðvegi.
• Áætlaðu opnun og hreyfingu glers, skyggna eða annarra hliðarlausna ef þær eru fyrirhugaðar.
• Skráðu hvernig núverandi pallur er byggður og hvar burðarvirki hans liggur; yfirborðsfjöl ein og sér staðfestir ekki hæfa undirstöðu.
• Metið skafrenning og vind frá opnum áttum. Umfjöllun um pergólu að vetri hjálpar til við að greina staðbundnar aðstæður, en fylgja verður leiðbeiningum valinnar vöru.

Ef glerveggir eru fyrirhugaðir skaltu mæla opnunarsvæði og umferðarleiðir áður en valið er milli lausna. Sjá nánar um rennanlegt og fast gler í pergólu.

Mælingalisti fyrir gufubað

Útigufubað þarf stöðugt, rétt undirbúið undirlag, örugga aðkomu og rými til notkunar og viðhalds. Skráðu ekki aðeins ytri útlínur klefans heldur einnig inngang, þrep, hurðarsveiflu og svæðið þar sem fólk gengur milli húss og gufubaðs. Hálka, snjór og myrkur skipta máli við skipulag leiðarinnar.

• Staðfestu nákvæman stuðningsflöt samkvæmt leiðbeiningum valinnar gerðar.
• Mældu lóðrétt rými og athugaðu tré, greinar, þakbrúnir og raflínur.
• Merktu hugsanlega staðsetningu hitagjafa, stromps og hlífðarsvæða ef við á, án þess að áætla kröfur. Fylgja skal leiðbeiningum framleiðanda og gildandi staðbundnum reglum.
• Skráðu fyrirhugaða leið rafmagns eða annarra tenginga. Fagaðili þarf að staðfesta viðeigandi útfærslu.
• Tryggðu að vatn renni frá mannvirkinu en safnist ekki undir því eða á gönguleið.

Berðu ávallt saman gögn þeirrar gerðar sem verður pöntuð. Thermowood HCF 225, Thermowood HCF 300 og LC 225 tunnugufubað skulu metin út frá eigin vörugögnum en ekki sameiginlegri lauslegri stærðaráætlun.

Mælingar á undirstöðu og hellulögn

Undirstaða verður að vera metin með tilliti til valinnar vöru, staðhátta og jarðvegs. Bloomcabin birtir leiðbeiningar um undirstöður pergóla, en staðbundinn fagaðili þarf að ákveða framkvæmd þar sem aðstæður krefjast sérmats. Ekki gera ráð fyrir að hellur, timburpallur eða eldri steypa séu sjálfkrafa tilbúin til festingar.

Hvernig grunnflöturinn er sannreyndur

1. Merktu fjögur ytri horn með hælum eða límbandi.
2. Mældu allar hliðar án þess að færa merkin.
3. Mældu báðar hornalínur. Jafnar hornalínur benda til þess að rétthyrningur sé hornréttur, að því gefnu að gagnstæðar hliðar séu jafnlangar.
4. Mældu hæð við hvert horn og á milli þeirra.
5. Leggðu réttskeið eða strekkta snúru yfir flötinn til að finna bungur og dældir.
6. Endurtaktu mælinguna eftir jarðvinnu og aftur áður en festingar eru boraðar.

Viðbótarmælingar fyrir veggtengd mannvirki

Veggflötur getur virst beinn án þess að vera lóðréttur eða sléttur. Mældu vegginn neðst, í miðju og við fyrirhugaða efri tengingu. Skráðu útstæða sökkla, klæðningu, gluggakistur, loftræstingar, lagnir og niðurföll. Mældu einnig þakskegg og þakrennu frá vegg, ekki aðeins hæð þeirra.

Staðfesta þarf hvort veggurinn og festisvæðið henti fyrirhugaðri tengingu. Klæðning gefur ekki ein og sér upplýsingar um burðarvirkið á bak við hana. Fáðu fagaðila til að meta vegg, festingar, rakavarnir og gildandi staðbundnar kröfur. Nánari samanburður á lausnum er í leiðbeiningunum um veggtengdar og frístandandi pergólur.

Skipuleggðu dyr, umferð og innri notkun

Teiknaðu hurðarsveiflu eða rennihreyfingu á afstöðumyndina. Merktu síðan leið frá húsi að mannvirki og áfram umhverfis það. Prófaðu hvort hægt sé að flytja garðverkfæri, plöntubakka, húsgögn eða búnað eftir leiðinni án þrengsla. Innra skipulag þarf einnig að liggja fyrir í grófum dráttum; stórt mannvirki getur orðið óhentugt ef dyr opnast að beði eða stoð skiptir setusvæði í sundur.

Fyrir pergólu skaltu teikna borð og stóla í raunhæfri notkunarstöðu, ekki aðeins þétt saman. Greinin um val á álpergólu fyrir verönd getur hjálpað við að skilgreina notkunarsvæðið áður en mælingar eru samþykktar.

Lagnir, frárennsli og umhverfisaðstæður

Merktu allar þekktar lagnir á uppdrátt, þar á meðal rafmagn, vatn, frárennsli og jarðlagnir. Ekki bora, grafa eða staðsetja festingar út frá ágiskun. Viðeigandi fagaðilar þurfa að staðfesta legu lagna og útfærslu tenginga. Kröfur geta verið mismunandi eftir sveitarfélagi, staðsetningu og búnaði.

Skoðaðu svæðið eftir úrkomu eða leysingu ef mögulegt er. Skráðu rennslisstefnu og pollamyndun. Athugaðu einnig ríkjandi vind, vindstrengi meðfram húsi og svæði þar sem snjór safnast. Umfjöllun um lífslagsspergólur á Íslandi og mat á þaki, regni og glerlausnum getur stutt þarfagreiningu, en staðbundið veðurmat er alltaf nauðsynlegt.

Mældu afhendingar- og uppsetningarleiðina

Vara sem kemst fyrir á lóðinni þarf einnig að komast þangað. Mældu alla leiðina frá mögulegum losunarstað að undirstöðunni. Skráðu hlið, göng, tröppur, beygjur, lágar þakbrúnir, svalir, raflínur, viðkvæma hellulögn og mjúkan jarðveg. Athugaðu hvort loka þurfi götu, nota lyftibúnað eða fara yfir land annars aðila; slíkt verður að staðfesta fyrirfram hjá viðeigandi aðilum.

Mældu þrengsta punktinn bæði á breidd og hæð. Bein leið er ekki nóg ef löng eining kemst ekki fyrir í beygju. Uppsetningaraðili eða afhendingaraðili ætti að fá myndir og mál ef einhver vafi er til staðar.

Hagnýt mælingaröð: Anna Koku Skola

Anna Koku Skola er hér notuð sem eitt samfellt dæmi um uppsetningarferli, frá fyrstu vettvangsskoðun til lokaúttektar. Fyrst var heildarsvæðið skráð og tengsl þess við bygginguna metin. Þá voru veggir, horn, hæðir og allar sýnilegar hindranir færðar inn á eina afstöðumynd. Næst var fyrirhugaður grunnflötur merktur á jörðu og hornalínur bornar saman.

Í sama ferli var farið yfir dyr, gönguleiðir, innra notkunarrými og aðkomu fyrir afhendingu. Eftir að vöruteikningar lágu fyrir voru mál endurskoðuð, frekar en að treysta fyrstu skissunni. Undirstaðan var síðan mæld aftur eftir undirbúning og staðfest áður en samsetning hófst. Að lokum var þjónusturými umhverfis mannvirkið yfirfarið. Röðin sýnir hvers vegna mæling er ekki eitt augnablik heldur röð sannprófana á sama verkefni.

Vinnublað fyrir mælingar fyrir pöntun

Upplýsingar	Skráning	Staðfest
Valin vörugerð og nákvæmt heiti	________________	Já / Nei
Heildarlengd og breidd	________________	Já / Nei
Báðar hornalínur	________________	Já / Nei
Hæð við öll horn	________________	Já / Nei
Halli og frárennslisstefna	________________	Já / Nei
Dyr og opnunarsvæði	________________	Já / Nei
Bil að veggjum og mörkum	________________	Já / Nei
Lagnir og hindranir	________________	Já / Nei
Þrengsti hluti aðkomuleiðar	________________	Já / Nei
Myndir og dagsetning mælingar	________________	Já / Nei

Lokagátlisti áður en pöntun er samþykkt

• Er nákvæmt vöruheiti skráð, ekki aðeins vöruflokkur?
• Hafa mál verið borin saman við nýjustu tiltæku teikningar?
• Eru grunnflötur, undirstaða og þakútlína rétt aðgreind?
• Hafa hornalínur og hæðir verið mældar?
• Eru allar dyr, gluggar, þakrennur og lagnir sýndar?
• Er fyrirhugaður aukabúnaður kominn inn á teikninguna?
• Er nægt rými fyrir uppsetningu, notkun og viðhald?
• Hefur aðkomuleiðin verið staðfest?
• Hafa viðeigandi fagaðilar metið atriði sem krefjast sérþekkingar?
• Hafa staðbundin leyfi og kröfur verið könnuð þar sem við á?

Ef ósamræmi kemur fram skaltu stöðva samþykkt pöntunar og fá skýringar. Hægt er að hafa samband í gegnum tengiliðasíðu Bloomcabin. Fagaðilar og söluaðilar geta einnig skoðað upplýsingar fyrir dreifingaraðila.

Farðu aftur yfir teikningar og handbækur eftir pöntun

Pöntun lýkur ekki mælingavinnunni. Þegar endanlegar teikningar, samsetningarleiðbeiningar og pöntunarstaðfesting liggja fyrir þarf að bera þær saman við vettvangsgögnin. Athugaðu stefnu, dyrahlið, festipunkta, endanlegt yfirborð og valinn aukabúnað. Ef jarðvinna eða pallasmíði breytir hæðinni verður að mæla aftur.

Afhentu uppsetningaraðila sama gagnasafn: afstöðumynd, ljósmyndir, mælingatöflu og viðeigandi handbækur. Almennar upplýsingar um Bloomcabin og vöruframboð má nálgast á síðunni Um okkur, en uppsetning skal alltaf byggjast á gögnum fyrir nákvæma vöru.

Mældu fyrir framtíðarviðhald, ekki aðeins uppsetningu

Skildu eftir aðgengilegt rými þar sem þarf að þrífa gler, yfirfara festingar, meðhöndla við, hreinsa rennur eða þjónusta búnað. Ekki loka mikilvægum hliðum með föstum beðum, veggjum eða þéttum gróðri án þess að hafa áætlun um aðgang. Greinar geta vaxið inn að þaki og snjóskaflar lokað leið sem er greiðfær að sumri.

Hversu mikið rými þarf er háð gerðinni, staðsetningu og vinnuaðferð. Notaðu leiðbeiningar framleiðanda og fáðu mat uppsetningaraðila í stað þess að velja eina almenna fjarlægð. Gott þjónusturými lengir ekki aðeins mögulegan notkunartíma heldur gerir reglulegt eftirlit öruggara og einfaldara.

Algengar spurningar

Ætti ég að panta út frá grunnfletinum sem sést á vörusíðu?

Ekki einum og sér. Staðfestu hvað málið táknar og berðu það saman við teikningar, undirstöðuleiðbeiningar, þakútlínu og festipunkta nákvæmrar gerðar. Taktu jafnframt með dyr, aukabúnað, aðgang og þjónusturými.

Hvernig sé ég hvort rétthyrnd uppsetning sé hornrétt?

Mældu allar fjórar hliðarnar og síðan báðar hornalínurnar. Ef gagnstæðar hliðar eru jafnlangar og hornalínurnar jafnar er flöturinn rétt afmarkaður sem rétthyrningur. Sannreyndu einnig að mælipunktarnir hafi ekki færst.

Má nota núverandi steypta verönd?

Hugsanlega, en aldur eða útlit plötunnar staðfestir ekki burð, þykkt, styrkingu, sprungur, halla eða hentugleika festinga. Fagaðili þarf að meta plötuna með hliðsjón af vörunni og staðbundnum aðstæðum.

Hversu mikið bil á að vera í kringum mannvirkið?

Það er ekki ein almenn fjarlægð sem hentar öllum vörum. Skildu eftir rými samkvæmt vöruleiðbeiningum fyrir uppsetningu, opnun, þrif, frárennsli og viðhald. Taktu einnig tillit til lóðarmarka og staðbundinna reglna.

Hvað þarf að mæla fyrir veggtengt gróðurhús eða pergólu?

Mældu lengd og hæð veggjar á nokkrum stöðum, frávik frá lóðréttu, sökkul, klæðningu, glugga, hurðir, þakskegg, rennur, lagnir og útstæða hluti. Burðarvirki og festisvæði þurfa sérstaka staðfestingu.

Þarf ég að mæla þótt Bloomcabin útvegi vöruteikningar?

Já. Teikningin lýsir vörunni en ekki lóðinni, veggnum, hallanum, lögnum eða aðkomunni. Vörugögn og vettvangsmælingar þurfa að passa saman áður en framkvæmd hefst.

Hvenær ætti uppsetningaraðili að koma að verkinu?

Helst áður en undirstaða er fullhönnuð eða pöntun endanlega samþykkt. Snemmbært mat getur greint vandamál varðandi aðkomu, festingar, hæðir og framkvæmd áður en breytingar verða kostnaðarsamar.

Hvað ef garðurinn hallar?

Mældu hæðarmun eftir lengd og breidd, ekki aðeins á hornum. Ekki jafna halla með lauslegum kubbum eða ágiskun. Hæfur aðili þarf að ákveða jarðvinnu og undirstöðu fyrir vöruna og staðinn.

Á fyrirhugaður aukabúnaður að vera með í mælingunni?

Já. Glerveggir, skyggni, hillur, beð, þrep, lýsing og annar búnaður geta breytt opnunarsvæði, aðgengi og staðsetningu tenginga. Settu fyrirhugaðan búnað inn á teikningu áður en grunnflöturinn er samþykktur.

Hver eru algengustu mælingamistökin?

Algeng mistök eru að skrá aðeins lengd og breidd. Þá gleymast hornalínur, hæðarmunur, þakútlína, hurðarsveifla, aðkomuleið og rými til viðhalds. Öruggasta leiðin er að nota skriflegan gátlista og endurtaka mælinguna þegar endanleg gögn liggja fyrir.